15 میلیارد تومان پرید

حسین عبدالهاشم‌پور*: 15میلیاردتومان. خانواده بسیار پرشمار تجسمی آنقدر بضاعت مالی ندارد که به همین سادگی بتواند از این عدد بگذرد؛ 15 میلیارد تومان، بودجه بالقوه‌ای بود که در صورت خرید آثار هنری توسط دستگاه‌های اجرایی از کل یک‌دهم درصد تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، می‌توانست به بدنه هنر کشور تزریق شود؛ تازه 15میلیاردتومان رقم بودجه مزبور در سال 90 بود و دی ماه همان سال یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس اعلام کرد اگر دولت به درستی این بودجه را هزینه کند و انعکاس آن در جامعه هنری رضایت بخش و مثبت ارزیابی شود، آن را در سال بعد، پنج برابر می‌کنیم. حال به لطف مکرر هیات دولت به خانواده تجسمی، نه تنها آن بودجه 15 میلیاردتومانی تخصیص نیافت بلکه به گفته مسوولان ذی‌ربط، کل این بودجه در سال 92 حذف شده است. 1- سال 90 در یادداشتی نوشته بودم: «اکنون توپ در زمین دولت است... اگر دولت این بودجه را در سال 90 درست مصرف کند، قدرت چانه‌زنی‌ها برای ارتقای این بودجه در صحن علنی مجلس بالا می‌رود. به نظر می‌رسد اگر این یک‌دهم‌درصد در عمل محقق نشده و بازتاب مثبت آن در جامعه هنری رصد نشود، این خطر وجود دارد که از اساس مجلس برای بودجه 91 روی این بند انگشت تردید بگذارد. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شخص وزیر مراجعه کند و از او بخواهد در جلسات کابینه به جد به این مساله بپردازد تا هم این «حق جامعه هنری» خدای ناکرده بر زمین نماند و هم امیدها برای تداوم تصویب این قانون در سال‌های بعد زنده بماند.» این را نوشتم و دور از انصاف است ننویسم که به‌خصوص اردیبهشت 91 معاونت هنری، تلاش‌هایی درجهت مجاب‌کردن دستگاه‌های دولتی برای خرید آثار هنری به عمل آورد اما چنان‌که انتظار می‌رفت تلاش‌های دقیقه 90، آن‌هم برای جذب پول و اعتبارات به جایی نمی‌رسد! برپایی دیرهنگام اکسپوی دولت و از آن هم مهم‌تر اشتباه استراتژیک شکل‌دهی یک نمایشگاه تحت عنوان «دولتی» برای هزینه‌کرد این بودجه، تنها ایرادهای اولیه این امر مهم بود؛ پاشنه‌آشیل واقعی آنجاست که در تمام این هشت سال، مرکز هنرهای تجسمی خود را مشغول رویدادپروری‌های بی‌ثمری نمود، حال آنکه می‌توانست با بهره‌گیری از تجربیات گذشته، برنامه‌ای مدون و بلندمدت طراحی کند تا با مشارکت حداکثری گالری‌ها و راهگشایی هنرمندان موسپید، مسیری اقناعی و نهادینه شده برای این بودجه تعریف شود تا در طول سال و از مجاری بخش‌خصوصی تخصیص یابد و «آگاهی دولت» از این فرآیند ارتقا یابد و همه چیز به دقیقه 90 موکول نشود؛ در این میان بیچاره رسانه‌ها و دوستان خبرنگار تجسمی که برای تحقق این بودجه چه‌ها که نکردند، ساعت‌ها وقت صرف‌کردن و لابی‌کردن برای مصاحبه با نمایندگان مجلس و پیگیری این مطالبه خانواده تجسمی، بخشی از تلاش‌شان بود غافل از اینکه همچنان توپ در زمین دولت است و کسی فکرش را هم نمی‌کرد یک گل به خودی در راه است. 2- در تمام هشت سال گذشته، حرص و جوش خوردن‌مان برای این بود که مجلس، بودجه مزبور را تصویب کند و شورای نگهبان موافقت به عمل آورد... و حالا در سال پایانی دولت به جای اینکه این بودجه در حافظه بودجه‌نویسی مملکت ملکه شده باشد در یک پس‌رفت تاریخی غیرقابل باور، کار به جایی رسیده که حتی در هیات دولت هم رای نمی‌آورد! به عبارت صریح‌تر، وزارت ارشاد در تبیین چرایی و اهمیت این بودجه حتی برای هیات وزیرانی که هفتگی دور یک میز جمع می‌شوند هم موفق نبوده است، آن هم در روزگاری که موفقیت‌های بین‌المللی خانواده تجسمی ایران، روشن‌تر از آفتاب است. 3- دل‌نگرانی برخی هنرمندان از شیوه هزینه‌کرد این بودجه و احتمال خرید آثار هنری با کیفیت پایین، مغتنم و محترم است؛ بنده هم در نوشتارهای پیشین علاوه براین تهدید، حتی درباره خطراتی نظیر ایجاد حباب اقتصادی در بازار هنر هشدار داده‌ام و خواستار مهندسی هزینه این بودجه شده‌ام. تردیدی نیست که شکل تزریق هرگونه بودجه دولتی در هر بازاری (از جمله هنر) باید فرآیندی درست داشته باشد وگرنه به جای درمان، دردی تازه خلق می‌کند: این روزها یارانه‌ها و افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها و خلق یک تورم تاریخی که همگی دسته‌جمعی با هم تجربه می‌کنیم، نمونه آخرین همین تجربه است. اما بدیهی است آموزه‌های جهانی ثابت می‌کند که وجود این بودجه در جای خود لازم و ضروری‌است، رویکردی مترقی است که در ممالک پیشرفته برای اعتلا و گسترش هنر انجام می‌شود. خانواده تجسمی ایران از دیگر هنرها بسیار پرجمعیت‌تر است اما عنایت دولت براین‌گونه هنر بسیار بسیار ناچیز و حتی در مقایسه با دیگر هنرها خجالت‌آور است؛ لذا این بودجه می‌تواند امرار معاش از راه خلق اثر هنری را برای انبوه جوانانی که به این خانواده می‌پیوندند فراهم کند.