تهیهکننده «برف روی کاجها»: آنقدر حاشیه فیلمهایم زیاد است که انرژیام را میگیرد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، ساختن فیلم توسط بخش خصوصی یکی از راهحلهایی است که سینمای ایران را از بحران اقتصادی خارج میکند. نظام عرضه و تقاضا برای جلب مخاطب و سیستم رقابتی سالم میان تهیهکنندگان بخش خصوصی سالهاست که در کشورهایی که صاحب سینما هستند جواب داده است. نمونهاش هالیوود و بالیوود است که محصولات سینمایی آنها غیراز کشور مبدا در سطح بینالمللی بازار و خریدارانی دارد. هرچند که همچنان وظیفه دولتها کمک به گسترش فرهنگ و سینماگران مستقل است، اما خصوصیشدن«تهیه»و مهمتر از آن «توزیع» فیلم در ایران سالهاست که محل مناقشه است و در این مسیر تهیهکنندگان بخش خصوصی با ساخت فیلمهای متفاوت اغلب با مشکلاتی مواجه هستند. نمونه اخیر فیلم«برف روی کاجها» بود که خوشبختانه از موانع عبور کرد و موفق شد که اکران شود. اما با طرح مسایل پیشآمده پیرامون این فیلم میتوان بسیاری از سوءتفاهمات را در گستره«گفتوگوی فرهنگی» بدون پرداختن هزینهای حل کرد. سید جمال ساداتیان، تهیهکننده فیلم«برف روی کاجها» در گفتوگو با «شرق» به برخی از این مسائل اشاره کرده است. آنچه در ادامه میخوانید اهم صحبتهای ساداتیان است:
- از اختراع سینما بیش از120 سال نمیگذرد. 60، 70 سال هم است که سینما ماهیت قصه پیدا کرده. جهان به تاثیرات سینما واقف شده و سیاستمداران نیز سعی کردهاند آن را به خدمت بگیرند. چون ضریب نفوذ آن در جامعه از هر ابزاری موثرتر است. البته ممکن است هر کسی تعریفی از سینما داشته باشد و همینجاست که نقطه تنازع و اختلاف پیش میآید. به یقین سیاستمداران از ابزار سینما برای توجیه عملکردهایشان استفاده میکنند و در نتیجه تبلیغات را به خدمت میگیرند. در جوامع مدرن فعلی فضا قدری باز شده و سیاستمداران هم سعی میکنند نقدها را بپذیرند و به حل و فصل آن برآیند یا شاید هم همه چیز را در جامعه کنترل کنند. چون سیاستمداران قرار است از همین مردم رای بگیرند، پس باید به آنها توجه کنند. اگر سیاستمداران حس کنند به مردم نیازی ندارند، به آنها توجهی نخواهندکرد. سینما هم به دلیل جایگاه پررنگی که در سالهای اخیر پیدا کرده مورد توجه همه است. در آمریکا در اوج جنگ ویتنام فیلمهایی ضدجنگ ویتنام ساخته میشود. رییسجمهوری آمریکا تخلفی انجام میدهد و فیلمی درباره ماجرای «واترگیت» ساخته میشود که رییسجمهوری را از قدرت کنار میزند. باید بپذیریم سینمای نئورئالیستی که بعد از جنگ جهانی در ایتالیا شکل گرفت، به دلیل طرح مسایل جامعه آن روز از طرف مردم استقبال شد. اصلا همه کشورها سینمای اجتماعی دارند و پذیرش آن گریزناپذیر است. مثلا «شکسپیر» متعلق به 500 سال قبل است و تعریفی که از هنر کرده مربوط به زمان خودش بوده که میگوید، هنرمند وجدان بیدار جامعه است. روشنفکر واقعی همان کسی است که مدام در حال درد کشیدن است و رنج میبرد و رنجهای انسانی را به زیباترین شکل ممکن به نمایش میگذارد.
- من به عنوان تهیهکننده یا تولیدکننده تلاش میکنم موضوع مبتلابه جامعه را دستمایه کارم قرار دهم تا رسانهها به آن موضوع بپردازند. آنوقت باعث جلب توجه افکارعمومی و مسوولان میشود تا بعدا به راهحلی برسند. سینما بیش از هر هنر دیگری مماس با جوامع حرکت میکند. وقتی سوژه یا قصهای دستمایه یک فیلم یا اثر هنری میشود، در اصل زاده حوادث اجتماعی جاری در جامعه است. اگر شرایط اجتماعی جامعه را نقد میکنیم نقدهای سازندهای است که باید به آن توجه کرد. فکر میکنم سینما در صد دقیقه نمیتواند معجزه کند. شاید تنها بتواند طرح موضوع کند. اما اگر صورت مساله درست طرح شده باشد، به راهحل درست هم میرسیم. حوزههای علوم انسانی بسیار متنوعاند. شما یک مساله اجتماعی را که مطرح میکنید جامعهشناس، حقوقدان و روانشناس هرکدام تفسیر خودشان را دارند.
- مجوز ساخت فیلم «برف روی کاجها» را راحت دریافت نکردم. آن زمان هم بحثهایی مطرح شد. اما در نهایت مجوز ساخت را صادر کردند. بعد از آن هم که فیلم ساخته شد تا مدتها جلوی نمایش آن را گرفتند. بعدتر از آن ارادههایی خارج از نهاد مسوول حاکم شد که واقعا بیمنطق بود. اگر به طور مشخص میدانستیم که طرف صحبتمان چه کسانی بودند مشکلی به وجود نمیآمد، ولی متاسفانه نمیدانستیم با چه کسانی باید تعامل کنیم. حتما میدانید بحثهای علوم انسانی، اقناعی است و فرمولهای علوم پایه را ندارد. همان زمان وزارت ارشاد گروه مختلف مشورتی تشکیل داد که زمینه اجرایی نداشتند ولی مشاوره میدادند. این گروه قراربود فیلمهایی که به مشکل برمیخورند را دوباره ببینند. در نگاه اول که فیلم «برف روی کاجها» را نمایش دادیم، به سوالاتی که در ذهنشان شکل گرفته بود جواب دادیم. همان زمان بحثهای خوبی مطرح شد که برای هر دو طرف جذاب بود. جلسه ما در ابتدا ملتهب بود. چون خیلی اختلاف سلیقه داشتیم. اما بعد از ساعتی دیدیم که همه چقدر منطقی هستند و لجاجتهای کاذب ندارند. در کل ایرادشان این بود که فیلم «برف روی کاجها» یک فیلم ضد خانواده است، در حالی که به نظر من اصلا اینطور نیست.
- ما سالی 90 تا صد فیلم میسازیم که شاید خیلیهای آن مشکلی نداشته باشند و فقط سرگرمکنندهاند و حوزه هنری هم خیلی از این فیلمها را اکران میکند و برایش هم مهم نیست. در نهایت ممکن است سالی چند فیلم چالشبرانگیز داشته باشیم. برای فیلمهای قابلتامل باید فضای بیان نظرات مختلف در سطح گسترده فراهم شود تا ذهن مخاطب آشنا شود و خود تصمیمگیری کند. این وسط وظیفه رسانه ملی است که فضایی را برای بحث بهوجود بیاورد. چون مخاطب میلیونی دارد.
- براساس ضوابطی که وزارت ارشاد اعلام کرده مانعی برای نمایش این فیلم در «سینما آزادی» نداشتیم. ما هم یکی از کاندیداهایمان سینما آزادی است و منتظر این بودیم که مدیر سینما قراردادمان را امضا کند تا مشکلات سال گذشته پیش نیاید. ولی متاسفانه نشد و انگار بنای حوزه هنری بر ادامه غبارآلود بودن فضای سینماست.
- پیش از «برف روی کاجها» در فیلم «چهارشنبهسوری» و «به رنگ ارغوان» هم چنین فضاهایی را تجربه کردیم و خیلی با محبت با فیلم برخورد نشد. فیلمهایی که در طول سالهای گذشته بسیار دیده شدند و ذهن بیننده آنها را پسندید. جواب مخاطب را با استقبال بینظیرشان از اثر هنری گرفتیم. پس جامعه ادامه راهی که ما شروع کردهایم را میخواهد و معتقدم اگر اجازه دهند فیلم روال طبیعی خودش را طی کند، مورد استقبال زیادی قرار خواهد گرفت. نمیخواهم این اتفاقات باعث شود که کنار بکشم و دیگر فیلمی نسازم. چون مانند یک روحانی که وقتی ملبس به لباس روحانیت میشود، رسالتی بر عهدهاش گذاشته میشود، ما هم چه بخواهیم چه نخواهیم این رسالت روی دوشمان است. اما از ابزار این کار این است که باید گردش اقتصادی داشته باشد وگرنه از روال خود خارج میشود. از قدیم گفتهاند قلمتان را نفروشید. من هم در سینما دنبال این روش هستم.
- این طور نیست که نخواهم کار کنم. اما واقعا آنقدر حاشیه فیلمهایم زیاد است که انرژیام را میگیرد. دیگر اینکه تعداد قصههایی که مرا جذب کند زیاد نیستند و بعضیها هم که جذبم میکند، عبوردادنشان از پیچوخم اداری دشوار است. چون در حوزه فرهنگ تصمیمات کلیدی را احساسات میگیرند نه تعقل. برای عبور دادن این کارها به زمان نیاز داریم که طرف مقابل را قانع کنیم.
- مسوول سینمایی آینده باید آنقدر پشتوانه سیاسی- اداری داشته باشد که بتواند در مقابل جریانات تحمیلی بایستد. چون نماینده یک حاکمیت است و هر حاکمیت مانیفیستی دارد که باید آن مانیفیست را به مقصد برساند. آقای شمقدری در گذشته چهار سال مشاور هنری رییسجمهوری بودند. وقتی در سینما نقصانی پیش میآمد همه فکر میکردند اگر نتوانند از طریق دولت نهم آن را حل کنند، از طریق مشاور هنری رییسجمهوری به نتیجه خواهند رسید. انصافا هم در جایی کمککننده بود. فردی با این عقبه وقتی وارد کار شد، فکر کردم کار کردن با ایشان سهولت بیشتری دارد. وقتی در مسند معاونت نشست شعارهای زیبا و قشنگی داد و از ژانرهای مختلفی دفاع کرد. اما در آن موقع یکی، دو تا از فیلمهای من به مشکل برخورد. ولی فشارهایی هم که به ایشان آمد او را هم از مسیر خودش جدا کرد. در این شرایط برای من دیگر روحیهای باقی نماند که این راه را ادامه دهم. فیلمی که در بخش جشنواره منتخب مردم شده و در انجمن منتقدان و نویسندگان به عنوان بهترین فیلم معرفی شده، چرا باید تا این حد مهجور و دچار سختگیری اداری شود؟ چرا نباید روال طبیعی خود را طی کند؟ اگر من تهیهکننده در جایی اشتباه کرده باشم مردم استقبال نمیکنند و بزرگترین جریمهام این است که فیلمم با شکست در گیشه مواجه شود. از طرفی از سوی مردم انتخاب میشوم و جایزه میگیرم از سویی از طرف سیستم دولتی مورد هجمه هستم آیا بهتر نبود که فیلم در شرایط برابری با دیگر فیلمها اکران میشد.
دیدگاه تان را بنویسید