نگاهی به وضعیت تئاتر در سال جدید/ بلاتکلیفتر از گذشته
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
وضعیت بودجه تئاتر در پایان سال گذشته به گونهیی بود که حمایت مالی از آثار نمایشی در فصل پایانی سال 91 کمتر از حمایتهای مالی صورت گرفته از نمایشهای اجرا شده در ماهها و فصول دیگر سال بود. در سال جاری و با توجه به تغییر و تحولاتی که در بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد و به تبع آن معاونت هنری و ادارهکل هنرهای نمایشی رخ خواهد داد وضعیت بودجه تئاتر و افزایش پیدا کردن آن هم نامشخص است تئاتر ایران در ابتدای هر سال با امید به روندی صعودی فعالیت خود را آغاز میکند اما این امید و روندی که باید شکل بگیرد متاثر از جریانات رخ داده در سال گذشته است. در سال 91 تئاتر ایران با فراز و فرودهای بسیاری مواجه شد. اتفاقاتی که برای آغاز فعالیت تئاتر در سال 92 تاثیرات خود را در برنامهریزی مدیران و همچنین فعالیت هنرمندان به جای گذاشتند. شایعاتی که خبر از تغییر در تئاتر شهر دادند پایان سال 91 همراه با نشست سیدصادق موسوی، رییس مجموعه تئاتر شهر بود که بعد از گذشت دو سال در جمع اصحاب رسانه حضور پیدا کرد تا دستاوردهای خود را طی حضورش در تئاتر شهر ارائه دهد. اما در پایان این نشست دستاورد خاصی ارائه نشده و همهچیز حاکی از این بود که
سیدصادق موسوی نیز همچون روسای پیشین خود در سالهای اخیر از حمایت لازم برای به ثمر رساندن برنامههای خود برخوردار نبوده است. وی در همین نشست گفت: «دو سال در تئاتر شهر تجربه کسب کردم و به این نتیجه رسیدم که بهتر است مدیری بدون خلاقیت بود.» این پایان برای سیدصادق موسوی در سال 91 باعث شد تا آغاز فعالیت او در ابتدای سال 92 با وضعیتی نامعلوم مواجه شود. در روزهای میانی فروردینماه شایعاتی مبنی برای استعفا یا برکناری سیدصادق موسوی از ریاست مجموعه تئاتر شهر مطرح شد. این شایعات تا جایی پیش رفت که پیامکهایی بین اهالی و خانواده تئاتر مبنی بر انتخاب رییس جدید تئاتر شهر نیز منتشر شد. کار به جایی رسید که در یکی از خبرگزاریها خبری مبنی بر این شایعات و استعفا یا برکناری سیدصادق موسوی منتشر شد. اگر این شایعات به واقعیت تبدیل میشدند شرایط برای تئاتر و هنرمندان تئاتر در ابتدای سال 92 پیچیده و مبهم میشد اما ادارهکل هنرهای نمایشی به این شایعات پایان داد و استعفا یا برکناری سیدصادق موسوی را از ریاست مجموعه تئاتر شهر تکذیب کرد. البته با توجه به تغییر و تحولاتی که به دلیل انتخابات یازدهمین دوره ریاستجمهوری ایجاد خواهد شد
انتظار آغاز تغییر در بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به تبع آن معاونت هنری و ادارهکل هنرهای نمایشی و سالنهای تابعه میرود اما شروع تغییرات زودتر از موعد وضعیت را به ویژه برای تئاتر ایران که طی سالهای اخیر کمتر شاهد ثبات و برنامهریزی بوده نامشخصتر میکند. اداره تئاتر؛ مکانی که به خاطرهها پیوست سالن تمرین را نمیتوان در روند تولید یک اثر با کیفیت تئاتری نادیده گرفت و به عنوان یکی از ارکان اصلی تولید تئاتر باید مدنظر قرار داد. متاسفانه تئاتر ایران در کنار کمبود سالنهای اجرای نمایش طی سالهای اخیر با مشکل و معضل بزرگ دیگری هم مواجه بوده و آن نبود سالن تمرین مناسب و کافی است. اداره برنامههای تئاتر که سالهای سال به عنوان مکانی برای تمرین گروههای تئاتری شناخته شده بود به دلیل افزایش گروههای تئاتری و همچنین بیشتر شدن تعداد جشنوارههای تئاتری قادر به پاسخگویی به نیاز موجود نبود. ضمن اینکه این مکان قدیمی به دلیل استفاده بیش از ظرفیت فرسوده شده بود و نیاز به بازسازی و تعمیراتی اساسی داشت. طی دو سال اخیر این مکان تعطیل شد و مدیریت تئاتر تصمیم گرفت تا زمان بازسازی و بازگشایی مجدد آن، گروههای تئاتری
از مکانی استیجاری برای تمرینات خود استفاده کنند. اداره برنامههای تئاتر به صورت موقت به ساختمانی که زمانی برای تحصیل دانشآموزان استفاده میشد، منتقل شد. اما انتقال اداره تئاتر به ساختمان موقت آغازی برای بازسازی بنای قدیمی نبود. البته تخریبی در داخل بنا اتفاق افتاد تا حاکی از شروع بازسازی باشد اما در کمال تعجب هیچ اتفاقی در این خصوص رخ نداد. بعد از گذشت روزها و ماهها و دلایل مختلفی که برای تاخیر در بازسازی اداره برنامههای تئاتر مطرح شد، مشکل اساسی تاخیر در بازسازی بنای مدنظر مشخص شد و این مشکل مربوط به سند مالکیت اداره تئاتر میشد. معاونتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طبق قانون نمیتوانند به صورت مستقیم به خرید ملک یا املاک مورد نظر اقدام کنند و این کار باید از طریق موسسات یا نهادهایی در ارتباط با این معاونتها انجام شود. خرید مکان اداره تئاتر نیز این گونه انجام شده بود و سند مالکیت در اختیار موسسه مربوطه بوده و معاونت هنری برای در اختیار داشتن این سند با مشکل مواجه شده بود. هر چه هست این مشکل باعث شد تا تئاتر ایران بدون داشتن مکان تمرین دایمی فعالیت خود را در سال 92 نیز آغاز کند. البته شرایط در سال 92
با دو سال گذشته متفاوت است زیرا موعد قرارداد ساختمان موقت تمرین گروههای تئاتری در اردیبهشتماه سال جاری به پایان میرسد. این وضعیت نیز بر روند فعالیت تئاتر در ابتدای سال 92 تاثیرگذار است. یکی از تاثیرات منفی وضعیت مذکور این است که تئاتر ایران با بضاعت اندکی که دارد قادر به نگهداری از معدود داشتههای خود نیست و مدیریت تئاتری نیز بدون توجه به شرایط سختافزاری تئاتر تصمیماتی را اتخاذ میکند که سرانجامشان نامعلوم است. مشخص نیست بنای اداره تئاتر در سال 92 آیا بازسازی را پشتسر میگذارد یا نه. گروههای تئاتری نیز همواره وضعیت نامناسب سالنهای تمرین را به عنوان یکی از معضلات چند سال اخیر در روند تولید آثار مطرح کردهاند و از وضعیت سالنهای مکان موقت و استیجاری نیز رضایت ندارند. اما رهایی از این وضعیت نیازمند تدبیر و اقدام سریع تصمیمگیرندگان تئاتری است تا هر چه زودتر بازسازی بنای اداره تئاتر انجام شود و گروههای تئاتری در مکانی مناسب و دایمی به تمرین و تولید آثار خود بپردازند. تالار مولوی بدون مدیر سال نو را آغاز کرد بنا به گزارش اعتماد، سال 92 آغاز خوب و قابل توجهی را برای تئاتر دانشجویی نیز به همراه
نداشت. این آغاز نامناسب به خاطر وضعیت پیش آمده برای مدیریت تالار مولوی بود. سعید اسدی، مدیر مستعفی تالار مولوی در پایان سال 91 این مجموعه تئاتری را که طی سالهای گذشته به عنوان مکانی مهم برای تئاتر دانشجویی و همچنین سالنی مناسب برای تئاتر ایران بود، ترک کرد. تالار مولوی که طی چند سال اخیر با اتفاقات مختلفی نظیر اختلاف نظر میان جهاد دانشگاهی که زمانی متولی تالار مولوی بود با دانشگاه تهران و واگذاری مسوولیت تالار مولوی به دانشگاه، عدم پرداخت مطالبات تالار مولوی از سوی معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و میزبانی نکردن تالار مولوی از سی و یکمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر مواجه بود، باز هم وارد شرایط نامناسب دیگری شد. با وجود اینکه بهار هر سال تئاتر دانشگاهی شاهد برگزاری جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران است و تالار مولوی باید به عنوان یکی از سالنهای اصلی میزبان این جشنواره باشد، مشخص نیست با نبودن مدیر برای این مجموعه تئاتری چگونه برنامهریزیهای لازم برای این میزبانی انجام خواهد شد. ضمن اینکه وقتی تالار مولوی مدیر نداشته باشد توجه و برنامهریزی لازم برای گروههای تئاتر دانشجویی نیز به درستی
انجام نخواهد شد. تئاتر دانشجویی که همیشه از سوی مدیران و مسوولان هنری مغفول واقع شده اینبار نیز با کم توجهی دیگری مواجه شده است و احتمال دارد فعالیت تالار مولوی بدون داشتن مدیر در سال 92 باعث کمرنگ شدن فعالیتهای تئاتری آن شود. این نگرانی و دغدغه تاثیر مستقیمی بر فعالیتهای تئاتری دانشجویی میگذارد و گروههایی را که قصد تولید و اجرای نمایش دارند سردرگم خواهد کرد. درست است که از تولیدات نمایشی دانشجویان و اجرای عمومی این آثار در تالار مولوی حمایت مالی مناسبی انجام نمیشد و ادارهکل هنرهای نمایشی به عنوان متولی تئاتر به تئاتر دانشجویی به عنوان بخشی مجزا نگاه میکرد، اما فرصت اجرای عمومی به آثار دانشجویی برای فعالان جوان تئاتری دلگرمکننده بود. دانشگاه تهران که در حال حاضر مسوولیت اداره تالار مولوی را عهدهدار است هنوز برای وضعیت مدیریت این تالار نمایشی تصمیمی اتخاذ نکرده است و معلوم نیست که چه زمانی این تصمیمگیری انجام خواهد شد. فعالیت تئاتر خیابانی با چراغ خاموش در سال 92 وقتی صحبت از جذب مخاطب و بردن تئاتر به میان اقشار مختلف اجتماع میشود همه متوجه تئاتر خیابانی میشوند و تاثیر تئاتر خیابانی را
در جذب مخاطب تئاتر بسیار زیاد میدانند. اما با وجود ویژگیهایی که همیشه برای تئاتر خیابانی مطرح میشود متاسفانه در نیمه دوم سال 91 اجراهای عمومی تئاتر خیابانی تعطیل شد. با وجود اینکه اجرای عمومی این گونه تئاتری در فضای پیرامون تئاتر شهر و برخی نقاط دیگر با استقبال مخاطبان همراه بود به دلیل کمبود بودجه و پرداخت نشدن معوقات و مطالبات گروههای تئاتر خیابانی، مدیریت تصمیم بر تعطیلی اجرای عمومی این آثار گرفت. این در حالی است که گروههای تئاتری خیابانی همیشه از کمترین حمایت برخوردار بوده و کمترین بودجهها را هم دریافت میکردند. با این وجود همه گروههای فرصت اجرای عمومی را یکی از بهترین اتفاقات رخ داده در سالهای اخیر برای تئاتر خیابانی میدانستند. بسیاری از گروهها حاضر بودند با کمترین بودجه و حمایت از فرصت اجرای عمومی و برقراری ارتباط با مخاطب بهرهمند باشند اما مدیریت تئاتر این فرصت را از تئاتر خیابانی و فعالان آن دریغ کرد. تعطیلی اجرای عمومی تئاتر خیابانی به دلیل کمبود بودجه و پرداخت نشدن مطالبات گروهها به مانند این است که اجرای عمومی نمایشهای صحنهیی در تئاتر شهر یا سالنهای تابعه دیگر تعطیل شود. تعطیلی
اجراهای عمومی تئاتر خیابانی در سال 92 آغاز خوبی برای تئاتر ایران نبود زیرا باعث از بین رفتن انگیزه اصلی گروههای تئاتر خیابانی برای ادامه فعالیت خود میشود. با وجود اینکه در تهران و برخی شهرهای کشور مکانهایی دایمی برای اجرای عمومی نمایشهای خیابانی راهاندازی شده مشخص نیست چرا باید چراغ اجرای عمومی تئاتر خیابانی خاموش بماند. افزایش بودجه تئاتر در هالهیی از ابهام بودجه تئاتر همواره یکی از دغدغههای اساسی هنرمندان و فعالان این حوزه بوده است. هر سال نوید افزایش بودجه تئاتر داده میشود اما در پایان هر سال شاهد تاخیر در پرداخت مطالبات هنرمندان تئاتری هستیم و دلیل این امر نیز کم بودن بودجه یا تخصیص پیدا نکردن کل بودجه به تئاتر عنوان میشود. سال 91 برای تئاتر ایران به نوعی سال کمبود بودجه برای فعالیتهای تئاتری بود که شاید وضعیت پیش آمده برای سی و یکمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر به لحاظ بودجه مثالی برای این ادعا باشد. وضعیت بودجه تئاتر در پایان سال گذشته به گونهیی بود که حمایت مالی از آثار نمایشی در فصل پایانی سال 91 کمتر از حمایتهای مالی صورت گرفته از نمایشهای اجرا شده در ماهها و فصول دیگر سال
بود. در سال جاری و با توجه به تغییر و تحولاتی که در بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد و به تبع آن معاونت هنری و ادارهکل هنرهای نمایشی رخ خواهد داد وضعیت بودجه تئاتر و افزایش پیدا کردن آن هم نامشخص است. به زعم بسیاری از فعالان و دست اندرکاران تئاتر، سال جاری بودجه تئاتر کاهش خواهد داشت و شاید حمایت مالی از گروههای نمایشی کمتر شود. البته نمیتوان با استناد به حدسیات درباره وضعیت بودجه و شرایط مالی تئاتر آیندهیی قطعی را متصور شد اما با توجه به شرایط مالی و حمایتی حال حاضر تئاتر میتوان پیشبینیهایی را در این زمینه انجام داد. تئاتر شهر فرسودهتر از گذشته مجموعه تئاتر شهر به عنوان یکی از اصلیترین مکانهای معدود تئاتر ایران سال 92 را در حالی آغاز کرده است که در شرایط مناسبی به لحاظ فیزیکی به سر نمیبرد. این روزها وقتی برای تماشای نخستین آثار سال جدید در تئاتر شهر میرویم، وضعیت راهروها، سالنها و حتی سرویسهای بهداشتی حکایت از فرسودگی بیش از حد این مجموعه تئاتری دارد. فضای بیرونی تئاتر شهر نیز که این روزها حال و روز بهتری از داخل آن ندارد. ازدحام برخی افراد غیر فرهنگی و مخدوش کردن نمای بیرونی مجموعه تئاتر شهر
و همچنین کم شدن مقاومت سازه آن به دلیل حفاریهای اطراف، سال خوبی را برای مرکز توجه تئاتر ایران رقم نمیزند. با توجه به صحبتهای سیدصادق موسوی، رییس مجموعه تئاتر شهر در نشست رسانهیی خود در پایان سال 91، نبود سیستم اطفای حریق و خروجی اضطراری برای سالنهای مجموعه معضلی است که در کنار فرسودگی از مخاطرات بزرگ مجموعه تئاتر شهر است. ضمن اینکه رییس مجموعه در همان نشست اعلام کرد تئاتر شهر نیازمند بودجهیی سالانه برای بازسازی و تعمیرات و رسیدگی است. بسیاری از امکانات تئاتر شهر فرسوده شده و نیاز به یک رسیدگی اساسی دارند و بسیاری از گروههایی که در فروردینماه امسال در سالنهای این مجموعه به صحنه رفتهاند بر این موضوع اذعان دارند که وضعیت تئاتر شهر به لحاظ فیزیکی و بخشهای مختلف داخلی نسبت به گذشته نامطلوبتر است و همه از وضعیت سرویسهای بهداشتی مجموعه به عنوان یکی از نمونههای قابل مشاهده این شرایط نامطلوب نام میبرند. بعد از بازسازی معروف انجام شده در مجموعه تئاتر شهر اعلام شده بود که این بازسازی کامل نشده و باید به مرور زمان این امر تکمیل شود. اما تا به امروز هنوز این اتفاق برای مجموعه رخ نداده و سال 92 برای
مجموعه تئاتر شهر که فرسودهتر از گذشته است سالی سخت خواهد بود. خبری از مکان دایمی تئاتر عروسکی نیست گروههای تئاتر عروسکی بعد از پایان دوره اخیر جشنواره بینالمللی تئاتر عروسکی تهران- مبارک با نوید راهاندازی و تاسیس مکانی دایمی برای خانواده تئاتر عروسکی مواجه بودند که به مرور زمان این نوید جای خود را به ناامیدی فعالان تئاتر عروسکی برای داشتن چنین مکانی داد. با وجود اینکه معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیرکل هنرهای نمایشی و دبیر دوره اخیر جشنواره تئاتر عروسکی تهران - مبارک وعده راهاندازی مکان دایمی تئاتر عروسکی را دادند اما با آغاز سال 92 هنرمندان تئاتر عروسکی رویت و استفاده از چنین مکانی را فراموش کردند. از سوی دیگر دفتر تئاتر عروسکی هم بدون داشتن مدیری مشخص و معین در سال 92 فعالیت خود را آغاز کرده و ادامه میدهد و گروههای تئاتر عروسکی بر این تصور هستند که همچون سال گذشته در وضعیت نامشخص و بلاتکلیف به سر خواهند برد و اجرای عمومی آثارشان به ویژه آثاری که قرار بود از جشنواره تئاتر عروسکی تهران - مبارک به اجرای عمومی برسند، همچنان نامشخص باقی میماند. البته هیچگاه مدیریت تئاتر به صورت قطعی
منتفی شدن راهاندازی و تاسیس مکان دایمی تئاتر عروسکی را اعلام نکرد اما با توجه به شرایط مالی و بودجه تئاتر در سال 92 هنرمندان تئاتر عروسکی کمتر امید به راهاندازی این مکان در سال 92 دارند. خانه نمایشهایی که در سال 92 هم تاسیس نمیشوند در سال 91 قرار بود سالنهای تئاتری با ظرفیتهای محدود اما با هدف بردن تئاتر به محلات شهر تهران در مناطق مختلف پایتخت توسط معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی راهاندازی و تاسیس شوند. نخستین قدم در این راه تاسیس خانه نمایش شماره 2 در خیابان لارستان بود که پس از گذشت چند ماه با شکست مواجه شد و باعث از بین رفتن بخشی از بودجه صرف شده برای راهاندازی این سالن تئاتری شد. بعد از شکست این برنامهریزی طرح معاونت هنری برای راهاندازی خانههای نمایشی بعدی در مناطق دیگر شهر تهران به فراموشی سپرده شد و در سال 92 دیگر انتظار راهاندازی این سالنهای نمایشی وجود ندارد. پروژه «تئاتر در خانه» به سال 92 نرسید قرار بود از سال گذشته طرحی در تئاتر ایران با بودجهیی که به آن اختصاص پیدا کرد اجرا شده و تداوم پیدا کند که عنوان این طرح «تئاتر در خانه» بود. مدیریت تئاتر قصد داشت با
این طرح لوح فشرده برخی اجراهای تئاتری انتخاب شده را از طریق شبکه نمایش خانگی در اختیار خانوادهها قرار دهد. اما در نیمه دوم سال 91 وضعیت این طرح نیز در هالهیی از ابهام فرو رفت به ویژه با انتشار خبری مبنی بر کنارهگیری علیاکبر قاضی نظام به عنوان مدیر این پروژه. مشخص نیست سال 92 آیا نامی از این طرح در تئاتر ایران مطرح میشود یا نه ولی «تئاتر در خانه» نیز به آغاز وضعیت نامشخص تئاتر در سال 92 در حد بضاعت خود کمک کرد.
دیدگاه تان را بنویسید