افطاری دادن یک سنت حسنه یا سیئه؟!
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید حمید لاری:
بی شک و تردید، افطاری دادن یک سنت حسنه است که حسنه بودن آن به تایید ائمه اطهار (ع) و بزرگان دینی رسیده است. مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب وسایل الشیعه خود آورده که امام صادق (ع) در روایتی می فرماید: کسی که مؤمنی را افطاری دهد، کفاره یک سال گناه او شمرده می شود و کسی که دو مؤمن را افطاری دهد، بر خداوند است که او را وارد بهشت سازد». امام (ع) در این روایت ارزش و اثر افطاری دادن را تا آن حد بیان می کند که حتی به حد تطهیر کامل از گناهان می رسد. مرحوم شیخ صدوق روایتی از امام باقر (ع) نقل می کند که امام (ع) در این روایت افطاری دادن به یک مسلمان در شب های ماه رمضان را در حکم آزاد کردن بکی از فرزندان حضرت اسماعیل (ع) از قید اسارت می داند. این دو روایت نمونه هایی از مجموع اخبار در تایید افطاری دادن هستند و از این مجموع به راحتی می توان نتیجه گرفت که افطاری دادن امری مقبول و معروف است و بهتر آن است که در جامعه به عنوان یک سنت حسنه مورد توجه قرار گیرد.
شاید به دلیل حسنه بودن این سنت و لزوم ترویج آن در جامعه است که از سال ها قبل شاهد مراسم افطاری دادن به انحاء مختلف بوده ایم به نحوی که این کار مبدل به چیزی معمول و متداول شده است. با وجود این، یک نکته مهم و اساسی را باید توجه داشت که بدون آن همین سنت حسنه به راحتی مورد سوء استفاده قرار می گیرد و چه بسا یک سنت حسنه در عمل مبدل به سنتی سیئه شود. آن نکته در این است که افطاری با مال چه کسی به چه کسی داده می شود؟ با نگاهی گذرا در روایات به راحتی می توان دریافت که منظور ائمه اطهار (ع) این بوده که فرد از مال خود افطاری به کسانی بدهد و در برخی از روایات وصف نیازمندی برای فرد میهمان به افطاری نیز دیده می شود و چنین برمی آید که افطاری نوعی اکرام از سوی میزبان به میهمان است. اکنون و با توجه به این نکته اساسی می توان نگاهی به افطاری های مفصل با آن سفره های رنگین ادارات، سازمان ها و نهادها در این چند سال انداخت و از خود پرسید که این افطاری ها چه ربط و ضبطی با آن سنت حسنه دارند.
اولین مسئله این است که برگزار کننده این افطاری ها هزینه آنها را به چه صورت می پردازند به این صورت که هزینه آن را خود و به صورت شخصی می پردازند یا در مجموع هزینه های اداره، سازمان یا نهاد محاسبه می شود؟ اگر اولی باشد که می توان مراسم را افطاری دادن دانست و الا نه اسمش افطاری است و نه سنتی حسنه. به عبارت دیگر، افطاری دادن به هزینه اداره، سازمان یا نهاد حکم ثواب بردن از جیب دیگری است که هیچ وجه ندارد و مسلم است که ائمه اطهار (ع) اسم این مراسم را افطاری دادن نگذاشته اند. وضع بدتر موقعی است که مدعوین به میهمانی نه تنها از جمله نیازمندان نیستند بلکه هر مدعوی به تنهای قادر به افطاری دادن قبیله ای است. مواردی دیده شده که مسئول سازمان و اداره ای افطاری داده اما مدعوین از آشنایان و کسانی بوده اند که ارتباطی به سازمان و اداره او نداشته اند و اگر کارمندانش در افطاری حضور داشته اند برای کارهای خدماتی بوده و نه افطاری.
رک و پوست کنده اسم این دست مراسم را نمی توان افطاری دادن گذاشت بلکه این مراسم همان لابی گری است که در بلاد غرب معمول و متداول است با این تفاوت که لابی گری در ینگه دنیا به هزینه شخصی مسئولین مراسم است و در اینجای به هزینه خلق بی تقصیر اما به کام مسئول مراسم. مسئول اداره و سازمان در این مراسم به اسم سنت حسنه و به جیب خلق خدا از مدعوین کسانی را به افطاری خوانده که بعد از این با آنها کار دارد و به قول معروف به این ترتیب به آنها نانی قرض می دهد. شاید به همین دلیل بوده که برخی سازمان ها برخلاف سال های گذشته، افطاری دادن را از برنامه امسال خود خط زده اند چون انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد و دیگر از دیگ افطاری آبی برای آنها گرم نمی شود. به هر حال، باید با نگاهی انتقادی به مراسم و آیین هایی مثل افطاری دادن توجه کرد تا آن که تعدادی با سوءاستفاده از این مراسم نفعی به جیب بزنند و در عمل سنتی حسنه مبدل به سنتی سیئه شود.
دیدگاه تان را بنویسید