حافظ به زبان اپرا
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
به گزارش نامه، عبدی آهنگسازی است که در سال 1388، سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را برای ساخت موسیقی فیلم «آل» به‌دست آورد، اما پیش از این، ساخت اپرای «مولوی» باعث شهرتش شد. موسیقی این اپرا دومین همکاری عبدی و «بهروز غریب‌پور» پس از ساخت موسیقی اپرای عاشورا بود که البته حالا این همکاری با ساخت موسیقی اپرای حافظ هم ادامه‌دار شده است.
همچنین بهزاد عبدی در سال 1387، جایزه بهترین موسیقی مسابقه ورزش و آواز را برای قطعه «پهلوان» از آکادمی ملی المپیک از آن‌خود کرده است. چندی پیش، غریب‌پور با انتقاد از «امیر پورخلجی» آهنگساز پیشین اپرای حافظ، کار موسیقایی اثر را به بهزاد عبدی سپرد.
عبدی در یادداشتی به «متن»، چگونگی نوشتن موسیقی این اپرا را توضیح داده است.
بهزاد عبدی: «لیبرتو»ی اپرای حافظ توسط آقای «بهروز غریب‌پور» بر اساس اشعار حافظ نوشته و دراماتیزه شد و داستانی زیبا آفرید که ریشه در واقعیات نهفته زندگی عارف و شاعر بزرگ ایران‌زمین «حافظ شیرازی» دارد. هوشمندی این لیبرتو در آن است که با استفاده از ابیات دیوان حافظ، به نقل زندگی خود حافظ پرداخته می‌شود و اگرچه ابیاتی از شاعران دیگر هم به کمک می‌آید، اما محور همچنان حافظ است. از زمانی که شاه «ابواسحاق» به دست «امیر مبارزالدین» خونخوار کشته می‌شود تا دوره‌ای که اشعار حافظ به‌دلیل کفر و بی‌دینی به آتش کشیده می‌شود، همه در اینجا نقل شده است، اما داستان به اینجا ختم نمی‌شود، امیر مبارزالدین به‌سبب استبداد و خونخواری همیشگی‌اش به دستان پسرش «شاه شجاع» به قتل می‌رسد. حافظ که از بارگاه امیرمبارز طرد شده، تصمیم به کوچ می‌گیرد که با وساطت «محمد گل‌اندام» به خاک شیراز باز می‌گردد؛ همان مردی که اشعار حافظ را در خاطر نگاه داشت تا از دست ایادی امیرمبارزالدین در امان بماند. شاید اگر گل‌اندامی نبود و اشعار حافظ را در خاطر نگاه نمی‌داشت یا به قول برخی جمع‌آوری نمی‌کرد، اشعار حافظ این‌گونه به دست ما نمی‌رسید و شاید هم از بین می‌رفت.
اپرای حافظ از لحاظ متن و یکپارچگی بسیار هوشمندانه و نمایشی نگاشته شده است. حضور «عبید زاکانی» به‌عنوان طنازی که صحبت‌هایش را به مستبدان در قالب طنز بیان می‌کند، بسیار بجا و دقیق است و محمد گل‌اندام هم در کنار حافظ همیشه خوش می‌درخشد و شخصیت قابل تاملی دارد؛ موسیقی‌ای که بر اساس این لیبرتو نوشته شده هم سعی دارد در تمامی لحظات همراه این متن پیش برود و بار معنایی لیبرتو را این بار با زبان موسیقی به‌گوش مخاطبان رسانده و نمایش را تکمیل کند. موسیقی اپرای حافظ دقیقا بر اساس مکتب اپرای ایرانی بنیان نهاده شده. در این اپرا تفاوت آوازها در شخصیت‌های مثبت و منفی رعایت شده، این شیوه در اپرای ایرانی به «اَتقیا» و «اَشقیا» شهرت دارد و برای قرن‌های متمادی در هنر تعزیه ایران به کار می‌رفته و گوش شنونده ایرانی با این سنت شفاهی آشناست. نقش‌های منفی همچنان مانند سابق به صورت «اَشتَلم‌خوانی» یا «رسیتاتیو» اجرا می‌شود و شخصیت‌های مثبت همچون حافظ، محمد گل‌اندام و عبیدزاکانی آوازهای ایرانی را مبتنی بر ردیف و مقام‌های ایرانی می‌خوانند. اپرا یک رنگ‌آمیزی قوی دارد و صحنه سرشار از رنگ‌های درخشان است. برهمین اساس، موسیقی اثر هم رنگ‌آمیزی متنوع و متناسبی دارد که در این مسیر سازهای ایرانی به کمک ارکستر آمده‌اند. در حقیقت، در این اپرا از سازهای ایرانی تا اندازه‌ای که به رنگ کار کمک کنند و اثر را از دایره جهانی خارج نکنند، استفاده شده است.
تمام تلاش من در نگارش این اثر، در آن بوده که روح ایرانی حاکم بر لیبرتو در تمامی اپرا به چشم بیاید و با ادبیات و اشعار انتخاب شده، سازگار باشد. بر همین اساس هم، ملودی‌ها و فضاهای حاکم، بر اساس دستگاه‌ها و مقام‌های ایرانی بنا نهاده شده‌اند. موسیقی اپرای حافظ توسط ارکستر ناسیونال اوکراین به رهبری «ولادیمیر سیرنکو» اجرا و ضبط شده و نوازندگان ایرانی با سازهای ایرانی در آن به اجرا پرداخته‌اند. امیدوارم پس از ضبط و میکس نهایی، اپرای حافظ با این موسیقی به اجرا درآید تا بینندگان و شنوندگان درباره این اثر قضاوت کنند.
دیدگاه تان را بنویسید