کد خبر: 59945
تاریخ انتشار :

بررسی سوابق ادبی مدیران مسئول و سردبیران چند نشریه ادبی/ چرا همیشه پای یک زن در میان است؟

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه، صاحب امتیاز، مدیرمسوول و سردبیر؛ در سلسله‌مراتب چارت سازمانی یک مطبوعه، این سه عنوان اول تا سوم‌اند. اولی، مجوز انتشار را دارد، دومی مسوولیت حدودات محتوا و پیامدهای انتشار را عهده‌دار است و سومی علاوه بر سیاستگذاری‌های کلان، گروه‌های مختلف تهیه محتوا را مدیریت می‌کند. بارها دیده‌ایم که در شناسنامه نشریات به‌ویژه نشریات تخصصی، هر سه اینها یک نفرند؛ با این اوصاف، او باید دارای ویژگی‌هایی برای انجام وظایف هر سه نفر باشد. در این گزارش، بررسی کرده‌ایم که چگونه در دو دهه اخیر، برخی نشریات ادبی و هنری را زنانی با دراختیارگرفتن این سه عنوان اداره و منتشر کرده‌اند که پیش از نایل آمدن به این عناوین، جایی از ادبیات ما را آنچنان که برای رسیدن به این پست‌ها لازم است، اشغال نکرده بودند. محمدعلی سپانلو، شاعر و پژوهشگر مدتی پیش در نشستی با مخاطبانش در فروشگاه مرکزی شهر کتاب به حضور فعال زنان در عرصه‌های فرهنگی اشاره کرده و در اثبات ادعایش گفته بود: «بیشتر سردبیران مجلات ادبی زن هستند. خوشبختانه ما مردها راحت کنار می‌کشیم و همه‌ این دردسرها به گردن آنها می‌افتد.» در خلال بررسی حضور زنان در مسندهای مهم نشریات، مشخص می‌شود که انگیزه‌های مختلفی آنها را به سمت اخذ مجوز انتشار نشریه ادبی و مدیرمسوولی و سردبیری آن کشانده است و همه داستان، آنقدرها هم خوشبینانه نیست که بگوییم «دردسرها گردن آنها افتاده است.» همسر آقای «به‌کوشش» طوبی ساطعی، مدیرمسوول، صاحب امتیاز و سردبیر فصلنامه ادبی، فرهنگی و هنری «سمرقند» بود. سمرقند، نشریه‌ای بود که در هر شماره، پرونده‌ای به یک نویسنده خارجی اختصاص می‌داد؛ پرونده‌هایی که مقالاتش همگی ترجمه و به‌صورت یکجا و در قالب پرونده پیش از آن در نشریه‌ای غربی منتشر شده بودند. در سوابق مکتوب ساطعی هرچه می‌بینیم مقداری گفت‌وگو و گزارش درباره مقولات کلی فرهنگ و روزنامه‌نگاری است که البته در اکثر آنها او همراه همسر سابق خود علی دهباشی بوده است. علی دهباشی سال‌هاست «بخارا» را منتشر می‌کند و او را بیشتر به شناختنامه‌ها و جشن‌نامه‌هایی که به کوششش منتشر شده می‌شناسند. یکی، دو کتابی هم که از ساطعی منتشر شده، مجموعه این گفت‌وگوها و به صورت گردآورنده همکار با دهباشی بوده است. «سمرقند» که به مدد مترجمانش تجربه‌ای موفق در قالب نشریه تخصصی ادبیات بود، مدت‌هاست دیگر منتشر نمی‌شود. سرمقاله‌ای برای ختم «کارنامه» نگار اسکندرفر را همه به برند «کارنامه» می‌شناسند. او با راه‌اندازی موسسه کارنامه و نیز انتشار ماهنامه‌ای به همین نام، یکی از معروف‌ترین زنان ادبیات ایران است که حتی یک اثر هم در باب ادبیات یا در قالب متون خلاقه ادبی منتشر نکرده اما به «حاشیه» می‌گوید که چیزهایی نوشته و منتشر نکرده. سوابق اسکندرفر پیش از تاسیس کارنامه به فعالیت در موسسه‌های فرهنگی و هنری مختلف و نیز روزنامه‌نگاری مربوط می‌شود و پس از راه‌اندازی کارنامه هم برگزارکننده نشست‌ها و کلاس‌های مختلف در حوزه ادبیات و هنر و نیز مسوول برگزاری جایزه کارنامه بوده است. ماهنامه کارنامه سال 1384 در حالی توقیف شد که هیچ‌گاه طی نزدیک به 50 شماره‌ای که از آن منتشر شد، شاهد نقد، بررسی یا تحلیل ادبی از سوی صاحب‌امتیاز و مدیرمسوولش نبود. اسکندرفر به‌عنوان صاحب امتیاز و مدیرمسوول کارنامه، همواره سرمقاله‌هایی احساسی و ذوقی در باب وقایع فرهنگی می‌نوشت. داستان توقیف این نشریه ادبی هم به یکی از یادداشت‌های او که طی آن بدون ملاحظات معمول به‌وقایع یک مهمانی ادبی پرداخته بود، بازمی‌گردد. حالا موسسه کارنامه به مدد اعتباری که ماهنامه‏اش برای اسکندرفر کسب کرد، یکی از متمل‏ترین موسسات فرهنگی و هنری محسوب می‏شود. این در حالی است که اسکندرفر به «حاشیه» می‌گوید: «اگر هم اعتباری و مال‌ومنالی از قبل کارنامه کسب کردم برای خود آن خرج کردم. نه غم نان داشتم نه غم نام.» او که پس از مرگ هوشنگ گلشیری، مدتی سرپرست هیات تحریریه کارنامه هم بود، می‌گوید انگیزه‌ و هدفش از اخذ مجوز انتشار کارنامه، ایجاد نشریه‌ای بوده که به‌لحاظ اقتصادی تبدیل به نهادی مستقل شود. اولویت حقوق زنان بنا به گزارش حاشیه، ناهید توسلی از سال‌های پایانی دهه 70 تا چندی پیش، ماهنامه «نافه» را گاه مرتب و گاه جسته‌وگریخته منتشر می‌کرد. او که صاحب امتیاز، مدیرمسوول و سردبیر نافه بود، همواره سرمقاله‌های نافه را می‌نوشت که به مقولات کلی فرهنگ و گله‌وشکایت از سختی‌های انتشار نشریه مربوط می‏شد و به مانند اسکندرفر و ساطعی، خبری از تحلیل و نقد در نوشته‏هایش نبود. مدتی روند انتشار نافه متوقف شد، چند شماره‏ای تیم ادبیات و هنر محمد قوچانی آن را منتشر کردند و بعد از اختلافی که با توسلی پیدا کردند، سراغ برندهای دیگری رفتند. پس از آن هم توسلی یک شماره از نافه را منتشر کرد و حالا چند سالی است این ماهنامه روی پیشخوان کیوسک‏ها دیده نمی‏شود. سوابق ادبی توسلی هرچند پربارتر از دیگر موارد مشابه است و او تاکنون چند کتاب داستان منتشر کرده اما او را بیشتر به‌دلیل فعالیت‏هایش از دفاع از حقوق زنان می‏شناسند. حتی مجموعه داستان‏هایش هم بیش‏ از آنکه داستان باشند، نوشته‏هایی در راستای فعالیت‏های او قابل بررسی‏اند. روانشناسی موفقیت کتایون بناساز، صاحب امتیاز و مدیرمسوول ماهنامه هنر و ادبیات «تجربه» از آنهاست که کوچک‏ترین ربطی به هنر و ادبیات ندارد. حتی برخلاف دیگر صاحب‌امتیازها و مدیرمسوولانی که دچار چنین بی‏ربطی‏ای هستند، یادداشت مدیرمسوول و سرمقاله هم نمی‏نویسد. تنها یک کتاب از او منتشر شده که مربوط به روانشناسی موفقیت می‏شود؛ کتابی که جزو کتاب‏های نازل و بازاری در این حوزه‏اند. در سوابق روزنامه‏نگاری او هم، تنها یکی، دو مقاله درباره روانشناسی زنان در مجله موفقیت قابل ردیابی است. بناساز نمونه کامل زنانی است که مجوز انتشار نشریه ادبی دارند و در این میان، چیزی در چنته آنها به‌لحاظ شایستگی‏های ادبی و هنری دیده نمی‏شود. ارزش افزوده گوهران سعیده آبشناسان پیش از انتشار فصلنامه تخصصی شعر «گوهران»، هیچ اسم و رسمی در شعر امروز ندارد اما پس از انتشار این فصلنامه است که حالا نام او به‌عنوان یکی از چهره‏های ویترینی مطبوعات تخصصی ادبی زبان‏زد است. آبشناسان به‌عنوان صاحب امتیاز، مدیرمسوول و سردبیر «گوهران» نه‌تنها تا کنون شعری منتشر نکرده بلکه حتی از یک نقد و بررسی درباره شعر در کارنامه او خبری نیست. یکی، دوباری مقاله‏ای از او در گوهران منتشر شده با این تیتر: «نیم نگاهی نقدگونه به...» که این «نیم» و آن «گونه» خود نشان‏دهنده محتوای مقاله می‏تواند باشد. مدتی بعد آبشناسان پس از کسب اعتبار فراوان از راه انتشار گوهران با هزینه‏هایی هنگفت دست به خرید تابلوهای نقاشی گرانقیمت زد و طی آگهی‏هایی اینترنتی آنها را برای فروش تبلیغ کرد. در یکی از آگهی‏های گالری گوهران می‏خوانیم: «فضای منزل یا محیط کار خود را با آثار بسیار زیبای هنرمندان ایرانی مزین کنید. تابلو موردعلاقه خود را در محیطی آرام با تعیین وقت قبلی از کلکسیون منحصربه‌فرد گوهران انتخاب کنید.» او معتقد است: «خرید تابلو می‏تواند مانند خرید ارز و طلا عمل کند چون ارزش افزوده‏اش قابل توجه است!»

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها

پیشنهاد ما

نیازمندی ها