سناریوی مصری در پاکستان
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید رحیم لاری: این دو و هزاران هوادار به اسلامآباد آمدند و با ورود به منطقه قرمز این شهر برخی از ساختمانهای دولتی را به اشغال خود درآوردند و اعلام کردهاند اگر نوازشریف خود کنار نروند حاضرند با اشغال کاخ نخستوزیری او را بیرون بیاندازند. تمام این حرکت نمایشی از اعتراض سیاسی-مدنی با رهبری این دو است که با چند هدف مختلف برنامهریزی شده از اعتراض به نتیجه انتخابات سال گذشته گرفته تا بالا گرفتن حملات تروریستی و اوضاع اقتصادی. حزب نواز شریف به نام مسلم لیگ شاخه نواز شریف سال گذشته و به دنبال انتخابات پارلمانی ماه می 2013 اکثریت پارلمان را به دست آورد و به این ترتیب، نواز شریف توانست به تنهایی و بدون ائتلاف با حزب دیگری به نخست وزیری پاکستان برسد. عمران خان که رهبری حزب تحریک انصاف را به عهده دارد، از همان ابتداء نسبت به نتیجه انتخابات معترض بود و با ادعای تقلب گسترده این حزب در انتخابات درخواست بازشماری آراء در 4 حوزه انتخابی لاهور و سیالکوت را داشت. نواز شریف چندان توجهی به ادعا و درخواست او نداشت تا آن که عمران خان با همکاری طاهر قادری توانست این حرکت نمایشی را به راه بیاندازد و حالا که نواز شریف
آمادگی خود را برای گفتوگو در مورد ادعای تقلب اعلام کرده به نظر میرسد عمران خان به چیزی کمتر از کنارگیری او از نخست وزیری راضی نمیشود. نکتهای که در این میان مهم است به ارتش پاکستان مربوط میشود زیرا همه میدانند در پاکستان اتفاقی نمیافتد مگر آن که ارتش این کشور و به خصوص سازمان اطلاعات آن، آی اس آی، نقشی در آن داشته باشد. ادعاها در مورد وجود روابطی بین عمران خان و ارتش پاکستان وحمایت ارتش از او در این حرکت نمایشی مطرح شده است. پرویز رشید، وزیر اطلاعرسانی پاکستان، در گردهمایی حزب مسلم لیگ شاخه نواز شریف از مشاوره عمران خان با ژنرال احمد شجاع پاشا، رییس سابق آی اس آی، گفته و این که همکاری بین این دو وجود دارد. علاوه بر این، روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در روزهای اخیر خبر از نارضایتی ارتش نسبت به کارنامه یک ساله نواز شریف داده به خصوص در مورد برخود او با پرونده قضایی پرویز مشرف که به این رییس جمهور و فرمانده سابق ارتش اجازه خروج از کشور را نداده است. دخالت مستقیم نواز شریف در حوزه روابط با هند بدون توجه به نظر ارتش یکی دیگر از مواردی است که نارضایتی ارتش نسبت به نخست وزیر را ایجاد کرده چرا که ارتش به
طور خاص این حوزه را مربوط به خود و خط قرمزی برای دولت یا هر سیاستمدار دیگر پاکستانی میداند. به هر صورت، احتمال حمایت ارتش از اعتراضات فعلی و حرکت نمایشی عمران خان و طاهر قادری وجود دارد اما مسئله این است که ارتش میخواهد همانند گذشته به طور مستقیم وارد عمل شود یا آن که سناریوی دیگری را مد نظر دارد. ارتش بعد از چند روز سکوت از موضع بیطرفی خارج شده و سرلشگر عاصم سلیم باجوا، سخنگوی ارتش، از تمام طرفهای درگیر در این بحران سیاسی خواسته تا با در نظر گرفتن منافع ملی کشور راه گفتوگو را برای حل اختلافات خود برگزینند. این درخواست سخنگوی ارتش معقول به نظر میرسد و شاید به عنوان موضع بیطرفانه ارتش ارزیابی شود اما تا اندازهای هم یادآور موضع ارتش مصر در جریان جنبش اعتراضی تمرد در ژوئن 2013 است. آن موقع یک سال از ریاست جمهوری محمد مرسی میگذشت که جنبش تمرد حرکت اعتراضی خود را علیه او به راه انداخت و با بالا گرفتن اختلافات، ارتش از دو طرف خواست تا با گفتوگو به اختلافات خود پایان دهند و برای این کار هم ضربالاجلی تعیین کرد. ارتش با پایان گرفتن مهلت ضربالاجل دست به کار شد و با انجام کودتایی در شبانگاه سوم ژوئیه
محمد مرسی را از کار برکنار کرد و عدلی منصور را به جای او قرار داد. به نظر میرسد که سناریویی مشابهی در پاکستان مد نظر گرفته شده تا آن که ارتش با استفاده از جنبش اعتراضی وارد عمل شده و دولت را ساقط کند. این سناریو نسخهای از کودتا متفاوت با کودتاهای قبلی است که به طور معمول در این کشور اجرا میشود. ارتش در نسخه قبلی مثل کودتای پرویز مشرف علیه همین نواز شریف در 12 اکتبر 1999، به طور مستقیم وارد عمل میشد و دولت را با نیروهای خود ساقط میکرد اما در این نسخه و تجربی مصری از آن، جنبش مدنی حکم پیشقراول کودتای ارتش را دارد تا آن که به دولت به عنوان یک مطالبه مدنی ساقط شود. در واقع، شرایط فعلی در عرصه بینالملل وضعیت را برای اجرای نسخه گذشته از اقدام ارتش را دشوار کرده و به همین جهت است که ارتش پاکستان چندان تمایلی ندارد با انجام این نسخه خود را با مخالفتهای جهانی روبرو کند هر چند که مخالفتهای داخلی با آن نیز کم نخواهد بود. عنصری که برای ارتش در اجرای سناریوی فعلی اهمیت دارد ادعای تقلب در انتخابات است که عمران خان پیشبرنده این ادعا است. ادعای تقلب گسترده از یک سو بر مشروعیت دولت ضربه میزند و از سوی دیگر، چنان
ادعای مبهمی است که جا برای مانور سیاسی باز کرده و حتی میتواند مجوزی برای دخالت ارتش باشد. در هر صورت، اعتراضات فعلی در پاکستان نشان میدهد که تجربه انتقال مسالمتآمیز قدرت در این کشور نتوانست بیش از یک سال و چند ماه دوام آورد و گویا قرار نیست تا دخالت نظامیان در سیاست این کشور به این زودیها پایان بگیرد.
دیدگاه تان را بنویسید