دموکراسی توافقی در افغانستان
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز پیرمحمد ملازهی کارشناس افغانستان در روزنامه فرهیختگان نوشت؛ در پی اعلام نتایج مقدماتی انتخابات ریاستجمهوری افغانستان از طرف کمیسیون مستقل انتخابات که طبق آن انتخابات به دور دوم کشیده شده است و هیچکدام از دو نامزد پیشتاز موفق نشدهاند، پنجاه به اضافه یک رای مردم را کسب کنند، بحثهای جدیتری در باره چگونگی شمارش و اعلام نتایج در محافل سیاسی و رسانهای افغانستان درگرفته است.
در این بین یک پرسش هم وجود دارد؛ انتخابات در روالی طبیعی و مطابق رای مردم به دور دوم کشیده شده است یا دستهایی در کار بوده که انتخابات را به دور دوم بکشانند؟ باور عمومی این است که آرای مردم مهندسی شده است تا انتخابات به دور دوم کشانده شود. اینکه چرا افکار عمومی به چنین باوری رسیده است خود یک بحث مهم و مرتبط با آینده صلح و ثبات افغانستان است ولی در یک برداشت مقدماتی میتوان علل احتمالی آن را چنین خلاصه کرد:
1- نقش پررنگ حضور زلمی خلیلزاد، علی احمد جلالی و ستار سیرت 2- وجود این برداشت که با پیروزی عبدالله عبدالله، جنگ از ناحیه طالبان تشدید خواهد شد. 3- نقش حامد کرزی و تیم حاکم تکنوکرات و ارادهاش برای ادامه حضور در قدرت 4- مهندسی آرای مردم به قصد روی کارآمدن یک دولت ائتلافی
ممکن است دلایل، متنوعتر از این چند مورد خاص باشند ولی تا همین حد کفایت میکند که بتوان تصور کرد چرا نقش نخبگان و مصلحتاندیشیهای آنها پررنگتر از رای مردمی است که ساعتها در زیر تهدید طالبان و کمبودهای زیاد ورقههای رای که بعضا موفق به رای دادن هم نشدند، ایستادند و امید به اصلاح شرایط را در دلها زنده کردند. با اعلام کشیده شدن یا کشانیده شدن انتخابات به دور دوم، روشن شده است که مصلحتگراییهای سیاسی بر رای مردم ارجحیت یافته است و این یعنی همان مهندسی کردن رای مردم با ذهنیتی از قدرت که ترکیبی از عصبیتهای قومی و واقعیتهای بیرونی دارد و آن را رقم میزند.
در چنین موقعیتی میتوان از هماکنون نتیجه دور دوم انتخابات ریاستجمهوری را حدس زد. دکتر عبدالله عبدالله که به باور عمومی برنده دور اول انتخابات بوده است و به باور کمیسیون مستقل انتخابات نزدیک به 45 درصد آرا و اشرف غنی احمدیزی نفر دوم اندکی بیش از 31 درصد آرای مردم را کسب کردهاند به دور دوم راه یافتهاند و قابل پیشبینی است که انتخابات دور دوم بهشدت دوقطبی شود و بر مدار عصبیتهای قومی قرار گیرد.
در چنین فضایی واقعی عبدالله عبدالله مجبور به مصالحه با تیم حاکم است. در غیر این صورت رای قومیت پشتون یکپارچه پشت سر احمدزی قرار خواهد گرفت و انتظارات بهوجود آمده از تحول مسالمتآمیز قدرت و نقش سازندهای که تودههای مردم ایفا کردهاند محقق نخواهد شد.
بنابراین عبدالله عبدالله با کسب تجربه از دوره قبلی که از ورود به رقابت در دور دوم انصراف داد و زمینه پیروزی آسان حامد کرزی را فراهم کرد، مجبور به اتخاذ تصمیمی دشوار خواهد بود. تصمیم در مقابل تشدید بحران و جنگ قومی- ایدئولوژیک شدید یا سازش با تیم حاکم. ظن غالب در این خصوص آن است که کسب قدرت برای طرف پیروز انتخابات تنها در گرو مصالحه با نامزد تیم حاکم یعنی زلمی رسول باشد.
بنابراین این موضوع ساده است که زلمی رسول و عبدالله عبدالله ائتلاف کنند و مصلحتگرایی سیاسی جایگزین رای مردم شود، این درست همان چیزی است که خلیلزاد، حلاجی و سیرت بهدنبال آن هستند. در چنین مصلحتگرایی هر دو طرف به بخشهایی از انتظاراتشان بهصورت توافقی دست خواهند یافت و تیم احمدزی هم میتواند سهم خود را از قدرت مطالبه کند.
گمان میرود که قدرت خارجی حاضر در افغانستان متمایل به این فرمول از قدرت البته با مقدماتی که ادامه حضورش را کمدردسرتر سازد، شده باشد. کلام آخر اینکه افغانستان که در یکی از حساسترین مقاطع تاریخی است که انتظار میرفت از مخمصه عصبیتهای قومی، عبوری سالم بیابد و به طرف سازوکارهای دموکراتیک و مدرن هدایت شود و زمینهساز شکلگیری دولتسازی - ملتسازی فراهم شود، یکبار دیگر به سنت عصبیتهای قومی و مصلحتگرایی سیاسی سقوط میکند.
عامل این وضعیت نخبگان سیاسی و فکری این کشورند ولی همچون گذشته بهای سنگینی آن را تودههای مردم با گوشت و خون خود میپردازند.
دیدگاه تان را بنویسید