یک گزارش از صدر اسلام به مناسبت سالروز مباهله/ لعنت و نفرینی که از بین نمیرود
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از حاشیه، پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در روز 24 ذیالحجه سال دهم هجری طی نامهای، ساکنان مسیحی نجران را به آیین اسلام دعوت کرد و مردم نجران که حاضر به پذیرفتن اسلام نبودند، نمایندگان خود را به مدینه فرستادند و پیامبر آنان را به امر خدا به مباهله دعوت کرد. مباهله یعنی چه؟ به مباهله در اصل از «بَهل» به معنی رهاکردن و برداشتن قیدوبند از چیزی است اما مباهله بهمعنای لعنتکردن یکدیگر و نفرینکردن است. کیفیت مباهله به اینگونه است، افرادی که درباره مساله مذهبی مهمی گفتوگو دارند در یکجا جمع شوند و به درگاه خدا تضرع کنند و از او بخواهند که دروغگو را رسوا سازد و مجازات کند. داستان مباهله مباهله پیامبر(ص) با مسیحیان نجران در روز بیستوچهارم ذیالحجه سال دهم هجری اتفاق افتاد. پیامبر(ص) طی نامهای ساکنان مسیحی نجران را به آیین اسلام دعوت کرد. مردم نجران که حاضر به پذیرفتن اسلام نبودند، نمایندگان خود را به مدینه فرستادند و پیامبر(ص) آنان را به امر خدا به مباهله دعوت کرد. وقتی هیات نمایندگان نجران، وارستگی پیامبر(ص) را مشاهده کردند، از مباهله خودداری کردند. ایشان خواستند تا
پیامبر(ص) اجازه دهد تحت حکومت اسلامی در آیین خود باقی بمانند. موقعیت جغرافیایی بخش با صفای نجران با 70 دهکده تابع خود در نقطه مرزی حجاز و یمن قرار گرفته است. در آغاز طلوع اسلام، این نقطه تنها نقطه مسیحینشین حجاز بود که مردم آن به عللی از بتپرستی دست کشیده و به آیین مسیح(ع) گرویده بودند. دعوت به اسلام پیامبر اکرم، حضرت محمد مصطفی(ص) برای گزاردن رسالت خویش و ابلاغ پیام الهی به بسیاری از ممالک و کشورها نامه نوشت یا نماینده فرستاد تا ندای حقپرستی و یکتاپرستی را به گوش جهانیان برساند. همچنین نامهای به اسقف نجران، «ابوحارثه» نوشت و طی آن نامه ساکنان نجران را به آیین اسلام دعوت فرمود. نامه حضرت محمد صلیاللهعلیهوآلوسلم به اسقف نجران مشروح نامه پیامبر(ص)به اسقف نجران چنین بود: «به نام خدای ابراهیم و اسحاق و یعقوب(ع). [این نامهای است] از محمد(ص)، پیامبر خدا به اسقف نجران. خدای ابراهیم و اسحاق و یعقوب(ع) را ستایش میکنم و شما را از پرستش بندگان به پرستش خدا فرامیخوانم. شما را دعوت میکنم که از ولایت بندگان خدا خارج شوید و در ولایت خداوند درآیید و اگر دعوت مرا نپذیرفتید باید به حکومت
اسلامی مالیات (جزیه) بپردازید تا در برابر این مبلغ، از جان و مال شما دفاع کند و در غیراین صورت به شما اعلام خطر میشود.» عکسالعمل نجرانیها نمایندگان پیامبر(ص) که حامل نامه دعوت به اسلام از جانب پیامبر(ص) بودند، وارد نجران شدند و نامه را به اسقف نجران دادند. او نیز شورایی تشکیل داد و با آنان به مشورت پرداخت. یکی از آنان که به عقل و درایت مشهور بود، گفت: «ما بارها از پیشوایان خود شنیدهایم که روزی منصب نبوت از نسل اسحاق(ع) به فرزندان اسماعیل(ع) انتقال خواهد یافت و هیچ بعید نیست که محمد(ص) -که از اولاد اسماعیل(ع) ـ همان پیامبر موعود باشد.» بنابراین شورا نظر داد که گروهی بهعنوان هیات نمایندگان نجران به مدینه بروند تا از نزدیک با محمد(ص) تماس گرفته و دلایل نبوت او را بررسی کنند. گفتوگوی پیامبر صلیاللهعلیهوآلوسلم با هیات نجرانی پیامبر اکرم(ص) در مذاکرهای که با هیات نجرانی در مدینه به انجام رسانید، آنان را به پرستش خدای واحد دعوت کرد اما آنان بر ادعای خود اصرار داشتند و دلیل الوهیت مسیح را، تولد عیسی(ع) بدون واسطه پدر میدانستند. در این هنگام فرشته وحی نازل شد و این سخن خدا را بر قلب
پیامبر(ص) جاری ساخت: «بهدرستی که مَثَل عیسی نزد خداوند مانند آدم است که خدا او را از خاک آفرید.» در این آیه، خداوند با بیان شباهت تولد حضرت عیسی(ع) و حضرت آدم(ع)، یادآوری میکند که آدم(ع) را با قدرت بیپایان خود، بدون اینکه دارای پدر و مادری باشد، از خاک آفرید و اگر نداشتن پدر گواه این باشد که مسیح(ع) فرزند خداست، پس حضرت آدم(ع) برای این منصب شایستهتر است زیرا او نه پدر داشت و نه مادر. اما با وجود گفتن این دلیل، آنان قانع نشدند و خداوند به پیامبر خود، دستور مباهله داد تا حقیقت آشکار و دروغگو رسوا شود. مباهله، آخرین حربه خداوند پیش از نازلکردن آیه مباهله در آیاتی چند به چگونگی تولد عیسی(ع) میپردازد و مسیحیان را با منطق عقل و استدلال روبهرو میکند و از آنان میخواهد که عاقلانه به موضوع بنگرند. بنابراین پیامبر(ص)، در ابتدا سعی کرد با دلایل روشن و قاطع آنان را آگاه کند اما چون استدلال موجب تنبّه آنان نشد و با لجاجت و ستیز آنان مواجه شد، به امر الهی به مباهله پرداخت. خداوند در آیه 61 سوره آلعمران میفرماید: «هرگاه بعد از دانشی که به تو رسیده، کسانی با تو به محاجّه و ستیز برخیزند، به آنها بگو بیایید
فرزندانمان و فرزندانتان و زنانمان و زنانتان و ما خویشان نزدیک و شما خویشان نزدیک خود را فراخوانیم؛ سپس مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.» دیدگاه بزرگان نجران درباره مباهله در روایات اسلامی آمده است که چون موضوع مباهله مطرح شد، نمایندگان مسیحی نجران از پیامبر(ص) مهلت خواستند تا در این کار بیندیشند و با بزرگان خود بهشور بپردازند. نتیجه مشاوره آنان که از ملاحظهای روانشناسانه سرچشمه میگرفت، این بود که به افراد خود دستور دادند اگر مشاهده کردید محمد(ص) با سروصدا و جمعیت و جاروجنجال به مباهله آمد، با او مباهله کنید و نترسید زیرا در آن صورت حقیقتی در کار او نیست که متوسل به جاروجنجال شده است و اگر با نفرات بسیار محدودی از نزدیکان و فرزندان خردسالش به میعادگاه آمد، بدانید که او پیامبر خداست و از مباهله با او بپرهیزید که خطرناک است. در میعادگاه چه گذشت؟ طبق توافق قبلی، پیامبر(ص) و نمایندگان نجران برای مباهله به محل قرار رفتند. ناگاه نمایندگان نجران دیدند که پیامبر(ص) فرزندش حسین(ع) را در آغوش دارد، دست حسن(ع) را در دست گرفته و علی و زهرا(ع) همراه او هستند و به آنها سفارش میکند
هرگاه من دعا کردم، شما آمین بگویید. مسیحیان هنگامی که این صحنه را مشاهد کردند، سخت به وحشت افتادند و از اینکه پیامبر(ص)، عزیزترین و نزدیکترین کسان خود را به میدان مباهله آورده بود، دریافتند که او نسبت به ادعای خود ایمان راسخ دارد زیرا در غیراین صورت، عزیزان خود را در معرض خطر آسمانی و الهی قرار نمیداد بنابراین از اقدام به مباهله خودداری کردند و حاضر به مصالحه شدند. سخنان ابوحارثه درباره مصالحه هنگامی که هیات نجرانی پیامبر(ص) را در اجرای مباهله مصمم دیدند، سخت به وحشت افتادند. ابوحارثه که بزرگترین و داناترین آنان و اسقف اعظم نجران بود، گفت: «اگر محمد(ص) بر حق نمیبود چنین بر مباهله جرئت نمیکرد. اگر با ما مباهله کند، پیش از آنکه سال بر ما بگذرد، یک نصرانی بر روی زمین باقی نخواهد ماند» و به روایت دیگر گفت: «من چهرههایی را میبینم که اگر از خدا درخواست کنند کوهها را از جای خود بکند، هر آینه خواهد کَند. پس مباهله نکنید که در آن صورت هلاک میشوید و یک نصرانی روی زمین نخواهد ماند.» سرانجام مباهله ابوحارثه، بزرگ گروه، به خدمت حضرت آمد و گفت: «ای ابوالقاسم(ص)، از مباهله با ما درگذر و با ما
مصالحه کن بر چیزی که قدرت بر ادای آن داشته باشیم.» پس حضرت با ایشان مصالحه کرد که هرسال دوهزار حُلّه بدهند که قیمت هر حلّه 40 درهم باشد و بر آنان که اگر جنگی روی دهد، سی زره و 30 نیزه و 30 اسب به عاریه بدهند. مباهله پیامبر(ص) با نصرانیان نجران از دو جنبه نشان درستی و صداقت اوست. اولا، محض پیشنهاد مباهله از جانب پیامبر اکرم(ص) خود گواه این مدعاست زیرا تا کسی به صداقت و حقانیت خود ایمان راسخ نداشته باشد، پا در این ره نمینهد. نتیجه مباهله بسیار سخت و هولناک است و چه بسا به از بین رفتن و نابودی دروغگو بینجامد. از طرف دیگر، پیامبر(ص) کسانی را با خود به میدان مباهله آورد که عزیزترین افراد و جگرگوشههای او بودند. این خود، نشان عمق ایمان و اعتقاد پیامبر(ص) بهدرستی دعوتش است که با جرات تمام، نهتنها خود بلکه خانوادهاش را در معرض خطر قرار میدهد. نزول آیه تطهیر در روز مباهله روزی که پیامبر خدا(ص) قصد مباهله کرد، قبل از آن عبا بر دوش مبارک انداخت و حضرت امیرالمومنین و فاطمه و حسن و حسین(ع) را در زیر عبای مبارک جمع کرد و گفت: «پروردگارا، هر پیغمبری را اهل بیتی بوده است که مخصوصترین خلق به او بودهاند.
خداوندا، اینها اهل بیت من هستند. پس شک و گناه را از ایشان برطرف کن و ایشان را پاکِ پاک کن.» در این هنگام جبرئیل نازل شد و آیه تطهیر را در شأن ایشان فرود آورد: «همانا خداوند اراده فرمود از شما اهل بیت پلیدی را برطرف فرماید و شما را پاک پاک کند.» سند حقانیت شیعیان مفسران و محدثان شیعه و اهل تسنن تصریح کردهاند که آیه مباهله در حق اهل بیت پیامبر(ع) نازل شده است و پیامبر(ص) تنها کسانی را که همراه خود به میعادگاه برد، فرزندانش حسن و حسین و دخترش فاطمه و دامادش علی(ع) بودند. بنابراین منظور از «اَبْنائَنا» در آیه منحصرا حسن و حسین(ع) هستند، همانطور که منظور از «نِساءَنا» فاطمه(ع) و منظور از «اَنْفُسَنا» تنها علی(ع) بوده است. این آیه همچنین به این نکته لطیف اشاره دارد که علی(ع) در منزلت جان و نفس پیامبر(ص) است. اعمال روز مباهله روز بیستوچهارم ذیالحجه، روز مباهله پیامبر(ص) با مسیحیان نجران است که در نزد مسلمانان، اهمیت خاصی دارد چراکه گواه حقانیت و درستی دعوت پیامبر(ص) و عظمت شان اهل بیت مکرم اوست. در کتاب شریف مفاتیحالجنان، اعمال مخصوصی بدینشرح برای این روز ذکر شده است: اول: غسل که نشان پالایش
ظاهر از هر آلودگی و آمادگی برای آرایش جان و صفای باطن است. دوم: روزه که سبب شادابی درون است. سوم: دو رکعت نماز. چهارم: دعای مخصوص این روز که به دعای مباهله معروف است و شبیه دعای سحر ماه رمضان است. همچنین در این روز خواندن زیارت امیرالمومنین(ع) بهویژه زیارت جامعه روایت شده است. احسان به فقرا و محرومان به تاسی از مولیالموحدین علی(ع) که در رکوع نمازش به نیازمند احسان فرمود، سفارش شده است.
دیدگاه تان را بنویسید