دموکراسی و تحکیم آن در افغانستان
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش از نامه نیوز به نقل از شرق : برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن مبتنی بر جلوههایی چون: برگزاری انتخابات آزاد و منصفانه، فاصلهگیری از الگوهای اقتدارگرایی در صدارت سیاسی، بازشدن فضای باز سیاسی، برقراری جریان آزاد اطلاعات (آزادی بیان، تسامح وتساهل) و ایستادگی در برابر تهدیدات داخلی و خارجی است.
در این راستا برگزاری انتخابات آزاد اولین نمود از برقراری دموکراسی است که نظام سیاسی افغانستان در انتخاب ریاستجمهوری جدید و شوراهای ولایتی وفاداری خود را به آن نشان داده است. این انتخابات با حضور همه سلایق و جناحهای سیاسی و مشارکت زایدالوصف همه گروهها در پنجم آوریل 2014 برگزار شد. مهمترین ویژگی این انتخابات را باید در رقابت گروهها و جریانهای فعال سیاسی اخیر این کشور از جمله رقابت کاندیداهایی چون: عبدالله عبدالله از حزب جمعیت اسلامی، اشرف غنی احمدزی، زلمی رسول و عبدالرب رسول سیاف از احزاب مستقل ملی این کشور دانست که با توجه به ظرفیتهای دموکراسی نوپای نظام سیاسی این کشور به انصاف و معیارهای انتخابات آزاد آن هم برای سومین انتخابات ریاستجمهوری نزدیک بوده است.
آنچنان که گفته شد، فاصلهگیری از الگوهای اقتدارگرایی در فراگرد یک نظام سیاسی از نشانههای دیگر برقراری و تحکیم دموکراسی است که تجربه افغانستان در این زمینه لااقل در روزگاران اخیر یک نمونه درخشان آن بوده است. به واقع صدارت قابل توجه حامد کرزای در ارگ ریاستجمهوری که از 22 دسامبر 2001 و همزمان با سرنگونی طالبان آغاز شد میتوانست به تحکیم روند اقتدارگرایی بینجامد و تجاربی چون چاوز در ونزوئلا، علی اف در آذربایجان، عبدالله داد در سنگال، مبارک در مصر و توجمان در کرواسی را تکرار کند، اما تمرین تدریجی و گام به گام دموکراسی از تکرار آن تجارب جلوگیری کرد، چراکه نحوه صدارت کرزای بهگونهای بود که هم توانست با تشکیل نهادهای دموکراتیک بهعنوان ابزارهای اصلی برای حفظ و اعمال قدرت سیاسی استفاده کند و هم از بروز یک جنگ داخلی با توجه به سابقه صدارت بلندمدت وی در ارگ ریاستجمهوری جلوگیری کند.
از همان ابتدا قراین اینگونه نشان میداد که اگر چه این راهبرد به استقرار یک دموکراسی کمشدت در طول صدارت کرزای میانجامد اما سرانجام به بار خواهد نشست و به نظام سیاسی این کشور با همه مصایب و رفتارهای کجدار و مریزش در مسیر دموکراسی برای بروز و ظهور یک دموکراسی اصیل کمک میکند. بازشدن فضای سیاسی از نشانگان دیگر برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن است که میتواند تدریجی، ناگهانی، خشونتآمیز و مسالمتجویانه باشد.
الگوهای رفتاری 14سال صدارت کرزای در ارگ ریاستجمهوری نشان میدهد که راهبردهای او در بازشدن فضای سیاسی و گشودن فصل جدیدی از فعالیتهای سیاسی تدریجی و مسالمتجویانه بوده است. البته در این زمینه راهبردهای کرزای مستظهر به حمایتهای مالی و استراتژیکی کشورهای بزرگی چون آمریکا و برخی از متحدان منطقهای بوده است. اولین نشانه از برقراری فضای باز سیاسی با جریان آزاد اطلاعات و تسامح و تساهل با گروههای اپوزیسیون درون نظام نمود یافت. در این راستا فرآیند جریان آزاد اطلاعات در نظام سیاسی افغانستان به کمک دو غول بزرگ دنیای وب اجتماعی یعنی فیسبوک و گوگل و شبکههای مجازی همچون توییتر و یوتیوب متضمن حرکت به پیش در مسیر دموکراسی شد. لااقل تجربه افغانستان دوران صدارت کرزای در اینباره دو ویژگی ممتاز داشت؛ اول اینکه جریان آزاد اطلاعات کاربران اینترنتی این کشور را برای شبکهسازی در فضای مجازی آماده کرد و دوم آنکه جریانهای آزاد اطلاعات ناشی از شبکههای خصوصی مجازی فضای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی این کشور را برای مشارکت در فضای واقعی قرار داد. این وضعیت منجر به تغییر دورنمای تعامل اجتماعی در فضای سیاسی و اجتماعی افغانستان شده
که در حد خود از پیشنیازهای امر دموکراسی است. دومین نشانه از برقراری فضای باز سیاسی تسامح با گروههای اپوزیسیون داخلی بوده است.
در این زمینه راهبردهای تقابلی عبدالله عبدالله آن هم در مقام یک اپوزیسیون تمامعیار بارها و بهکرات راهبردهای کرزای را نشانه میگرفت، اما این راهبردهای تقابلی نتوانست منجر به حصر یا عدم فعالیتهای مدنی و اجتماعی برای سایر گروههای اپوزیسیون شود. این تسامح زمینه را برای ایجاد جامعه باز که پیش شرطی برای استقرار دموکراسی است فراهم کرد تا شاید قهرمان آن که همان عبدالله عبدالله باشد، پیش از اعلام نتایج نهایی خود را پیروز انتخابات و رییسجمهور آینده نظام سیاسی افغانستان بداند.
از مظاهر دیگر برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن، ایستادگی در برابر تهدیدات داخلی و خارجی است. در این زمینه میتوان به شوکهای سیاسی همچون تلاش برای کودتا و اقدامات تروریستی و آشوب و شوکهای ناشی از قهر سیاسی اشاره کرد. این ویژگی از برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن کوچکترین نمود را در انتخابات اخیر افغانستان نداشت.
چراکه باوجود مخاطرات بالقوه و بالفعل موجود در فضای سیاسی و اجتماعی افغانستان نه تهدیدات طالبان توانست از گرمی انتخابات بکاهد و نه مدیریت نامریی قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای و در همین راستا و نه قهر سیاسی. حضور پررنگ آحاد ملت در پای صندوقهای رای، صحنههای انتخابات اینبار افغانستان را از بسیج تودهای به مشارکت سیاسی آن هم در نوع واقعیاش تبدیل کرد.
در این میان و با تجمیع همه مولفههایی که برای برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن برشمرده شده است، پرسش آن است که آیا نمیتوان افغانستان را در زمره کشورهایی دانست که روندهای دموکراسی در آن نهادینه شده است؟ طبیعی است که افغانستان امروزی را باید با وجود این نشانگان، کشوری دانست که برقراری روند دموکراسی و تحکیم آن در بطن نظام سیاسی آن نهادینه شده است و این چیزی است که آفاق آن باوجود کارشکنیهای طالبان و گروههای آشوبزا در آغاز هزاره سوم هویداست.
دیدگاه تان را بنویسید