ماموریت سلام

«تمام سلام» از بین 128 رای پارلمان موفق به کسب 60 رای شد. بعد از اعلام تشکیل کابینه، ولید جنبلاط رهبر دروزی‌های لبنان نیز حمایت خود را از «سلام» اعلام کرد. دروزی‌ها دارای هفت کرسی در پارلمان هستند که می‌توانند به وزنه سیاسی سلام کمک کنند. با این حال جنبلاط حمایت خود را مشروط به تشکیل دولت وحدت ملی (که همه رقبا و شاخه‌های سیاسی را گرد هم آورد) دانسته است. نخست‌وزیر جدید در جبهه‌بندی سیاسی در لبنان متعلق به گروه 14 مارس است. این گروه متشکل از احزاب سنی و مسیحی است. ائتلاف 8 مارس قدرت سیاسی دیگر لبنان است که دولت سابق نجیب میقاتی، حزب‌الله لبنان، شاخه امل و دیگر متحدان مسیحی شامل جنبش میهن آزاد میشل عون را شامل می‌شود. بدین ترتیب نخست‌وزیر جدید لبنان با آزمون گرد آوردن همه گروه‌های سیاسی در تشکیل دولت جدید این کشور روبه‌روست.

سلام در پایان رایزنی‌های پارلمانی برای تشکیل کابینه جدید اعلام کرد به تشکیل دولت منفعت ملی در لبنان که رضایت همه طرف‌ها و گروه‌های سیاسی را دربر بگیرد، پایبند است. از سوی دیگر ولید جنبلاط، رئیس حزب سوسیالیست ترقی‌خواه لبنان گفت: «ما شرطی برای تحقق دولت وحدت ملی قرار نخواهیم داد.» محمد رعد، رئیس فراکسیون وفاداری به مقاومت در پارلمان لبنان می‌گوید: «از نخست‌وزیر مامور به تشکیل کابینه خواستیم که همه گروه‌ها را در نظر بگیرد و همچنین برای وی آرزوی موفقیت کردیم.» یا میشل عون رهبر جریان ملی آزاد لبنان گفت: «تنها راه مقابله با چالش‌های کنونی، تشکیل دولت وحدت ملی در کشور است.» محمد الحجار، عضو فراکسیون المستقبل وابسته به سعدالحریری نیز گفت: «ما آماده تسهیل ماموریت تمام سلام، نخست وزیر مامور به تشکیل کابینه هستیم.» بدین ترتیب دست‌کم در سطح گفت‌وگوها فضای همکاری در صحنه سیاسی لبنان دیده می‌شود.

با این حال زمزمه‌هایی هم در مورد پشت پرده استعفای میقاتی در فضای سیاسی که به‌شدت نیازمند اتفاق آرای سیاسی در وضعیت کنونی است، شنیده می‌شود. «فایز شکر»، دبیرکل حزب عربی سوسیالیست لبنان می‌گوید: «انتخاب تمام سلام به عنوان مامور تشکیل کابینه در لبنان ناشی از دیدار ولید جنبلاط، رئیس دروزی‌های لبنان با بندر بن سلطان، رئیس سازمان اطلاعات عربستان سعودی بود. آنها می‌خواستند از طریق ایجاد فضای جدید در لبنان و انتخاب نخست‌وزیری غیردرگیر، سایر گروه‌های لبنان را نیز راضی کنند، در حقیقت اقدام عربستان کودتایی علیه اوضاع حاکم در لبنان بود، اما 8 مارس با اعلام موافقت با نخست‌وزیری تمام سلام، این فرصت را از آنها گرفت و تاکید کرد که اولویت اصلی وی منافع ملی است و سعی دارد وفاق ملی برای ساختار سیاسی در این کشور ایجاد کند.»

لبنان بر سر چه کسی به توافق رسیده است؟

«تمام سلام» فرزند صایب‌ سلام، نخست‌وزیر پیشین لبنان است و در انتخابات پارلمانی سال ۱۹۹۶ لبنان موفق به راهیابی به پارلمان لبنان شد. اما در انتخابات سال ۲۰۰۰ موفق به راهیابی به پارلمان لبنان نشد و در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۰۵ نیز شرکت نکرد. در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۰۹ میلادی با ائتلاف با «سعد الحریری»، نخست‌وزیر اسبق لبنان موفق شد به پارلمان لبنان راه پیدا کند. در سال ۲۰۰۸ در دولت «فواد سنیوره» و در دوره ریاست‌جمهوری «میشل سلیمان» به وزارت فرهنگ لبنان منصوب شد. سلام که دارای جایگاه قابل توجهی در میان اهل سنت این کشور است، شخصیتی توافقی در لبنان است و به نظر می‌رسد همه گروه‌های سیاسی لبنان درباره تمام سلام در سمت نخست‌وزیری به توافق رسیده‌اند. تمام سلام بر وحدت ملی در لبنان تاکید دارد و در میان سنی‌ها از مشروعیتی قابل توجه برخوردار است و به لحاظ شخصیتی نیز فردی میانه‌رو به شمار می‌آید که این موضوع می‌تواند توافق گروه‌ها و جریان‌های سیاسی مختلف لبنانی را در پی داشته باشد. وی در جدیدترین موضع‌گیری خود اعلام کرد که علیه یا به نفع هیچ طرف یا جریانی وارد عمل نخواهد شد و مصالح ملی و حفظ وحدت داخلی را سرلوحه کار خود قرار خواهد داد. تمام سلام در عین حال بر حمایت از مقاومت برای مقابله با اشغالگری دشمن صهیونیستی تاکید کرده: «ما در مقابله با اشغالگری بدون هیچ ملاحظه‌ای با مقاومت هستیم.»

با این حال، ماموریت اصلی تمام سلام نظارت بر انتخابات پارلمانی این کشور است که قرار است ژوئن آینده برگزار شود، ولی تاکنون توافقی درباره قانون جدید انتخابات بین گروه‌ها و جریان‌های سیاسی لبنانی حاصل نشده است. بر این اساس، انتظار می‌رود تمام سلام با چالش‌های سختی روبه‌رو باشد که مهم‌ترین چالش در این راه، تشکیل دولت وحدت ملی است. 400 هزار پناهنده سوری، درگیری‌های محلی در شهر شمالی تریپولی، خشونت در مناطق مرزی و کسری بودجه رو به افزایش از دیگر مسائل پیش روی دولت جدید است.

تلاقی سیاست و مذاهب

فایده مذهب در کشوری مشخص می‌شود که 18 فرقه مذهبی دارد و کلیه قوانین زندگی اعم از ازدواج، طلاق، ارث، موقعیت سیاسی و حق رای زیر لوای قوانین آنها مشخص می‌شود. اگر هر شهروند از هر یک از قوانینی که شامل مذهبش می‌شود، ناراضی باشد، می‌تواند تغییر مذهب بدهد. اگر یک کاتولیک حق طلاق می‌خواهد، می‌تواند مسلمان شود. اگر یک سنی از قانون ارث راضی نیست، می‌تواند شیعه شود. تنها یک قانون تغییرناپذیر وجود دارد: «لامذهبی». سیاست هم به همین شکل با مذهب در لبنان آمیخته است. به همان اندازه که لبنان به‌عنوان دموکراسی ادیان شناخته می‌شود، روی دیگر این سکه هم منازعاتی است که در آرایش سیاسی لبنان وجود دارد. هم‌اکنون، ماموریت اصلی تمام سلام فراهم کردن مقدمات انتخابات پارلمان و اصلاح قانون انتخاباتی در بستر همین تنوع مذهبی است. ایجاد توازن بین نیروهای حاضر در صحنه، حساسیت این برهه از لبنان است، به‌عنوان مثال اگر شیعیان لبنان یا حزب‌الله، پارلمان را ازدست بدهند، بعید نیست که بار دیگر اختلافات سیاسی به خیابان‌های لبنان کشیده شود؛ همان چیزی که در سال 2008 اتفاق افتاد. تقسیم سیاست بر اساس مذهب در لبنان به‌خاطر جلوگیری از اختلاف یا احساس اجحاف فرقه‌های مختلف با توجه به رنگ برجسته مذهب در تصمیم‌گیری‌های ملی، به وجود آمده است. شاید این یک بن‌بست خوش‌یمن برای لبنان باشد، اما آرایش سیاسی بر اساس منازعات فرقه‌ای همان چیزی است که در منطقه خاورمیانه در حال رخ دادن است و بالطبع لبنان با گونه‌گونی فرقه‌های مذهبی زیر سایه هولناک این تقسیم قرار دارد.