نوری المالکی گفتمان «شیعی-شیعی» را دنبال خواهد کرد؟/ نگاه زیرچشمی نخستوزیر عراق به مقامات ایرانی برای حفظ قدرت
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
خدیجه غبیشاوی: منابع موثق روزنامه فرامنطقهای الحیات عربستان از سفر اعلام نشده روز شنبه «نوری المالکی» نخست وزیر عراق به تهران برای گفتوگو با مقامات ایرانی بر سر تشکیل دولت آینده در عراق و فراهم آوردن مقدمات «گفتمان شیعی-شیعی» خبر دادند. روزنامه سعودی الحیات در ادامه این خبر به نقل از منابع موثق خود مینویسد: دلیل اصلی انجام این سفر که ظاهرا روز شنبه انجام شده، هنوز مشخص نیست. چند ساعت پس از انتشار این خبر اما «حسن دانایی فر» سفیر ایران در بغداد در گفت وگو با ایسنا این خبر را رد و عنوان کرد که انتخابات عراق امری داخلی و بین نیروهای سیاسی و اجتماعی این کشور است و سفر نخست وزیر عراق و معاونان وی به تهران صحت ندارد. انتشار اخبار ضد و نقیض از سفر نخست وزیر عراق و معاونانش به ایران اما در حالی است که عراق هفته گذشته شاهد برگزاری یکی از مهمترین انتخاباتهای یک دهه گذشته این کشور برای انتخاب نخستین مجلس پس از خروج نیروهای نظامی خارجی از خاک عراق بود. انتخاباتی که 10 سال پس از سقوط حکومت صدام حسین شاهد آرایش متفاوت احزاب و گروه های سیاسی بود به گونه ای که برخلاف دو انتخابات گذشته، پیش بینی نتایج آن را مشکل
کرده است. نوری المالکی نخست وزیر کنونی عراق که در این انتخابات در راس ائتلاف دولت قانون به مصاف رقبایش از احزاب و ائتلاف های مختف شیعی، سنی و کرد رفته بود از بخت های پیروزی در این انتخابات و تکیه مجدد بر کرسی نخست وزیری به شمار می رود. کسی که از زمان سقوط حکومت صدام حسین تاکنون نقش کلیدی در حرکت آرام عراق به سمت بازیابی جایگاه سیاسی و اقتصادی این کشور بحران زده در منطقه و جهان و همچنین بهبود روابط تهران-بغداد ایفا کرد. از سوی دیگر اما در حالی که نتایج غیررسمی انتخابات پارلمانی عراق از پیشتازی ائتلاف دولت قانون به ریاست نوری المالکی، خبر می دهد چرا باید اخباری مبنی بر سفر پنهانی نخست وزیر عراق به تهران احتمالا برای هماهنگی با مقامات ایرانی در خصوص آرایش سیاسی آینده دولت بغداد منتشر شود؟ شاید پاسخ به این سوال را شاید بتوان در بررسی روابط عمیق و نزدیک تهران- بغداد در سال های حضور مالکی در قدرت در عراق و پیش از آن بررسی کرد که در ادامه به آن می پردازیم: از فرار از حکم اعدام به ایران تا تکیه بر کرسی نخستوزیری سیاستمدار 63 ساله شیعه عراق از پیشروان مبارزه علیه رژیم بعث عراق بود که 9 سال پس از آنکه به
عضویت حزب الدعوه اسلامی عراق درآمد با حکم اعدام دسته جمعی حکومت صدام برای همه اعضای این حزب مواجه و به ایران گریخت. نوری المالکی به مدت 9 سال در ایران زندگی کرد؛ وی به همراه دیگر اعضای حزب الدعوه اسلامی در این دوران به فعالیت های سیاسی خود علیه رژیم صدام ادامه دادند تا جایی که روابط تیره و سرد جمهوری اسلامی ایران با حکومت عراق چه پیش از انقلاب اسلامی و چه پس از آن فضا را برای فعالیت سیاسی اعضای این حزب در ایران تا سقوط حکومت صدام فراهم کرد. حزب الدعوه اسلامی در دوران فعالیت سیاسی خود در ایران پیش از سقوط حکومت صدام اما دستخوش تغییراتی شد و حزب مجلس اعلای اسلامی عراق با ایدئولوژی های جدید و متفاوتی از دل این حزب بیرون آمد تا راه نوری مالکی و همراهانش 9 سال پس از حضور در ایران از دیگر اعضای این حزب جدا و مسیر سوریه را در پیش بگیرند. مالکی پس از آن 13 سال و تا زمان حمله نظامی ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا به عراق در سوریه زندگی و همچنان به فعالیت های سیاسی خود به همراه دیگر افراد سرشناس مخالف دولت صدام از جمله «جلال طالبانی» رئیس جمهور کنونی عراق ادامه داد. مالکی پس از آن اما به عراق بازگشت، وی یکی از
اعضای "شورای انتقالی حکومت عراق" برای اداره این کشور تا برگزاری انتخابات سراسری پارلمانی عراق بود، مالکی پس از پیروزی در نخستین انتخابات عراق به عنوان نایب رییس مجلس ملی موقت این کشور برگزیده شد و در سال 2006 نامزد نخست وزیری عراق شد و سپس به این سمت انتخاب شد. از دوران شکوفایی روابط تهران-بغداد تا حمایت ایران از ادامه نخست وزیری مالکی با نخست وزیری مالکی اما مسیر بهبود روابط ایران و این همسایه غربی دوران جدیدی را آغاز کرد، باز شدن مرزهای دو کشور به روی زائران، از سر گرفته شدن روابط اقتصادی و تجاری و سیاسی جای پای تهران را در بغداد محکم کرد تا جایی که عراق به یکی از متحدان اصلی و مهم ایران در منطقه و در میان کشورهای عربی تبدیل شد. «محمود احمدی نژاد» رئیس جمهوری سابق ایران نخستین رئیس جمهور ایران از زمان وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال ۲۰۰۸ بود که به عراق سفر و با مقامات سیاسی این کشور دیدار کرد. نزدیکی نگاه سیاسی بغداد و تهران در دوران نخست وزیری نوری المالکی را می توان مهمترین عامل نزدیکی دو کشور دانست. در تاریخ ۲۳ دی ۱۳۸۸ اولین پرواز زیارتی ایران به فرودگاه نجف اشرف انجام شد، این مسیر هوایی هم
اکنون از سوی شرکتهای هواپیمایی هما و العراقیه به انتقال زائرین ایرانی میپردازد. روابط اقتصادی ایران و عراق نیز با گسترش مواجه شد به طوری که در سال ۱۳۸۷ رقم مبادلات تجاری میان دو کشور به ۴ میلیارد دلار رسید و ایران بعد از ترکیه دومین صادرکننده کالا به عراق تبدیل شد. ائتلاف نوری مالکی در انتخابات پارلمانی سال 2010 میلادی نیز حضور موثر و قدرتمندی داشت و در حالی که تنها یک قدم با پیروزی فاصله داشت توانست حمایت گروه های پارلمانی برای ادامه نخست وزیری را کسب کند؛ در این انتخابات ائتلاف العراقیه به رهبری «ایاد علاوی» سیاستمدار عراقی مخالف ایران، که بیشتر از اعراب سکولار شیعه و سنی تشکیل میشد با ۹۱ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت، ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری مالکی نخستوزیر عراق با ۸۹ کرسی در جایگاه دوم قرار گرفت و ائتلاف ملی عراق که از سازمانهای مهم شیعیان اسلامگرای عراق همچون مجلس اعلای اسلامی عراق و جریان صدر تشکیل میشد با ۷۰ کرسی در جایگاه سوم قرار گرفت. در حالی که انتظار می رفت ائتلاف العراقیه به ریاست ایاد علاوی دولت جدید عراق را تشکیل دهد اما با مخالف نوری المالکی فضای سیاسی عراق وارد بن بست شد تا
در نهایت با تشکیل ائتلاف های جدیدی در مجلس این کشور، مالکی در قدرت باقی مانده و برای 4 سال دیگر سکان نخست وزیری را در دست بگیرد. به باور بسیاری از تحلیلگران سیاسی و بین المللی منطقه اما ایران یکی از عوامل مهم تثبیت قدرت نوری المالکی در عراق و ادامه حضور وی در سمت نخست وزیری در این کشور بوده است. با وجود آنکه نوری المالکی در روزهای اخیر و پس از برگزاری انتخابات عنوان کرده بود اصراری برای نخست وزیری ندارد اما نتایح غیررسمی انتخابات در عراق از پیشتازی ائتلاف دولت قانون خبر می دهد که حدس و گمان ها از فعالیت های سیاسی مالکی برای ادامه حضور در عراق را افزایش داده است.
دیدگاه تان را بنویسید