کد خبر: 56310
تاریخ انتشار :

همه آنچه باید از برترین شب‌ سال بدانید/ رابطه میان «شب قدر» با حضرت زهرا(س) چیست و چرا «روز قدر» را قدر نمی‌نهیم

همه آنچه باید از برترین شب‌ سال بدانید/ رابطه میان «شب قدر» با حضرت زهرا(س) چیست و چرا «روز قدر» را قدر نمی‌نهیم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه، قدر در لغت، به معنی اندازه گیری، و تعیین است. استاد شهید مطهری در تعریف قدر می‌فرماید: قدر به معنی اندازه و تعیین است، حوادث جهان از آن جهت که حدود و اندازه و موقعیت مکانی و زمانی آن تعیین شده است، مقدور به تقدیر الهی است. اما اینکه چرا به این شب خاص لیله‌القدر گفته شده است دلائلی را از کلام معصومین و قرآن می توان استفاده کرد: 1. شب قدر یعنی شب بزرگ و با عظمت، زیرا در قرآن کریم قدر به معنی شرافت و بزرگی هم آمده است و گفته شده که شب قدر یعنی شب شریف و شب بزرگ، وقتی که می گوید «رجل له قدر عند الناس» یعنی فردی که نزد مردم شرافت و منزلت و بزرگی دارد، در قرآن در سوره قدر آیه دوم آمده است: «لیله القدر خیر من الف شهر»، یعنی شب قدر بهتر از هزار ماه است. دلیل عظمت آن هم این است که شب قدر ظرف برای نزول قرآن به عنوان معجزه آسمانی گردیده است در قرآن آمده: «انا انزلناه فی لیله القدر» و به جهت بیان عظمت آن، به دنبال آن می فرماید: «و ما ادراک ما لیلة القدر» یعنی تو چه گونه می توانی ادارک کنی که دارای چه عظمت و شرافت و مقامی است. 2. «لیله القدر» یعنی شبی که شب تقدیر و اندازه گیری است، و خداوند متعال حوادث یک سال آینده را در شب قدر مقدّر می‌کند، این حوادث از قبیل مرگ و حیات، روزی و ... است، چنان که این مطلب از آیه سوم سوره دخان استفاده می‌شود «فیها یفرق کلّ امر حکیم امراً من عندنا، انّا کنّا مرسلین». یعنی: در آن شب هر امری بر اساس حکمت (الهی) تدبیر و جدا می گردد. (آری نزول قرآن) فرمانی بود از سوی ما که به عنوان رحمت، آن را فرستادیم ـ امام صادق(ع) می‌فرماید. «التقدیر فی الیله القدر تسعه عشر و الابرام فی لیله احدی و عشرین و الامضاء فی لیله ثلاث و عشرون» یعنی (تقدیر امور در شب نوزدهم، و تحکیم آن در شب بیست و یکم و امضای آن در شب بیست و سوم صورت می گیرد.) بر اساس این روایت مرحله آخر تقدیر حتمی در اشیاء، در شب 23 است که بنابر مقتضای بعضی از روایات شب قدر است. خصوصیات شب قدر 1. شبی است که مربوط به انسان کامل یعنی امام زمان(عج) است، بر اساس روایات: در این شب ملائکه بر ولی خدا نازل می شوند و مقدرات عالم را عرضه می‌کنند. امام محمد باقر(ع) فرمودند: «در شب قدر به ولی امر امام زمان(عج) تفسیر کارها و حوادث نازل می شود وی در مورد خویش و مردمان مأمور به دستوراتی می شود». 2. شبی است که سراسر رحمت و سلامت است تا صبح: سلام هی حتی مطلع الفجر یعنی خداوند عنایات خاصه خود را در حد وسیع، برای مؤمنان قرار می دهد. 3. شبی است بسیار خجسته و مبارک، برای اهل ایمان، «انا انزلنا فی لیله مبارکه» 4. شبی است که از زمان های گذشته نیز وجود داشته است، «خداوند شب قدر را در آغاز جهان آفرینش بیافرید و در آن اولین پیامبر و نخستین وصی را هستی بخشید». 5. شبی است که انسان باید برای بدست آوردن برکات و عنایات خاص الهی تلاش و کوشش کند و از او بخواهد که سال آینده را به بهترین شکل برای او ترسیم کند، که با اراده و اختیار خود به بالاترین کمالات و سعادت ها نائل شود. رسول خدا(ص) فرمود: «کسی که از روی ایمان و اخلاص برخیزد و در شب قدر عبادت کند، گناهان گذشته او آمرزیده می‌شود». شخصی نزد امام باقر(ع) رسید و گفت: منظور از این آیه که «شب قدر بهتر از هزار ماه است» چیست؟ فرمودند: کار شایسته در آن شب ها مانند نماز و زکات و انواع کارهای نیک بهتر است از کاری که در هزار ماه در آن شب قدر نیست انجام گیرد و اگر خداوند پاداش حسنات مومنان را مضاعف نمی کرد به کمال فضیلت و ثواب نمی رسیدند ولی خداوند جزاء نیکی های آنان را مضاعف می‌کند. فلسفه شب قدر و سابقه آن در ادیان و ملل دیگر خداوند متعال علاوه بر سوره‌ قدر که فضیلت شب قدر و نزول ملائکه و غیره را می‎رساند، در سوره دخان این شب را که شب نزول قرآن کریم نیز هست چنین وصف می‎کند: ما قرآن را در شبی مبارک فرستادیم در شبی که مقدرات الهی از سوی خدای حکیم در هر امر و حادثه‎ای مشخص می‎گردد و این امری از سوی ما و رحمتی است که ما بر بندگان خویش می‎فرستیم. و با نگاهی به روایات اسلامی به خوبی روشن می‎شود که شب قدر در امت‎های پیشین نیز بوده است و البته باید گفت به خاطر فضیلت پیامبر اسلام بر همه انبیاء و نیز نزول قرآن کریم در این شب، فضیلت و اهمیت شب قدر در اسلام نمود بیشتری پیدا کرده است. در روایتی از امام(ع) می‎خوانیم: خداوند شب قدر را در آغاز آفرینش دنیا و آن گاه که اولین نبی و اولین وصی را آفرید، پدید آورد و در حقیقت چنین اراده کرده است که در هر سال شبی باشد که در آن تفسیر امور تا سال آینده نازل شود و هر کسی که این حقیقت را انکار کند خدا را درباره علمش رد کرده است، زیرا پیامبران الهی قیام نمی‎کنند مگر آنکه درچنین شبی به آنها حجت داده شود. آری بخدا سوگند آدم نمرد مگر آنکه بر او وصی بود و بر هر یک از پیامبران بعد از آدم در این شب [قدر] امر خدا می‎آمد تا آن را به وصی بعد از خود واگذارد، برتری ایمان کسی که به همه­ی «اِنّا اَنْزلنا» و تفسیرش ایمان بیاورد بر کسی که چون او نیست مانند برتری انسان بر حیوانات است. در روایت دیگری آمده است ابوذر غفاری از رسول خدا(ص) پرسید: آیا شب قدر فقط در عهد پیامبران بوده و پس از آنها از بین می‎رود؟ فرمود: نه چنین است، بلکه تا روز قیامت باقی است. در روایت دیگری نیز از رسول خدا(ص) نقل شده که فرمودند: حضرت موسی در مناجاتی عرضه داشتند: پروردگارا قربت را خواهانم، خداوند فرمود: در بیداری شب قدر است. عرض کرد: رحمتت را خواستارم، فرمود: در رحم کردن بر بینوایان در شب قدر است، گفت: خدایا جواز عبور از صراط را می‎خواهم پاسخ آمد در شب قدر صدقه ده. خدایا بهشت و نعمت‎هایش را می‎خواهم، فرمود: در گرو تسبیح گفتن در شب قدر است. عرضه داشت: نجات از آتش دوزخ، خدا فرمود: استغفار در شب قدر. در پایان گفت: خدایا رضایتت را می‌طلبم، فرمود: در شب قدر نماز بگذار. در تورات و انجیل موجود شبی به نام قدر وجود ندارد اما به جای آن شب مقدس با اعمال مخصوص دارد که به شب و عید فصح یا فطیر معروف است که حضرت موسی در این شب بنی‎اسرائیل را به کارهایی وا می‎داشتند و این شب مقارن است با چند روز روزه گرفتن که شباهت‎هایی به شب قدر دارد. در مسیحیت نیز این شب مقدس شمرده می‎شد و درباور آنها چون عیسی آخرین شامش را در این شب خورد و فردایش به صلیب کشیده شد و سپس زنده گشته به آسمان رفت، لذا از تقدس ویژه‎ای برخوردار شد و امروز به نام عشاء ربانی یا شام آخر از اهمیت ویژه‎ای در جامعه مسیحیت برخوردار است. اما در این ادیان این شب را شب قدر نمی‎دانند بلکه با نام‎های همچون عید فصح، شب پسح یا عید فطیر معروف است و نتیجه این که هر چند با نگاه به روایات اسلامی شب قدر از اول خلقت عالم امکان، بوده ولی در کتاب‎های مقدس یهود و مسیح اثری از عنوان شب قدر دیده نشده و ممکن است علت آن تحریف‎های موجود در این کتاب‎ها باشد و یا اینکه چون زبان اصلی کتاب مقدس عبری بوده شاید لفظ قدر معنای دیگری داشته است. چرا گفته می‌شود شب قدر چرا نمی‌گوئیم روز قدر؟ حکمت سرّ اینکه گفته می شود شب قدر، نه روز قدر، تنها نزد خداوند در مواردی نیز نزد بندگان خاص و اولیائی که اهل اسرارند، است. نه تنها در این مورد، بلکه در موارد دیگر نیز ممکن است چنین سؤالی پیش بیاید. همانند اینکه خداوند چرا شب قدر را در ماه های دیگری از سال قرار نداده و در ماه رمضان قرار دادند و... در بسیاری از موارد و راجع به بسیاری از پدیده ها و احکام و امور دینی تعبدا باید آنها را پذیرفت؛ چون فلسفه آنها یا بیان نشده و یا برای همگان قابل درک نیست. راجع به این نکته نیز دلایل روشنی وارد نشده است که از آن به دست بیاید که به این دلیل، شب گفته نه روز، منتهی از ظاهر آیات قرآن استفاده می شود که شب دارای قداست و عظمتی است که در روز نیست و به خاطر همین بسیاری از رخدادها و وقایع مهم در شب واقع شده است از جمله: 1. اندازه گیری مقدرات عالم و نیز اندازه گیری سرنوشت انسان ها، از مرگ، طول عمر، روزی، حوادث دعا و... خداوند این اندازه گیری سرنوشت انسان ها، از مرگ، طول عمر، روزی، حوادث ها و... خداوند این اندازه گیری و تعین سرنوشت را شب قرار داده است، نه در روز. 2. نزول دفعی قرآن که با صراحت بیان شده است که: «ما قرآن را در شب قدر نازل کردم». از این آیه معلوم می شود که شب مبارکی که قرآن در آن نازل شده، همان شب قدر است و آن شب هم، یکی از شب های ماه رمضان است. از این که خداوند، هم قدر را در شب قرار داده و هم نزول قرآن را در آن شب، معلوم است که شب از آثار خاصی برخوردار است نسبت به روز، خصوصا آن شبی که تقدیر به مقدرات عالم است. 3. نکته دیگر که حاکی از عظمت و شأن و جایگاه شب است نزول ملائکه و روح که مقربترین ملک هست در شب اتفاق می افتد. نکته پایانی آنکه شب مایه آرامش و سکون انسان ها است و حضور قلب و صفای دل در آن بیشتر رخ می دهد چنان که خداوند می فرمایند: «إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّیلِ هِی أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِیلًا إِنَّ لَک فِی اَلنَّهَارِ سَبْحًا طَوِیلًا؛ بدرستیکه پدیده شب بهترین وسیله برای صفای نفس است که خداوند آن را پدید آورده است؛ چون تو در روز، گرفتاری و مشاغل بسیار داری». از آیه فوق معلوم می شود که خداوند چرا، قدر را در شب قرار داده، نه در روز، در حقیقت، شب ظرف درک حقایق واقعی است؛ چون انسان از هر طرف آسایش خاطر داشته و ظلمت شب، غافلان را در خواب غفلت فرو برده، و گرفتاری مادی نیز باعث بی توجهی به معنویات نمی گردد. رابطه حضرت زهرا(س) و شب قدر حضرت فاطمه زهرا(س) ام الائمه و برترین زن جهان از اولین آن‌ها تا آخرین است؛ «سیدة النساء العالمین من الاولین و الآخرین». در روایتی از امام صادق(ع) است که ایشان در مورد آیه اوّل سوره قدر فرمودند: «لیله» فاطمه است. علاوه بر این در تأویل آیه اول سوره دخان «لیله مبارکه» که عموم مفسران آن را شب قدر می دانند، فاطمه(س) به عنوان «لیله مبارکه» ذکر شده است. به نظر می رسد با توجه به موارد ذکر شده و با توجه به این که فاطمه زهرا(س) به عنوان ام الائمه (که همه خیرات از ناحیه آن‌ها و به فیض وجود آن‌ها بر بندگان نازل می‌شود) منشأ هر خیری است لذا «لیله» را «لیله القدر» فاطمه(س) دانسته‌اند. در تفسیر فرات کوفی حدیثی از امام صادق(ع) روایت شده است، که در این حدیث آمده است: انا انزلناه فی لیله القدر لیله «فاطمه» و القدر «الله» فمن عرف فاطمه حق معرفت ها فقد ادرک لیلة القدر...» در آیه «ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم» منظور از لیله (شب) فاطمه و منظور از قدر «الله» است. پس هر کس فاطمه(س) را آن گونه که حق شناخت ایشان است بشناسد فیض لیلة القدر را درک کرده است. علاوه بر این علامه مجلسی می نویسد: در تاویل آیه «هم و الکتاب المبین انا انزلناه فی لیلة المبارکه» وارد شده که کتاب مبین امیر المؤمنین(ع) و لیله المبارکه فاطمه(س) است. این قبیل روایات در واقع تفسیر بطون قرآن و تأویل آیات قرآن است. علامه مجلسی نیز می نویسد: «اما تاویل حضرت صادق(ع) «لیله القدر» را به «فاطمه» این بطنی از بطون آیه است. و تشبیه حضرت فاطمه(س) به لیله (شب) یا به خاطر ستر و عفاف فاطمه است یا به خاطر آن ظلم وجوری است که ایشان را فرا می گیرد و می پوشاند.» علامه در جای دیگربا توجه به آیه هم و الکتاب المبین انا انزلناه فی لیله مبارکه می نویسد: «این تعبیر از فاطمه به لیله به اعتبار عفاف و مستوریت ایشان از خلایق از جهت صورت و رتبه (شأن و مقام) است. علاوه بر این خیر (خوبی، رحمت) از آن حضرت بدون واسطه صادر می شود.» سپس می نویسد: این بطن آیه است که ظاهر آیه نیز به آن دلالت دارد. زیرا نزول قرآن در شب قدر، هدایت خلق و ارشاد آن ها به شرایع دینی و ثبات آن ها بر حق تا انقضاء دنیا، جز با وجود امامی که تمامی حوائج مردم را می داند امکان پذیر نیست. و این امر به نصب حضرت امیر(ع) و قرار دادن ایشان به عنوان مخزن علم قرآن ـ هم از جهت لفظ و معنی و هم از جهت ظاهر و باطن، محقق شد. تا مصداق «کتاب مبین» شود و این امر هم چنین با ازدواج آن حضرت با سید محقق شد تا از آن دو وجود، ائمه اطهار تا روز قیامت دوام داشته باشد.» بنا به گزارش مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات، با توجه به روایاتی که عمدتا از حضرت صادق(ع) نقل شده ایشان لیله یا لیله قدر را حضرت فاطمه(س) ذکر کرده اند. بدون شک این روایات تأویل و بطنی از بطون قرآن است که ائمه اطهار(س) با علم بی پایان خویش به این تأویلات آگاه بودند. «و ما یعلم تأویله الا الله و الراسخون فی العلم» و این تأویل یا به خاطر ستر و عفاف و پوشش حضرت است و یا به این خاطر که آن حضرت به واسطه این که ام الائمه است (و هر چه فیض و برکت در عالم است به واسطه ایشان و ائمه اطهار است) در حقیقت ایشان ریشه و منشأ خیر و برکت هستند. نکته دیگری نیز می توان دوباره افزود و آن این که، خداوند در قرآن از حضرت زهرا به کوثر تعبیر می کند کوثر یعنی خیر کثیر که دائماً در حال جاری شدن است، از این جهت که فرزندان حضرت زهرا در جهان هستی از جایگاه ویژه برخوردارند و خیر و برکات در دنیا با توجه به وجود آن ها در جریان است و مردم از آن بهره مند هستند شاید به خاطر آن حضرت را معادل لیله القدر دانسته اند. چون تمام برکات معنوی و مادی از ناحیه او متوجه بشریت است.

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها

پیشنهاد ما

نیازمندی ها