معیار نقد عملکرد معاون فرهنگی وزارت ارشاد چیست؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
*محسن پرویز - از گذشتههای دور اعتقاد داشتم که اگر بشود سیاستمداران و دستاندرکاران را به این امر واداشت که از اهالی فرهنگ برای تصدی مسئولیت در حوزه فرهنگ استفاده کنند خیلی از مشکلات ما کمتر میشد.
اتفاقی که به طور معمول در حوزه فرهنگ میافتد این است که ما با وجود اینکه افراد شایستهای داریم ولی معمولا افراد دسته چندم حوزههای دیگر در این عرصه بر مسند مدیریت نشانده میشوند و خود این مشکلساز است. قاعدتا ناآشنایی افرادی که بر مسندهای کلیدی قرار میگیرند، مشکلات زیادی را ایجاد میکند و آثار و عوارض آن هم در آینده خودش را نشان میدهد و این مشکلات برای افرادی که در آینده همان مسئولیت را تحویل میگیرند نیز ایجاد دردسر میکند.
معتقدم برای قضاوت درباره عملکرد یک فرد نباید به ذوق و سلیقه خودمان بسنده کنیم. برای قضاوت باید مبتنی بر شواهد و مدارک صحبت کنیم و در قضاوتهایمان برخوردهای شخصی را دخیل نکنیم. در بررسی عملکرد معاونت سابق نیز فکر میکنم باید تداوم اقدامات، تحقق وعدهها، پیگیری مسایل اساسی، نتایج اقدامات و ... به تفکیک بررسی شود تا به نتیجه برسیم.
1. در همان ابتدای قبول مسئولیت از سوی آقای درَی درباره مسئله مجوز کتابفروشیها مانور داده شد که باید بدانیم کتابفروشیها مجوز خود را از وزارت ارشاد نمیگیرند و مشکل توزیع کتاب هم همچنان پابرجاست. مسئله دیگر آزادسازی 285 عنوان کتاب از توقیف بود. که این ادعا در حالی مطرح شد که تنها یک یا دو کتاب توقیفی داشتیم و من نمیدانم چرا آن ادعا مطرح شد و بعدا هم که نتوانستند توقیف بودن آنها را ثابت کنند، عنوان شد که این کتابها از حالت بلاتکلیفی درآمدهاند.
2. ما در حوزه چاپ هم مشکلاتی داریم که نتیجه آن را در حذف روز چاپ از تقویم رسمی کشور مشاهده کردیم و برایم جای سوال دارد که چرا خود اهالی چاپ اعتراض جدی و مستمری به این موضوع نداشتند. آقای واعظی استدلال جالبی برای حذف برخی روزها از تقویم داشتند که گویای مشکلات این عرصه است. وی اشاره کرده بود که این روزها به این دلیل حذف شدهاند که یا نهاد پیشنهاددهنده آنها دیگر وجود ندارند یا نهادهای مسئول کاری برای آن انجام نمیدهند.
3. در یک دورهای بحث انحلال بنیاد ادبیات داستانی مطرح شد که اعتراضهای جدیای را به دنبال داشت و اصلا معلوم نشد چرا این بحث مطرح شد و استدلال پشت دستور انحلال چه بود. به هر حال این دستور باعث اختلال در کار بنیاد شد و در نهایت این نهاد به کار خودش ادامه داده و باید ببینیم این کار به چه شکل پیش خواهد رفت. سئوال من این است که دست کاری کردن بخشهای مختلف چه ثمری داشت؟
4. در بحث مکان برپایی نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران هم در مدتی که آقای دری حضور داشت چندبار بحث جابجایی مکان و کلنگزنی جای جدید مطرح شد ولی هیچکدام به نتیجه نرسید و همه اینها به حوزه کار فرهنگی لطمه میزند.
5. قرار بود تا وقتی که مشکل توزیع کتاب در سراسر کشور به طور کامل مرتفع نشده است نمایشگاههای استانی با قدرت برگزار شوند و باید این موضوع هم بررسی شود که این مسائل چقدر محقق شده است. در حالیکه آمار و گزارشهای غلط به وزیر ارشاد اعلام شده بود، وی در سال 1389 اعلام کرد که این نمایشگاهها در همان سال سراسر کشور برگزار شد در حالی که اینطور نبود و 3 استان میزبان این نمایشگاهها نبود. این ادعاها در سال 90 هم تکرار شد. باید درباره کیفیت و حجم این نمایشگاهها از ناشران و شرکتکنندگان سئوال شود. با شعار نمیشود مسایل را پیش برد، بلکه باید حرفهایمان مبتنی بر مستندات واقعی باشد.
6. حاشیههای حضور نیافتن ایران در غرفهای که به نام ایران ثبت شده بود در نمایشگاه کتاب فرانکفورت نکتهای است که باید مورد توجه قرار گیرد. نهادهای نظارتی باید پیگیری کنند که ادعای که مطرح شد مبنی بر اینکه ما هیچ خسارتی بابت رزرو غرفه و حضور نیافتنمان نمیپردازیم محقق شده است یا خیر؟ و آیا همان خسارت را امسال و به هنگام دریافت غرفه از ما نگرفتهاند؟
7. بحث ممیزی کتاب که همیشه چالشزا بوده است و در دوران مسئولیت من هم وجود داشت. سعی ما در سطح معاونت بر این بود که به طور بنیادی و اساسی اقداماتی را انجام دهیم تا مسئله ممیزی نظاممند و از بروز سلایق شخصی پیشگیری شود. یک اشکال حقوقی بسیار بزرگ در این دوره مشهود است که معاون فرهنگی نباید در مسئولیتهای هیئت نظارت بر اجرای ضوابط نشر کتاب دخالت کند و اگر شخص معاون ادعا کند که من مجوز میدهم یا باطل میکنم یعنی این مسئولیت را پذیرفته که آن هیئت قانونی تعطیل شده و او جایگزین آن شده است. این هیئت در بخش بزرگسال در یک سال گذشته یک جلسه هم نداشته است. مبنای قانونی تصمیمات نظارت بر چاپ کتاب که در این فاصله گرفته شده از کجا نشئت میگیرد؟
8. در تمام آمارهای ارائه شده از سوی معاونت فرهنگی به افزایش تعداد عناوین اشاره شده و بحث تیراژ به کل فراموش شده است. وقتی تعداد عناوین کتاب رشد میکند موجب افتخار و نشان از آزادی بیان و اندیشه در کشور است اما ظرفیت بازار نشر هم مسئولیتش با وزارت ارشاد است و اگر این ظرفیت قرار است افزایش یابد باید تیراژ هم مطابق عناوین افزایش یابد. ما در سالهای گذشته افزایش عناوین را داشتیم، ولی تیراژ کتابهای افت داشته است. یارانه نشر مشوقی برای چاپ کتاب با شمارگان بالاتر بود، ولی وقتی که حذف شد شمارگان کتابها واقعیتر شد و در همان ابتدا باعث افت شمارگان شد، اما وقتی این مسئله در حوزه نشر جا افتاد دیگر دلیل اصلی افت شمارگان کتابها این نبود. کاهش تیراژ کتابها در سال جاری نسبت به سالهای گذشته رکوردشکنی کرده و این روند نزولی چشمگیر است.
9. درباره بحث کاغذ طرح «مار و پله» را مطرح کردند که ما از این نام فقط نام بازیاش را میشناختیم که مبتنی بر شانس و تاس و نیش خوردن از سوی مارها و رسیدن به نردبانها بود. گویا این طرح هم ملهم از همان بازی بود. نتایج آن طرح مشخص نشد. اصلا مشخص نشد چه بود و چه اتفاقی بر اساس آن افتاد و گویا سود آن برای دلالان کاغذ بود که پای نردبان رسیدند و بالا رفتند و قیمت کاغذ را هم 3 برابر کردند. وقتی وزیر ارشاد وارد قضیه شده و مشکل کاغذ را مسئلهای اعلام کرد که به این وزارتخانه ارتباطی ندارد بلکه مربوط به وزارت بازرگان است، که دیگر دیر شده بود و قبلا مسئولان دیگر در اینباره اظهارنظر کرده و مسئولیت کاغذ را از سوی وزارت ارشاد پذیرفته بودند. به هر حال درباره این فرصتسوزیها و اقداماتی که برای مسئله کاغذ صورت نگرفته هم باید پاسخگویی وجود داشته باشد.
10. مسئله مهم دیگر پاسخگویی به افکار عمومی است. من تعجب میکنم از مقامات ارشد در دولت به ویژه شخص رئیسجمهوری و معاون اول وی که بی توجه از کنار این موضوع گذشتهاند که یک مقام ارشد در وزارت ارشاد افتخار میکند که به انتقادها هیچ جوابی نمیدهد، رو در روی خبرنگاران برای پاسخگویی به پرسشهایشان نمینشیند و جریان اطلاعرسانی را به تنظیم خبرها به صورت یکطرفه از سوی روابط عمومی خود و ارسال آنها به رسانهها منحصر کرده و بدان افتخار میکند. وقتی دولت فعلی وجه تمایز خود با دیگر دولتها را در پاسخگویی میداند چطور یک مقام ارشد میتواند اینگونه عمل کند؟ تک تک نهادها و موسسات وابسته و زیرمجموعه معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید مورد بررسی قرار گیرند که در این دوره چقدر رشد یا افول داشتهاند. موسسه نمایشگاههای فرهنگی مدتها دستخوش رکود و توقف فعالیت بوده و باید درباره این اتفاق سئوال شود.
11. درباره بودجههای خانه کتاب، بنیاد ادبیات داستانی، موسسه نمایشگاههای فرهنگی که به موقع پرداخت نشده یا شده است، عمل به تعهدات قراردادهایی که در این بخشها بسته شده و ... نیز باید سئوال شود.
12. امسال ادعا شد که بخش بینالملل پربارتر و بهتر از دورههای قبل برگزار شد و کسی هم کنکاش نکرد که آیا واقعا اینطور بود یا خیر. اگر افتی وجود داشته آیا ناشی از سومدیریتها بود یا مسایل دیگر. مسئله بدهی سنگین نمایشگاه کتاب به ناشران خارجی چرا پیش آمد و به کجا انجامید؟ تاثیر آن بر حضور ناشران خارجی در نمایشگاه چه بود؟ چرا این تاخیر در پرداختها پیش آمد و چقدر ناشی از سومدیریت بود.
با توجه به اینکه به انتخابات ریاستجمهوری نزدیک هستیم پیشنهادم به نامزدهای انتخابات این است که اعلام برنامههایشان را با معرفی کابینهشان همراه کنند تا برای اهالی فرهنگ هم مشخص باشد که هر نامزد چه برنامه و شخصی برای وزارتخانههای فرهنگی در نظر دارد تا هنگام رای دادن تصمیم درستتری بگیرند. رئیسجمهوری هم که بحثهای فرهنگی را به طور برجسته مطرح کرد هم نگاهی به کارنامه فرهنگی داشته باشد تا در فرصت باقیمانده این حوزه دچار مشکلات بیشتر نشود و ضعفها با اهتمام مسئولان مربوطه و کمک دستاندرکاران فرهنگ برطرف شود.
* معاون پیشین وزیر ارشاد
دیدگاه تان را بنویسید