همچنان پارچین
تعداد مذاکرات تهران و وین به هفت دور رسید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
نشست، شکست خورد یا نخورد؟
به گزارش نامه به نقل از هفتهنامه متن، «هرمان ناکارتس» معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و سرپرست گروه مذاکرهکننده آژانس، بیستوششم دیماه برای سومینبار در دور جدید راهی تهران شد تا نشست دیگری از سلسله گفتوگوها با ایران را درخصوص فعالیتهای هستهای ایران آغاز کند. این جلسات اگرچه بهطور کلی درباره برنامه اتمی ایران است، اما با محوریت تلاش برای بازدید از سایت هستهای پارچین شکل گرفته است. تاکنون در مجموع هفت دور از این مذاکرات در تهران برگزار شده و ششمین دور آن نیز مربوط به ۲۳ آذر بود که هیاتی از آژانس به ایران آمد و گفتوگوها به مدت دو روز برگزار شد. آن موقع که هرمان ناکارتس به ایران آمد، گفت او و رییس سازمان بینالمللی انرژی اتمی امیدوارند موافقت ایران را درخصوص بازدید از پارچین که در حوالی تهران است، به دست آورند اما چنین اتفاقی نیفتاد و معاون آمانو دست خالی به وین- مقر آژانس- برگشت. البته او بعد از برگشت از تهران، در فرودگاه وین گفت: «بازدید از پایگاه پارچین جزیی از توافق ایران و این آژانس بر سر رویکردی ساختارمند برای ازسرگیری کار بازرسان خواهد بود.» ناکارتس همچنین با اشاره به دور بعدی مذاکرات که برای 27 دیماه، برنامهریزی شده بود، افزود: «انتظار بر این است که در مذاکرات ۲۷ دیماه این «رویکرد ساختارمند» نهایی شده و «مدت کوتاهی بعد به اجرا گذاشته شود.» اشاره معاون یوکیا آمانو در آژانس انرژی اتمی به توافق طرفین بر سر چارچوبی است که به آژانس اجازه خواهد داد بازرسی و تحقیقات خود را درباره ابهاماتی که درباره فعالیتهای هستهای ایران وجود دارد، از سر بگیرد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از چند ماه قبل و براساس ادعاهای تعدادی از کشورهای غربی، بهشدت اصرار دارد که تهران به بازرسان این سازمان اجازه دسترسی به پایگاه نظامی پارچین را بدهد. در واقع آژانس ایران را متهم میکند که در این پایگاه نظامی آزمایشهای انفجاری مربوط به کلاهک هستهای انجام شده و پس از آن نیز پاکسازی گسترده در پایگاه پارچین صورت گرفته است. البته کشور ما این اتهامات را رد کرده و گفته است که طبق معاهده انپیتی میتواند اجازه دسترسی به این محوطه نظامی را صادر نکند چرا که این سایت، یک مجتمع نظامی است و ارتباطی با برنامه هستهای ایران ندارد، لذا طبق معاهدات بینالمللی، در حوزه تحت نظارت آژانس قرار نمیگیرد. اما مقامات تهران در عین حال تصریح کردهاند در صورتی که آژانس خواسته و ابهامات خود را در قالب یک مدالیته به ایران ارائه دهد، میتوانند درخواست آنان را بررسی کرده و یک بار دیگر، چنین اجازهای را به بازرسان بدهند. از این رو، رفتوآمدهای تازهای بین تهران و وین شکل گرفت که آخرین آن، 28 دیماه بود که بعد از دو روز گفتوگو به پایان رسید. البته طرفین همچنان به توافقی درباره بازدید از پارچین دست نیافتند و نتیجه مذاکرات لااقل برای هیات اعزامی از وین، آنگونه که در نظر داشتند، پیش نرفت. در همین راستا هرمان ناکارتس روز ۲۹ دی در بازگشت از تهران گفت اختلافات بین دو طرف همچنان به قوت خود باقی است و هیچ توافقی حاصل نشده است. معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ادامه با اشاره به اینکه «بازرسانش اجازه دسترسی به سایت نظامی پارچین را که از مدتها پیش دنبال آن بودند، پیدا نکردند»، خاطرنشان کرد: دور بعدی مذاکرات برای 12 فوریه (24 بهمن) برنامهریزی شده است. ناکارتس همچنین گفت: «ما دو روز مذاکرات فشرده داشتیم. اما اختلافنظرها باقی ماندند، به همین دلیل نتوانستیم رویکرد ساختاری را برای حل مسایل باقیمانده درباره ابعاد نظامی برنامه هستهای ایران نهایی کنیم.» با توجه به این بخش از اظهارات ناکارتس بود که خبرگزاری رویترز گزارش داد: «فقدان دستاورد جدید در این مذاکرات مانع جدیدی برای تلاشهای بینالمللی در راستای رفع نگرانیها درباره برنامه هستهای ایران بود.» خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از مارک فیتزپاتریک، تحلیلگر موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک گفت: «این ناامیدکننده است، اما به هیچ وجه حیرتانگیز نیست که ایران بار دیگر انعطافپذیری از خود نشان نداده است.» اما در سوی دیگر ماجرا، نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی این اظهارات را نادرست خواند و گفت: «مذاکرات با آژانس روبه جلو بود.» علیاصغر سلطانیه با تاکید بر اینکه «درباره برخی موضوعات با آژانس توافق حاصل شده، اما هنوز سندی امضا نشده است»، تصریح کرد: «این گفتوگوها در زمینه نزدیکسازی دیدگاهها و رفع برخی اختلافات موفقیتآمیز بود.» سلطانیه در عین حال درباره محتوای مذاکرات گفته بود: «این مذاکرات درباره ادعاها و اتهامات بیاساس علیه ایران بود و در این مذاکرات به نتیجه نهایی نرسیدهایم.» نماینده ایران در آژانس در خصوص بازدید از منطقه پارچین نیز در پاسخ به اظهارات ناکارتس مبنی بر اینکه در این دور از سفر به تهران، آماده بازدید از پارچین بودند، اظهار کرد: «این اخبار صددرصد اشتباه است و برخی رسانههای غربی آن را برای جوسازی مطرح میکنند. ما از ابتدا هم اعلام کردیم و در جلسه شورای حکام گفتیم تا وقتی چارچوب کار نهایی نشود، بازدید و بازرسی از مکانهای مورد ادعا انجام نخواهد شد. قرار نبود در قالب مذاکرات در تهران بازدیدی صورت گیرد. آژانس هم از این مساله مطلع بود. نشست دوروزه ایران و آژانس برای مذاکرات بود و هدف دیگری نداشت.» سلطانیه همچنین تاکید کرد که بازرسیهای عادی از تاسیسات و مواد هستهای ایران در حال انجام است و در 10 سال گذشته یک بار یا یک روز نشده است که صدور ویزای بازرسان به تاخیر افتاده باشد. وی در پاسخ به اینکه برخی رسانههای غربی این مذاکرات را بینتیجه خواندهاند، گفت: «ما پیشرفتهایی داشتهایم، اما اگر منظورشان از نتیجه این است که به یک توافق و امضای سند برسیم هنوز نتیجهای به دست نیامده است.» با این حال و به رغم توضیحات سلطانیه، آمریکا نیز به این دور از مذاکرات تهران و آژانس واکنش نشان داد و وزارت امور خارجه این کشور اعلام کرد از آخرین دور مذاکرات آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایران دلسرد شده است. ویکتوریا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، مدعی شد: «ایران بار دیگر فرصت همکاری با آژانس و نشان دادن شفافیت در برابر جامعه بینالمللی را که ما برای رفع نگرانیهایمان درباره برنامه هستهای ایران به دنبال آن هستیم، از دست داد.» اما به راستی تفاوت رویکرد ایران و آژانس و به عبارت دیگر ایران و غرب در زمینه میزان موفقیت مذاکرات هستهای ایران، در چه چیزی ریشه دارد؟ چرا برداشت تهران و وین از نتایج نشستهای برگزارشده، متفاوت است؟ آیا این یک ترفند رسانهای و فضاسازی است، یا موضوع دیگری در میان است؟ شاید هم طرح خواستههایی دیگر از سوی طرفین حین انجام مذاکرات، باعث به وقفه افتادن هرگونه توافقی درباره بازدید از پارچین میشود. نکته مهمتر اینکه آیا روند دستیابی به توافقاتی از این دست، به طور طبیعی نیازمند برگزاری جلسات متعدد است؟ به عبارتی این توقع که طی سه، چهار جلسه، توافقی برای بازدید از سایتی مانند پارچین صورت بگیرد، منطقی است یا غیرمنطقی؟
دیدگاه تان را بنویسید