کارگردان «بیتابی بیتا»: من را به ترویج ناهنجاریهای جنسی متهم کردند/ حامد بهداد ایمان دارد که میتواند بار فیلم را به تنهایی بکشد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، مهرداد فرید از سال 1385 با فیلم «آرامش در میان مردگان» به جمع سینمای ایران پیوست و این روزها فیلم «بیتابی بیتا» را بر پرده اکران دارد. فرید در گفتوگو با «بهار» درباره فیلمش و شرایط سینمای ایران صحبت کرده است که اهم صحبتهایش را در ادامه میخوانید:
- بله متاسفانه بخشی از صاحبان مشاغل و کارفرماها نسبت به منشیهایی که استخدام میکنند نگاه هنجاری ندارند و متاسفانه این نوع نگاه به بقیه اقشار جامعه تسری پیدا کرده است. این وضعیت برای دخترخانمهایی که برای اولینبار به عنوان منشی به محیط کار و اشتغال قدم میگذارند میتواند بسیار هراسناک باشد. مخصوصا آنها که واقعا جویای محیط سالمی برای کار کردن هستند. آنها ناگهان با محیطهای بسیار بیرحمی مواجه میشوند که میتواند از مصادیق خشونت علیه زنان باشد! آنها از فضای امن خانواده به ناگاه وارد فضای جدیدی میشوند که آن امنیت همیشگی را ندارد. این فضاها به نظرم میتواند بستر بسیار مناسبی برای داستانگویی باشد. با توجه به اینکه من خودم پدر هستم و دخترم در آستانه ورود به اجتماع است، قاعدتا چنین نگرانیهایی را بهتر از هرکس دیگری حس میکنم. این نگرانی در «بیتابی بیتا» چاشنی اصلی من در داستانگویی بود. البته این فیلم به گمانم پا را فراتر از این نگرانی گذاشته است. بحث این قصه اعتماد به نفس و حفظ خود در شرایط ناهنجار و نابرابر است. شخصیت اصلی قصه به عنوان یک دختر نوجوان، در سراسر فیلم سعی دارد تا خود را اثبات کند. اول به خود، بعد به خانواده و دست آخر به بقیه کسانی که او را به ناحق مواخذه میکنند. درواقع این فیلم خصوصا خانمها را دعوت میکند به اینکه در فضاهای پراز سوءظن، نباید خود را ببازند بلکه باید بمانند و خودشان را اثبات کنند. آنها باید بدانند جامعه زنان ایرانی در مسیر تندباد قرار گرفته است و قاعدتا نباید با اولین تندباد از جا کنده شوند و زمین بخورند.
- بخشی از این قصه از واقعیت آمده است. یک دوست خانوادگی دارم که سالهاست در فرانسه زندگی میکند. شوهر وی پزشک است. چند سال پیش میگفت که چنین اتفاقی در مطب او افتاده است.منشی مطب وی، هرازچندگاهی مبلغ اندکی پول از کیف بیماران کف میرفت! این مقدار به اندازهای کم بوده که معمولا باعث اعتراض و پیگیری بیمار نمیشد. من فکر کردم اگر این اتفاق در ایران بیفتد چه شکل و شمایلی میتواند داشته باشد؟! من ماجرا را ایرانی کردم و دیدم با شرایط امروز ایران که سفرههای مردم کوچکتر شده و طبعا بر بزهکاری ناشی از بیپولی اضافه شده، جور درمیآید. دیدم فارغ از بحث جنسیتی ماجرا و اینکه شخصیت اصلی قصه زن باشد یا مرد، میتوانم با آن به طبقات فرودست و حتی متوسط جامعه بپردازم. متاسفانه در سالهای اخیر طبقه متوسط جامعه ایرانی به لحاظ اقتصادی بسیار ضعیف شده و به نظرم حالا که فیلم به نمایش درآمده، ما با یک فیلم خوبِ داستانگو که ریتم مناسبی دارد، مواجهیم؛ فیلمی که میتواند همه گروههای تماشاگر را به خود جلب کند. چون هم به لحاظ تماتیک حرفهایی از جنس زمان و مکان دارد و هم سرگرمکننده است. فکر میکنم این فیلم میتواند از سنین 12 سال به بالا را راضی نگه دارد. چون قصهگویی در این فیلم، با همان روش کلاسیک سهپردهای بازگو شده؛ روشی که در 110 سال سابقه سینما همیشه جواب داده است.
- علت اینکه این فیلم یک سال و نیم اکران نشد را باید بگویم که از یک طرف گلیم سینمای ایران کوچک است و این کوچک بودن گلیم باعث میشود آدمها جایشان تنگ باشد و مدام یکدیگر را از گلیم به بیرون هل بدهند! از طرف دیگر در این سالها، فضای سینمای ایران پراز سوءتفاهم شده است. ریشه آن هم به نوع مدیریت دولتی در سینما بازمیگردد. این فضای ناهنجار بهخصوص در بخشهای دولتی و نیمهدولتی شدیدتر از باقی جاهاست. از ابتدا که این فیلمنامه برای پروانه ساخت به وزارت ارشاد ارائه شد، ناگهان با سوءتفاهمها و برداشتهای بسیار شگفتانگیز مواجه شد! آنها در همان برخورد اول من را متهم به ترویج ناهنجاریهای جنسی کردند! این حرفشان آنقدر عجیب بود که من به آنها گفتم شاید فیلمنامه مرا با فیلمنامه کس دیگری اشتباه گرفتهاید! دو ماهی طول کشید که با آنها بر سر رفع این سوء برداشت جدل کنم که این کار عاقبتی نداشت. تا اینکه مصادف شد با آمدن «مهدی عظیمی» به عنوان قائممقام اداره مربوطه. خوشبختانه ایشان ارتباط خوبی با این قصه برقرار کرد و تلاش کرد تا بالاخره بعد از چهار ماه پروانه ساخت صادر شد.
- متاسفانه در این سالها قضاوت شورای پروانه ساخت، در گام اول، بر مبنای خلاصه داستانهاست. هیچیک همت نمیکنند کل فیلمنامه را بخوانند. شاید چون خیلی کار دارند و اغلب ابوالمشاغلند. البته حتی اگر فیلمنامه را نیز به دقت بخوانند باز هم نمیتوانند بر آن مبنا قضاوت کنند. به خاطر اینکه اصولا فیلمنامه یک اثر کامل نیست. مثل رمان یا داستان کوتاه نیست که یک اثر هنری کامل به حساب آید. به نظرم آنها باید به فیلمساز و سابقه فرهنگی او اعتماد کنند. شما یک فیلمنامه را به چند فیلمساز بدهید، خواهید دید هر یک فیلم متفاوتی خواهند ساخت در حالی که همه یک متن را داشتهاند. در واقع این سابقه فرهنگی و زاویه نگاه آنهاست که به فیلم ساختهشده هویت و ساختار میدهد. جالب اینجاست که در بدنه مدیریت دولتی سینما درباره این فیلمنامه برخورد دوگانه صورت گرفت. از یک طرف اعضای شورای پروانه ساخت روی خوش نشان نمیدادند اما از طرف دیگر بنیاد فارابی این فیلمنامه را پسندیده بود! این طوری میشد فهمید که ناهماهنگی زیادی در مدیریت وجود دارد.
- نورچشمیها عمدتا یک گروه فیلمسازانی هستند که معمولا از آبشخور منابع دولتی برای تولید فیلمهایشان استفاده میکنند یا از نهادهای نیمهدولتی مثل حوزه هنری برای ساخت فیلمهایشان پول دریافت میکنند. بخش عظیمی از سالنهای مهم کشور متعلق به بخشهای دولتی است و قاعدتا وقتی آنها بودجه میگذارند و فیلم تولید میکنند دنبال این هستند که فیلمهای خودشان را در بزنگاههای مهم اکران به نمایش دربیاورند. بهطور مثال همین حالا که زمان حساسی برای اکران فیلم به شمار نمیآید هنوز موفق نشدهام فیلمم را در سینما فرهنگ نمایش بدهم. به خاطر اینکه آنها میگویند ما میخواهیم فیلمهای خودمان را که برایشان پول دادهایم نمایش بدهیم. اگرچه قول دادهاند در هفتههای سوم و چهارم به من به صورت تکسانس اکران بدهند. همچنین اکران نوروزی معمولا مال فیلمسازهایی است که لابی قویای با بخشهای دولتی و نیمهدولتی مثل سازمان سینمایی و حوزه هنری دارند یا شورای صنفی نمایش را به قرق خود درآوردهاند. در نتیجه من خودم داوطلبانه تصمیم گرفتم وارد این دعوا نشوم و اجازه بدهم نوروز بگذرد و فیلم را در شرایط دیگری نمایش بدهم. البته ضرر ماجرا این است که ما ماه رمضان را در پیش داریم که قاعدتا فصل مرده اکران است. در نتیجه نمیشود گفت شرایط ایدهآلی برای اکران به دست آوردهام.
- حامد بهداد بازیگری نیست که به این دلیل از گرفتن نقش طفره برود و نقشی را نپذیرد. او بازیگری است با اعتمادبهنفس بسیاربسیار بالا و ایمان دارد که میتواند بار فیلم را به تنهایی به دوش بکشد. گمانش این است که اگر نقش مقابلش هم شهرت چندانی نداشته باشد میتواند باز هم بالا بکشد. او بیش از هر چیزی جذب قصه شده بود و حالا که فیلم ساخته شده، یکی از طرفداران پروپاقرص آن است.
- فیلمسازی اجتماعی در ایران مثل خود سینمای ایران تعریف و چارچوب معینی ندارد. هر فیلمی را که به موضوعی اجتماعی اشاره کند، میشود فیلم اجتماعی اطلاق کرد. چون سینمای اجتماعی ژانر نیست. هر فیلمی را که به مسائل اجتماعی اشاره کرده باشد میتوان در این گروه قرار داد. به خاطر همین حتی «زنها شگفتانگیزند» که یک کمدی فان ایتالیایی بود، نیز جزو این گروه به شمار میرود زیرا داشت در قالب خودش لایحه حمایت از خانواده را که توسط احمدینژاد به مجلس ارائه شده بود، هجو میکرد. «بیتابی بیتا» هم که کاملا عاری از هرگونه طنز است، به گروه فیلمهای اجتماعی تعلق دارد. شما اگر با دوربین موبایلتان وارد خیابان شوید و شروع کنید به تصویر گرفتن، خواسته یا ناخواسته دارید وارد سینمای اجتماعی میشوید. برای اینکه اجتماع ما مملو است از سوژههای اجتماعی. اگر پای دولت از روی گلوی سینمای اجتماعی برداشته شود، قطعا این سینما میتواند به دورههای شکوفایی خود بازگردد و ما شاهد شکفتگی آن خواهیم شد. امیدواریم حالا که کشور با تغییر مدیریت روبهرو است این اتفاق منجر به یک حرکت خوب در سینمایی بشود.
- من فیلم را برای مردم کف کوچه و بازار میسازم. اما اگر فیلم مورد پسند اصناف و گروههای خاص قرار بگیرد خوشحال میشود. من بیشتر دنبال نمایش عمومی فیلمهایم هستم. برای همین زمانی که در جشنواره فجر فیلم را در بخش مسابقه نگذاشتند اعتراض نکردم. چون فیلم را متعلق به مردم میدانم، نه گردانندگان یک جشنواره ضعیف دولتی!
دیدگاه تان را بنویسید