گرمای خاورمیانه در سرمای «داووس»
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از هفتهنامه متن،به همین دلیل است که از سران بزرگترین کارتلهای تکنولوژی گرفته تا فعالان صلح و غولهای سیاست، در آن حضور دارند. با این حال کاپیتالیسم و جهانیسازی، پاشنه آشیل این گردهمایی گرم بر فراز کوهستانهای آلپ بوده است. اما این اعتراض بیشتر یک حرکت حاشیهای است. لابیهای خصوصی و عمومی سیاستمداران و اقتصاددانان، در پی حل مشکلات کشورهای پیشرفته است، اما در این میان، قدرت نوظهوری، چون چین یا پایگاه پرطمع انرژی در خاورمیانه میتواند جانمایه اصلی مذاکرات و گفتوگوها باشد. سال 2000 بیل کلینتون، نخستین رئیسجمهور آمریکایی بود که در داوس شرکت میکرد. هیات همراه او آنقدر زیاد بودند که هنگامی که نوبت به سخنرانیاش رسید، گفت: «کسی در واشنگتن نمانده است تا به اوضاع رسیدگی کند.» داوس اگرچه یک اجلاس غیردولتی و اقتصادی معرفی میشود، اما حضور ثابت سیاستمداران و چهرههای برجسته بینالمللی نشان از آن دارد که بررسی مهمترین چالشها و مسائل اقتصاد جهانی، در اصل در گرو مشارکت و گفتوگوی سران و تصمیمگیران سیاسی با مقامات اقتصادی است. کشورهای خاورمیانه، بهعنوان جغرافیای تعیینکننده انرژی و همچنین تقاطع مهمترین درگیریها و تنشهای سیاسی در جهان، در این اجلاس سکویی دائمی دارند. عراق، پاکستان، اردن و کشورهای حاشیه خلیج فارس، در اجلاس امسال حضور داشتند. با این حال، ایران به عنوان یکی از اقمار اصلی بنیانهای انرژی و سکاندار امنیت منطقه در دهکده برفی سوئیس دیده نمیشد. هفته گذشته، مقامات بلندپایه مالی با این هشدار که هنوز راه زیادی تا ایجاد ثبات در اقتصاد جهان باید پیموده شود، به کار خود در مجمع جهانی اقتصاد «داوس» در سوئیس پایان دادند. کریستین لاگارد، رئیس صندوق بینالمللی پول، شنبه گذشته به رهبران دولتهای جهان هشدار داد: «آسوده نباشید.» داوس هر سال با انتخاب یک موضوع کار، به بررسی مهمترین موضوعات صحنه اقتصاد جهانی میپردازد، با این حال، حضور پررنگ مقامات سیاسی کشورها، به این اجلاس اعتباری فراتر از بحثهای صرف اقتصادی میدهد. در اصل راه اقتصاد و امنیت جوامع از لابی سیاستمداران جهان میگذرد. در سال 1971 نخستین نشست داوس با نام مجمع مدیریت اروپایی برگزار شد و برای 31 کشور به مدت دو هفته در داوس اولینبار بار گرد هم آمدند. داوس کار خود را با عنوان «چالشهای آینده» آغاز کرد. در آن زمان، دو قطب اصلی جهان درگیر جنگ سرد بودند و در کشورهای در ححال توسعه نیز حرکتها و جنبشهای اعتراضی در جریان بود. در واقع، جهان هنوز در حال کنار آمدن با ایدئولوژی انقلابها بود. یک دانشآموخته جوان اقتصاد کلاس شواب، ابتکار برگزاری چنین اجلاسی را بنیان گذاشت که گفتوگو مهمترین ابزار برای استفاده از گردهم آمدن سران اقتصادی بود، اما شاید از آنجا که راه بزرگترین تصمیمات اقتصادی از کانال سیاستمداران میگذرد، داوس به اقتصاد منحصر نمیشد. نخستین رد پای یک مقام سیاسی، حضور پیرورنر، رئیسجمهور لوکزامبورگ در داوس بود. داوس اروپایی چند سال بعد به شکل گستردهای میزبان اعراب بود. اجلاس 1976 (هنگامی که حدود 400 عرب در این اجلاس حضور داشتند) به عنوان گامی در جهت بهبود روابط اعراب و غرب یاد شد و این آغاز ورود داوس به روابط بینالملل بود. پس از آن بود که سخنرانی مقامات سیاسی و ایدهپردازان جهان به عنوان سنت داوس درآمد. سخنرانی هنری کیسینجر، سیاستمدار آمریکایی به معنای گشودن باب ایدهپردازی از منظر سیاسیون و تصمیمگیران سیستمهای سیاسی بود. یکی از جلسات داوس، که امروزه جزو بخشهای جذاب اقامت یک هفتهای اقتصاددانان و سیاستمداران در سوئیس است، جلسات IGWEL است. در این جلسه، هیچ خبرنگار یا میکروفنی وجود ندارد و از رازآلودترین تا مهمترین گفتوگوهای اقتصادی و سیاسی؛ فارغ از هر شنود جهانی صورت میگیرد؛ همان اتاق مخصوص کنفرانس که خبرنگار تایم از آن یاد میکند. هنگامی که غولهای سیاسی و اقتصادی برای حرفهای خودمانی به داخل این اتاق رفتند، خبرنگاران به یک پانل حاشیهای هدایت میشدند. شاید بتوان رد پای داوس در سیاست آن را هم به شکلی تاثیرگذار در جریان داوس 1986 دید؛ هنگامی که بنیانگذار داوس موفق شد نخستوزیران ترکیه و یونان (دو کشور متخاصم بر سر مساله قبرس) را برسر یک میز بنشاند. بعدها تورگوت اوزال، نخستوزیر ترکیه از این رخداد بهعنوان دیداری که از وقوع جنگ سال 1987 پیشگیری کرد، یاد کرد. به جز سیاستمداران، حالا پنجره دهکده داوس به روی دیپلماسی بینالمللی نیز باز شد. مشابه چنین دیداری بعدها بین نمایندگان کره شمالی و جنوبی رخ داد. در سال 1989 مهمترین رخداد اروپای معاصر رخ داد؛ دیوار برلین فرو ریخت. صدراعظم آلمان غربی و نخستوزیر تازه انتخابشده آلمان شرقی، در مورد نحوه اتحاد دو آلمان سخن گفتند و پای اروپای شرقی به سوئیس- جایی در قلب اروپای غربی- باز شد. یکی از امنیتیترین اجلاسهای داوس زیر سایه جنگ خلیج فارس برگزار شد. به همین دلیل بود که بسیاری از مدعوین به اجلاس سال 1991 نیامدند. از آن سو در آفریقای جنوبی، آپارتاید سقوط کرد. در حالی که نلسون ماندلا، نخستین سفر خارجی خود را با داوس آغاز میکرد، وقایع میدان تیان آنمن در چین آغازگر تنش بین چین و غرب بود. از سوی دیگر با دعوت از کشورهای مشترکالمنافع، کشورهای ازبکستان، بلاروس، قزاقستان و دیگر کشورهای تازه استقلالیافته نیز پا به غرب گذاشتند. در سال 1994 بنیانگذار داوس بار دیگر تلاش کرد که دو رهبر متخاصم را در کنار هم بنشاند. شیمون پرز و یاسر عرفات، در حالی که دست یکدیگر را گرفته بودند، وارد سالن مجمع شدند. اما کلاوس شواب، بنیانگذار داوس ناامیدکنندهترین سال داوس را سال 2011 میداند؛ هنگامی که توافق شده بود فضای دوستانهای در مورد مساله فلسطین به وجود بیاید. قرار بود در نشستی که کوفی عنان هم در آن شرکت داشت، به ترتیب یاسر عرفات، شیمون پرز، وزیر همکاریهای منطقهای اسرائیل و عمرو موسی وزیر خارجه مصر سخنرانی کرده و بر گسترش همکاریها تاکید کنند. هنگامی که نوبت به سخنرانی یاسر عرفات رسید، او سخنرانی تندی علیه جنایات رژیم اشغالگر قدس بیان کرد و مساله فلسطین بار دیگر در اجلاس چهارسال پیش یعنی 2009در داوس خبرساز شد. اردوغان، نخستوزیر ترکیه، در نشستی با حضور شیمون پرز، رئیسجمهور اسرائیل، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد و عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب خطاب به پرز گفت: «پای کشتار که وسط بیاید، شما خوب بلدید بکشید.» و بعد جلسه را ترک کرد. این اتفاق مورد استقبال گسترده کشورهای اسلامی قرار گرفت. دهکده داوس بیشتر مکانی برای لابیگریهای سیاسی، آن هم عمدتا با رویکردهای اقتصادی است. کارشناسان هنگامی که پای حضور ایران در این اجلاس میرسد، معتقدند این اجلاس شأن حقوقی ندارد و این در حالی است که هماکنون بیشتر مسائل ایران در سطح بینالمللی، موضوعات حقوقی هستند. با این حال، میتوان به این اجلاس بهعنوان یک رخداد یا فرصت بینالمللی نگاه کرد که در مورد بسیاری از موضوعات داخلی امکان بهرهبرداری بینالمللی از آن وجود دارد. ابتکار چنین جریانی میتوانست بر عهده وزارت خارجه باشد که حضور بخشهای مختلف تصمیمگیر و دستاندرکار خصوصی و دولتی اقتصاد را بررسی و امکانسنجی میکند. با این حال، از آنجا که راه اقتصاد از گفتوگوها و توافقهای سیاسی و بینالمللی میگذرد، چنین اجلاسی میتواند پتانسیل گستردهای برای بحث و تبادلنظر و رایزنی در صحنه بینالمللی، باشد. هر نشست بینالمللی میتواند فرصتی برای رایزنیهای دیپلماتیک یا امکانی برای جذب سرمایهگذاریهای خارجی باشد. داوس در برنامه فشرده چهارروزه خود، امکان حضور خبرساز رهبران سیاسی و اقتصادی تصمیمساز را مهیا میکند؛ اگرچه منتقدان جهانیسازی یا کاپیتالیسم در برابر آن همواره جبههگیری کردهاند. با این حال، داوس فارغ از تنازع سیستمهای اقتصادی یا سیاسی در جهان، فرصت و بهانه برای گفتوگو است؛ جایی که نمایندگان قویترین سازمانهای اقتصادی و بانفوذترین نهادهای سیاسی جهان، حضور دارند و به جز لابیهای اقتصادی و سیاسی، بحثهای گسترده و بیپردهای هم بین رهبران سیاسی صورت میگیرد.
دیدگاه تان را بنویسید