در علوم انسانی به غرب اقتدا کردهایم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
نصرالله پژمانفر: در ارزیابی جایگاه ایران در رشتههای علوم انسانی باید فاکتورهای مختلفی را مورد توجه قرار دهیم که این فاکتورها میتواند ملاک نمره دادن به یک مجموعه باشد.
یکی از مهمترین فاکتورهایی که باید در ارتباط با بحث علوم انسانی بررسی شود تاثیراتی است که این فاکتورها در ایجاد یک جریان فکری در محیط خود دارند.
طبیعتا آثاری که این جریان توانسته در مخاطبین ایجاد کند و تحولاتی که بر اساس آن رویکرد در مردم ایجاد میشود همه دست به دست یکدیگر میدهند تا به یک نتیجه درست دست یابیم.
با تکیه بر این واقعیت میبینیم که انقلاب اسلامی ما به عنوان مهمترین و اصلیترین رویکردی است که نه تنها در خاورمیانه بلکه در جهان ایجاد شده است. در واقع انقلاب ما یک رویکرد واقعی نه شرقی و نه غربی را توانست عملیاتی کند. در حقیقت تا پیش از انقلاب ما در دنیایی که زندگی میکردیم که مسئله وابستگی به قدرتهای مختلف را به عنوان یک واقعیت پذیرفته بود. اینکه یا باید در دامن شرق باشیم یا غرب مسلم بود ولو اینکه جنبشهایی در این قالب صورت میپذیرفت اما وقتی در دل ماجرا به آن نگاه میکردیم باز وابستگی با یک شدت عمیق قابل مشاهده بود. انقلاب اسلامی حرف جدیدی را در این حوزه بیان کرد و پای حرف خود ایستاد و آن را اثبات کرد. ما میخواهیم یک جریان داشته باشیم که وابسته به غرب یا شرق نباشد و بر همین اساس هم این سیاست را انتخاب کردیم و در مقابل هر دو جریان ایستادیم و هزینههای سنگینی را نیز متحمل شدیم.
حوادثی نظیر جنگ شاهد این ماجر است که ما توانستیم در مقابل آن بایستیم و خود را اثبات کنیم و توانستیم به دنیا به عنوان یک مدل و الگو نشان دهیم که بدون این وابستگی در جهان حضور داریم.
این در واقع یک عملیاتی بود که صورت گرفت که ناشی از برداشتها و بینشهای ما در حوزه علوم انسانی بود.
ریشه انقلاب اسلامی ما برگرفته از ریشه نگاههای ما در علوم انسانی بود که آن ریشه اسلامیت و دینی بودن تفکر ماست. این مبحث در واقع نشانگر یک رویکرد بسیار قوی در حوزه علوم انسانی است که این نگاه صنعت دنیاپسند را تغییر داده است و به همین دلیل میگوییم رویکرد ما در انقلاب اسلامی بهترین رویکرد است.
اما در مورد سخنان مقام معظم رهبری که اشاره به نیاز ما برای حرکت بیشتر در حوزه علوم انسانی دارد باید بگویم که این موضوع در مورد مباحث آکادمیک ما صحت دارد. در حقیقت آنچه در مراکز آکادمی و علمی ما تدریس و تبیین میشود واقعیت علوم انسانی ما نیست و اینکه مقام معظم رهبری به تحول اشاره میکنند منظور تحول در رویکردهای دانشی علوم انسانی است.
لذا باید این مسائل در روانشناسی، جامعهشناسی و غیره تبین شود و پس از شفافسازی آن را به مراکز دیگر تعمیم دهیم.
معتقدم آنچه که در دانشگاههای ما تحت عنوان علوم انسانی تدریس میشود نظیر روانشناسی، جامعهشناسی و غیره دروسی بر مبنای اسلام نیست. من فکر میکنم باید بر اساس منابع دینی این مسائل را استخراج کنیم. لذا نیازمند یک نگاه نقادانه هستیم تا بدون اینکه احساس کنیم این منابع علمی یک دژ نفوذ ناپذیر هستند وارد عرصه شویم و نقاط ضعف آنها و قوت رویکرد دینی خود را ببینیم و به جامعه تبیین کنیم.
باید بتوانیم در یک روال درست به صورت کرسیهای نظریهپردازی تکتک این مسائل را وارد جامعه کنیم تا به صورت یک تجلی برتر پذیرفته شود.
حقیقت این است که ایران رتبه اول را در علوم انسانی دارد اما منظور این است که آنچه که در دانشگاهها تدریس میشود بر اساس ترجمه افکار غربی است و چیزی نیست که به آن بنازیم؛ اینها تفالههای افکار غربی است. سرمایه ما، اندیشههای دینی ماست که هنوز به صورت کاربردی و علمی وارد مراکز آکادمیک و بهرهبرداری وارد نشده است و به صورت داشتههای بالقوه نه بالفعل وجود دارد.
در بین ما متاسفانه علوم انسانی جایگاه واقعی خود را ندارد به دلیل اینکه آنچه که امروز در جامعه ما به عنوان علوم انسانی نقشآفرینی میکند، واقعیتی نیست که بر اساس مبانی اسلامی باشد. علوم انسانی که با ضعف و نقص همراه است نمیتواند گرهگشای مشکلات اجتماعی شود و به همین دلیل جایگاه خود را پیدا نکرده است. اما علوم انسانی واقعی مشکلگشا است و میتواند جایگاه خود را در بین مردم بیابد.
همه افراد برای تبیین جایگاه درست علوم انسانی مسئول هستند اعم از مجلس و کمیسیونهایی مانند آموزش که میتوانند به صورت مستقیم وارد عمل شوند ضمن اینکه بسیار خوشحال شدم که شنیدم کمیتهای در رابطه با اسلامی کردن علوم انسانی در کمیسیون آموزش در حال فعالیت است و حتما کمیسیون فرهنگی نیز بحثهایی داشته و آماده فعالیت در این زمینه است.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس
دیدگاه تان را بنویسید