گفتوگو با «اکبر مشکوتی»
23 سال بعد با علی عابدینی «هامون»
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
زندگی شما زندگی خود «علی عابدینی» است.
بازی در فیلم مانند تکرار چیزی بود که بلد بودم و برایم عجیب نبود. سالها پیش که به شمال آمدم روستا برق نداشت. برای تمام روستا برق کشیدم به جز خودم. حتی رادیو نداشتم و با چراغ نفتی زندگی میکردم و توانستم خودم را از تکنولوژی رها کنم.
مثل سکانسی که «علی عابدینی» در کاشان آب را برای آن روستا میآورد و روستاییان برای تشکر او را میبوسند. در همین صحنه شش هفت کارگر هم ایستاده بودند. یکباره «مهرجویی» به «شکیبایی» گفت؛ تو هم زیر درخت بایست. در حالی که در صحنههای قبلی ایشان در کادر نبود. خلاصه یکبار دیگر صحنه گرفته شد، تا در صحنه دسترسی به آب مهیا شد همه به سمت «شکیبایی» رفتند و او را بوسیدند! «مهرجویی» عصبانی شد و گفت چرا به آن طرف میروید و آنها گفتند ایشان (شکیبایی) به مهندسها بیشتر شبیه است. (با خنده)
روزهای اول بعد از نمایش بیرون از خانه بودم، پسری که در حال ورزش بود وقتی از کنار من رد میشد به من سلام کرد و گفت؛ «چاکر آقای عابدینی!» (با خنده) بعدها چند نفر از دکترهای جوان هم که با من آشنا شده بودند مدام من را به درکه دعوت میکردند که بعد فهمیدم من را برای جلب توجه دخترها با خودشان میبرند.
چند سال پیش به بازار رفته بودم و آقایی از کنار من رد شد و من را به نام «عابدینی» خواند. چند قدم که دورتر شدم تازه فهمیدم منظورش فیلم «هامون» بوده است. سال گذشته در ونک بودم و یک جوان دنبال من آمد و گفت؛ «شما آقای عابدینی هستید؟» گفتم؛ «شما من را از کجا شناختید؟» گفت؛ «شما را از روی صدایتان شناختم» برایم جالب بود در حالی که من در فیلم خیلی صحبت نکرده بودم. چندی پیش هم آقای «مانی حقیقی» تماس گرفت و از من خواست به دیدنش بروم. وقتی به دیدن ایشان رفتم گفتند؛ قصد داریم فیلمی به نام «هامونبازها» از کسانی که در «هامون» بازی کردهاند بسازیم. از ایشان در مورد دستمزد پرسیدم و گفتند دستمزدی در کار نیست و کار افتخاری است. گفتم خب تا تکلیف دستمزد مشخص نشود من کاری انجام نمیدهم و وقتی دیدم ایشان ناراحت شد گفتم اشکالی ندارد من این کار را انجام میدهم ولی به آقای «مهرجویی» بگویید اوضاع مالی «علی عابدینی» خیلی خراب است. خلاصه من را روی صندلی نشاند و چند سوال پرسید و من هم جواب دادم. وقتی چند سال بعد به هند رفته بودم اتفاقی یک بروشور را دیدم که روی زمین افتاده بود و مصاحبهای با «کریس نامورتی» بود و آن را خواندم. خبرنگار از ایشان خواسته بود که مصاحبه کند و گفته بود نمیتوانی با من مصاحبه کنی چون من ممکن است حرف دیگری بزنم. بعد از کلی اصرار در سوال اول پرسیده بود که شما در وضعیت کنونیتان خوشبخت هستید؟ او هم در پاسخ گفته بود؛ دیدی بلد نیستی سوال کنی؟! من اصلا معنی بدبختی را نمیدانم که برای شما از خوشبختی صحبت کنم. وقتی «مانی حقیقی» مشابه این سوال را از من پرسید من هم همین جواب را به او دادم اما به نظرم «هامونبازها» مستند ضعیفی از آب درآمد و تعریف چندانی هم از آن نشنیدهام. خلاصه فیلم «هامون» برای من ارزش مادی نداشت که زندگیام را تحت تاثیر قرار دهد ولی از نظر معنوی ارزش زیادی داشت. 44 ساله بودم که «علی عابدینی» شدم. وقتی هم برای نمایش فیلم به فستیوال رسیدم اول فیلم را ندیدم. به نظرم با مینیمم وسایل کار خیلی خوبی ساخته شده است. در کل فیلم خیلی ساده بود و من فکر نمیکردم اینقدر بُرد داشته باشد.
به نظر شما دلیلش چیست؟
«مهرجویی» بلد است در چه زمانی چه فیلمی بسازد. مثل همین فیلم «نارنجیپوش». یا زمانی که فیلم «اجارهنشینها» را ساخت مردم احتیاج به خندیدن داشتند، مدام فکر میکردم چطور صحنه خراب شدن ساختمان را در فیلم «طهران- تهران» ساخته است.
از قرار تمام صحنههای «هامون»، فیلمبرداری شده بود و منتظر شما بودند تا بیایید...
همه صحنهها پشت سر هم گرفته میشد. من در شمال زندگی میکردم و نمیدانم «مهرجویی» از چه زمانی تصمیم گرفت که این صحنهها در منزل من در شمال (که زیر آب رفت) گرفته شود؛ خاطرم نیست شاید هم خودم این پیشنهاد را داده باشم. چون یکبار به «مهرجویی» گفته بودم که در شمال منزلی دارم و ایشان برای فیلمبرداری از صحنهها از من خواست که مثلا یک دختری را پیدا کنم که لباس عروسی بپوشد و صحنههای مربوط به عروسی را بگیرند یا اینکه دنبال شخصی بودند که سوار بر اسب وارد شود. یک شخص علاقهمند به سینما هم بود که راننده تاکسی بود و دست آخر هم تصور میکرد که «حمید هامون» است! با همان راننده تاکسی یک اسب سفید را پیدا کردیم و آوردیم. اتفاق جالبی که آن زمان افتاد این بود که وقتی در آمریکا بودم به منزل یکی از دوستان ثروتمندم رفتم که یک پسر 10، 12 ساله داشت و اسباببازیهای زیادی داشت که قصد داشتند آنها را دور بریزند. دوستم نمیدانست که با آن همه اسباببازیها چهکار کند و من پیشنهاد دادم که از طریق زمینی به ایران بفرستد که من بعد آنها را به دیگران دادم. از جمله آنها یک بادبادک بود. یک روز ابری که کنار ساحل رفته بودیم خواستم این بادبادک را هوا کنم. آن موقع «تورج منصوری» نشسته بود پشت دوربین و دوربین هم نیم دقیقه فیلم نگاتیو داشت و از صحنه دویدن و هوا کردن بادبادک من فیلم گرفته و در فیلم هم گنجانده بودند که به نظرم خیلی بیربط بود اما صحنه قشنگی از آب درآمد. یا کاراکتری که به عنوان آدم پولدار در ساحل سوار بر اسب میآید، من معرفی کرده بودم و واقعا هم آدم مهم و پولداری به عنوان یک کامیوندار در منطقه بود. در صحنه کنار ساحل که «هامون» قرار بود با دستهچک توی گوشش بزنند، من مدام میگفتم که این کار را نکنید چون ناراحت میشود. خلاصه صحنه گرفته شد و این اتفاق هم افتاد و گروه همه در حال خندیدن بودند. در صحنه تصادف معمولی در خیابان «فرشته» کلی وقت صرف کردیم. در راه هم یک ژیان را با سرنشینانش دیدیم و پیشنهاد بازی به آنها دادیم و قبول کردند و دنبال ما راه افتادند. یک نفر شوفر تاکسی هم هر روز با پسرش آنجا حاضر بود. هر روز ساندویچ هم با خود میآورد و اظهارنظر هم میکرد و هرجا میرفتیم دنبال ما میآمد. تا اینکه تسمه پروانه ماشین پاره شد و این شوفر تاکسی به داد ما رسید و رفت از صندوق عقب تاکسی تسمهای آورد و کار را راه انداخت. «مهرجویی» به او امداد غیبی میگفت! این صحنه هم برای من خیلی سخت بود که «هامون» مرا میبیند اما مثلا من او را نمیبینم و با «مهرجویی» در ماشین در حال صحبت هستیم. منشی صحنه (پروانه پرتو) هم خانم خیلی فعالی بود. مدام لباسی که باید میپوشیدم را به من یادآوری میکرد؛ پولیور خاکستری، کت سرمهای! گفتم خانم من همین یک کت را بیشتر ندارم و یادآوری نمیخواهد.(با خنده)
دیالوگهای «علی عابدینی» چطور خلق شد؟
دیالوگهایم بداهه بود هرچند که دیالوگهای سختی نداشتم. من «چگونه میتوان از طریق تعمیر موتوسیکلت به عرفان متعالی رسید» را خوانده بودم و میدانستم پسری با پدرش میرود تا درس معرفت بگیرد در جادههای بیراه آمریکا. البته نگرشی که «مهرجویی» به این مسایل داشت را من ندارم و فقط کتاب میخوانم و از جنبه فلسفی به کتاب نگاه نمیکردم. من سناریو را اصلا نخواندم. به «مهرجویی» گفتم هر جا که لازم است به من بگویید چه چیزی باید بگویم. بعدها شنیدم که تقریبا 80درصد فیلم ساخته شده بود و فقط صحنههای مربوط به نقش من مانده بود و هر بار از «مهرجویی» در مورد کاراکتر این نقش سوال میشد ایشان میگفت بالاخره این شخص را پیدا میکنم و من هم آن موقع بیخبر در کانادا بودم.
چطور با «داریوش مهرجویی» آشنا شدید؟
دقیقا خاطرم نیست اما همان زمان که ایشان فیلم «گاو» را ساخته بود از طریق دوستان مشترکی که داشتیم با هم آشنا شدیم ایشان به عنوان یک کارگردان موج نو سینما مطرح بودند.
و این دوستی تا پیشنهاد بازی در فیلم «هامون» ادامه داشت...
در اینجا به موردی جالب اشاره میکنم که کمتر کسی از آن مطلع است. پسرم در کانادا به دنیا آمد و وقتی ششهفت ماهه بود به ایران و تهران برگشتم و قرار بود در منزل پدر همسرم ساکن شویم. درست شب ارتحال امام خمینی (ره) بود و ما به هیچ عنوان نتوانستیم وارد خیابان عباسآباد که منزل پدر همسرم بود شویم. تصمیم گرفتم به منزل یکی از دوستان مشترکم در میرداماد بروم و شب آنجا بمانم. وقتی به آنجا رفتم ایشان از دیدن من خوشحال شد و گفت «داریوش» شش هفت ماه است دنبال تو میگردد و هیچکس هم نمیدانست من کجا هستم. من هم نمیدانستم چرا به دنبال من است. پیش خودم گفتم شاید کاری برای من سراغ دارد. آقای «مهرجویی» صبح آمدند و چندبار که در بالکن بودم مدام به من نگاه میکرد و من از کارش متعجب مانده بودم. ایشان به من پیشنهاد کار در فیلمی جدید را داد و آدرس دفترش را هم در خیابان «نیلوفر» داد. وقتی به آنجا رفتم «حسین سرشار» را آنجا دیدم که صدای ایشان من را با سینمای خارجی آشنا کرده بود. چون وقتی بچه بودم و هرازگاهی به سینما میرفتم فیلمهای خارجی میآمد و چیز زیادی متوجه نمیشدیم تا اینکه هنر دوبله وارد سینما شد. دوبله آنها اغلب فیلمهای فکاهی ایتالیایی بود. ایشان وقتی من را دید خوشحال شد و استقبال کرد و خلاصه با خواسته «مهرجویی» برای بازی در فیلم موافقت کردم. ایشان به من آدرس محل فیلمبرداری در خیابان ویلا را دادند و از من خواستند با «خسرو شکیبایی» در آنجا آشنا شوم. وقتی رفتم دیدم یک صحنه در پیادهرو در حال فیلمبرداری است و مردم هم در حال تماشا بودند. دیدم «شکیبایی» گوشهای نشسته و سردرد دارد و دنبال مُسَکن است. پیش ایشان رفتم و گفتم اجازه میدهی من سرت را خوب کنم؟ و اینطور بود که با ماساژ دادن سر ایشان و خوب شدن سردردش دوستی ما آغاز شد.
برای بازی در این فیلم چقدر دستمزد گرفتید؟
مهرجویی از من پرسید چقدر میخواهی؟ من هم یک وانت قدیمی «دوج» پیدا کرده بودم که لاستیک جلوی آن خراب بود و گفتم یک جفت لاستیک میخواهم. ایشان 40هزار تومان به من داد و من هم رفتم لاستیک خریدم و گذاشته بودم کنار که سر فرصت لاستیکها را جا بیندازم که از شانس من آنها را دزدیدند و دستمزد بازی در این فیلم هم اینطور شد.
دیدگاه تان را بنویسید