درسهایی از عراق ۹ سال پس از حضور اشغالگران
مهمان ناخوانده با خودش توسعه نمی آورد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش گروه بینالملل نامه، نزدیک به یک دهه از زمان حمله نظامی آمریکا و متحدانش به عراق و سقوط رژیم استبدادی صدام میگذرد؛ کشورهای عربی شمال آفریقا و خاورمیانه که طی یکسال گذشته شاهد قیام مردمی و سقوط رهبران دیکتاتور هستند چه درسهای میتوانند از تجربه عراق 9 سال پس از ازمیان رفتن حکومت استبدادی خود بگیرند؟
حذف صدام از چرخه قدرت در عراق از سوی آمریکا و متحدانش و تغییر نوع حکومت در این کشور به طور کامل با بیداری اسلامی در دیگر کشورهای منطقه مانند مصر و تونس متفاوت است، با این حال عراق پس از نزدیک به یک دهه با مسائل و موضوعاتی مواجه است که دیگر کشورهای عربی منطقه نیز پس از حذف دیکتاتوری میتوانند آن را پشتسر گذاشته و یا تجربه کنند.
عراق 143 میلیارد بشکه دخایر نفتی دارد و از نظر اقتصادی نیز به طور کامل با مصر و تونس متفاوت است.
این کشور پس از سالها رکود ناشی از جنگ داخلی که بین سالهای 2005 تا 2007 به اوج خود رسیده بود با مشکلات عدیده ای از جمله کاهش استانداردهای سطح زندگی، افزایش نرخ بیکاری و عقبگرد شرایط سیاسی مواجه است.
وابستگی عراق به صنعت نفت و تامین عمده مخارج و هزینههای این کشور از مسیر فروش نفت باعث شد تا صنایع و تولیدات علاوه بر اینکه هیچ مسیری برای پیشرفت خود پیدا نکنند کارایی خود را نیز به عنوان بخش مهمی در ایجاد فرصتهای شغلی و ایجاد بازارهای رقابتی از دست بدهند.
عراق که پیش از حمله نظامی آمریکا با مشکلات اقتصادی بسیاری مواجه بود با هجوم نیروهای ائتلاف بینالمللی به بهانه پیدا کردن سلاحهای کشتار جمعی نه تنها بهبود وضعیت اقتصادی خود را تجربه نکرد بلکه ادامه حضور نظامی آمریکا به منهدم شدن اقتصاد عراق انجامید.
این موضوع به گونه ای در اقتصاد عراق نمود پیدا میکند که بیش از 94 درصد از درآمد این کشور از مسیر فروش نفت حاصل می شود در حالی که تنها یک درصد اشتغالزایی در عراق وجود دارد؛ به عبارت دیگر تنها 20 درصد از نیروی کار عراق سالانه وارد بازار کار میشوند.
عراق امروز با ذخیره ارزی در حدود 50 میلیادر دلار آمریکا یک کشور ثروتمند محسوب میشود اما نکته جالب توجه این است که با وجود چنین ذخایری طی سالهای اخیر هیچ بهبودی چشمگیری در خدمات اجتماعی و یا زیر ساختهای این کشور مشاهد نشده است.
از سوی دیگر عراق طی سالهای گذشته شاهد اعتراضات گسترده مردمی در قبال ادامه حضور نظامیان آمریکایی و نبود امنیت و ثبات در این کشور بوده است که این موضوع نیز هیج وجه شباهتی با اعتراضات گسترده مردمی در کشورهای منطقه با هدف کنار گذاشتن حکام مستبد خود ندارد.
عراق از زمان ورود نظامیان خارجی و به لطف افزایش خشونتهای قومی از مشکلات مزمنی همانند آنچه دیگر کشورهای عربی منطقه با آن مواجه هستند از جمله بیکاری، فقر، افزایش بیسوادی بیویژه در میان زنان و فساد مالی رنج میبرد.
با توجه به فرار مغزها و مهاجرت گسترده مردم عراق پیش و پس از حکومت صدام، این کشور اکنون با نرخ بالای بیکاری در حدود 18 درصد مواجه است؛ همانند دیگر کشورهای عربی منطقه نرخ بیکاری در میان جوانان پسر در عراق، بین سنین 15 تا 29 سال که 57 درصد از کل آمار بیکاری در این کشور را تشکیل میدهند در حال افزایش است.
طی 9 سال گذشته و از زمان سقوط رژیم صدام، هیچگونه بخش خصوصی به معنای واقعی در عراق تاسیس نشد و فرصتهای شغلی در این کشور به مشاغل دولتی محدود شده است با این حال استخدام در بخش دولتی عراق از ابتدای سال 2005 نیز سیر صعودی گرفت و هماکنون 43 درصد از کارمندان کل این کشور را کارکنان بخش دولتی تشکیل میدهند.
استانداردهای زندگی در عراق با توجه به ذخایر عظیم نفتی در این کشور طی سالهای گذشته و پس از حمله آمریکا کاهش یافته است؛ اکنون 23 درصد از جعیت عراق را افراد فقیر تشکیل میدهند چیزی بیشتر از تعداد افراد فقیر در مصر که از کمبود منابع طبیعی برخوردار است.
در مناطق روستایی عراق نیز نزدیک به 39 درصد از مردم از فقر رنج میبرند و نزدیک به همه جمعیت روستایی عراق جیره غذایی دریافت میکنند که تنها 85 درصد از کمترین کالری مورد نیاز برای بدن هر انسان را فراهم میکند.
از سوی دیگر باید گفت جدیترین چالش امروز اقتصاد عراق را فساد مالی در این کشور تشکیل میدهد.
درسهای روشنی که کشورهای عربی حاصل بیداری اسلامی باید از عراق به خاطر بسپارند این است که حذف حکومتهای استبدادی نمیتواند ضامنی برای حذف فساد از چرخه حکومتهای جدید باشد.
حکومتهای جدید در مصر و تونس و لیبی باید به سختی کار کرده و از نفوذ گروههای ذینفع در بخشهای مختلف به ویژه بخش اقتصادی جلوگیری کنند.
دیدگاه تان را بنویسید