جنگِ سازها در سوریه
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از حاشیه، فیروز، خواننده زن لبنانی که یک مسیحی ارتدوکس است، سوریها را فارغ از مذهب و جغرافیای سکونتشان متحد میکرد. با وجود این، وقتی ناقوس جنگ در سوریه نواخته شد، صدای حیرتآور فیروز هم فراموش شد. در دوران جنگ در سوریه، موسیقی برای دو طرف به عاملی برای جنگ بیشتر و ایجاد انگیزه به نیروهایشان تبدیل شده است. در آغاز ناآرامیهای سوریه، جوان ناشناختهای به نام «ابراهیم قاشوش» در تظاهرات شهر حمص دیده شد که ترانهای با عنوان «بشار زود باش برو» (یالله ارحل یا بشار) خواند. لحن گیرا و ترکیب موسیقی سنتی «دبکه» با شعارهای ضددولتی که در ترانه قاشوش وجود داشت، نخستین ضربه جدی معترضان به دولت بشار اسد بود. اشعار تند این ترانه در انتقاد از بشار اسد و محکومیت برادرش «ماهر» به بزدلی و همکاری با آمریکا، نخستین دیوارهای ترس و خفقان را فرو ریخت. دولت سوریه، اجازه نداد تا قاشوش فرار کند. دستگاه امنیتی او را در جولای 2011 بازداشت کرد و گلویش را به تلافی ترانهای که سروده بود، برید. مرگ قاشوش اهمیت زیادی در جنبش اعتراضی مخالفان پیدا کرد و نوازندگان مخالف تلاش کردند تا ترانههایی مشابه آنچه او سروده بود، بیافرینند. این ترانهها پس از آنکه «عمر افندوم» خواننده رپ سوری- آمریکایی، نواری در مدح قاشوش منتشر کرد، از مرزهای سوریه هم فراتر رفتند. دولت سوریه از همان آغاز ناآرامیها، سعی داشت تا توان موسیقی در بسیج اعتراضها را مهار یا با آن مقابله کند. به این ترتیب، تلویزیون دولتی در رقابتی متقابل دست به کار شد. حتی ترانههای فیروز به عنوان موسیقی متن کلیپهایی به کار برده شد که در ستایش ارتش سوریه ساخته میشدند. علاوه بر اینها، کارزاری از سوی مقامات دولتی به راه افتاد تا از حضور نوازندگان مشهور کشور در حمایت از بشار اسد استفاده شود. یکی از این ترانهسراها، «علی الدیک»، خواننده مشهور علوی مذهب بود. او در آغاز ناآرامیهای سال 2011، به سرعت ترانه شادی با عنوان «صبح به خیر سوریه» اجرا کرد که عمدتا در تمجید صلح و آرامش در کشورش بود. هرچه درگیریها شدیدتر شد، ترانههای الدیک هم صراحت بیشتری پیدا کردند. او ترانه «غرور ملت عرب» را در حمایت آشکار از بشار اسد و روی کلیپی خواند که هواداران رئیسجمهور را در حال اهتزاز پرچم سوریه و تشویق بشار اسد نشان میداد. به نظر میرسد الدیک در جمعهای خصوصی صریحتر از این حرفهاست. این خواننده در پایان کنسرتی که در ژانویه 2013 در شهر اوهایو ایالت کلیولند آمریکا برگزار کرد و در حالی که هواداران بشار اسد او را احاطه کرده بودند، به صراحت «دشمنان سوریه» از جمله باراک اوباما را مسخره کرد. نیروهای حزبالله لبنان هم که وارد سوریه شدهاند، ترانهسراهای خودشان را دارند. «علی العطار»، ستاره موسیقی پاپ این جنبش شیعی است. از او ترانهای با عنوان «سلاح در دست توست» شنیده شده که کاملا در حمایت از ارتش سوریه است. با سرایت بحران سوریه به کشور همسایهاش، لبنان، این فقط مخالفان و موافقان لبنانی بشار اسد نبودند که به جنگ با همدیگر کشیده شدند، بلکه خوانندگان و نوازندگان لبنانی هم به جان هم افتادند. «فضل شاکر» خواننده مشهور کلوپهای شبانه بیروت است که ترانههای اخیرش جنگجویان سلفی سوریه را حمایت میکند. یکی از عجیبترین اقدامات تبلیغاتی دولت سوریه را باید انتشار موسیقی میهنپرستانهای با عنوان «من سوری هستم و خدا طرف ماست» به شمار آورد که با کلیپی مضحک از مقاومت مردم دمشق در برابر سربازان فرانسوی همراه بود. این کلیپ، صحنههایی از گذشته را بازسازی کرده که بازیگران آن با پرچم سوریه در دوران قبل از حاکمیت حزب بعث دیده میشوند. این پرچم، اکنون همان پرچمی است که مخالفان آن را به دست میگیرند. تعجبآور نبود که این موسیقی، هم رضایت حامیان بشار اسد را جلب کرد و هم مخالفانش را. ارتش آزاد سوریه که عمدتا متشکل از ارتشیهای جدا شده از بشار اسد است، مثل دولت سوریه خوانندگان خودش را دارد. یکی از نوازندگان برجسته مخالف دولت، «یحیی حوی» است که از مخالفان سابق بشار اسد و از هنرمندان «موسیقی قرآنی» است. او خواهرزاده یکی از اعضای اخوانالمسلمین است که در سرکوب اعتراض مسلحانه اخوان در سال 1982 در شهر حمص توسط نیروهای دولتی کشته شد. یحیی، تعداد زیادی موسیقیهای پاپ را در حمایت از مخالفان دولت ساخته است. این ترانهها بیشتر در کشورهای همسایه سوریه ساخته شدهاند. یحیی نه تنها رهبر اصلی خوانندگان مخالف دولت به شمار میرود که خوانندگان رپ جوان هم به شدت تحت تاثیرش هستند. «مک راکو» مثل بسیاری از علاقهمندان یحیی، موسیقیهایش را در مکانهایی نامعلوم میسازد و روی یوتیوب میگذارد. دیگر خواننده رپ مشهور مخالفان، «احمد الخلف» از استان جنگزده ادلیب است که ترانههایش را به زبان انگلیسی میخواند تا جهانیان را از وضعیت سوریه آگاه کند. جبهه النصره، شاخه سوری القاعده هم به تازگی وارد جنگ موسیقی شده است. از آنجا که به باور سلفیها، استفاده از آلات موسیقی حرام است، حامیان جبهه النصره به موسیقی سنتی «نشید» که همراه با اشعار جهادی است، اکتفا کردهاند. نبود سازهای موسیقی از اثرگذاری ترانههای جبهه النصره نمیکاهد. فضای عمومی موزیکهایی که توسط جبهه النصره تولید میشوند، مانند راک آمریکایی، تاثیرگذاری زیادی در انگیزه بخشی به شنوندگانش دارد. این موسیقیها مملو از اشعاری در تمجید «ملاعمر» رهبر طالبان و «اسامه بن لادن» رهبر سابق القاعده هستند و بر پاکسازی علویها از سوریه تاکید دارند. خوانندگان سلفی، بیتمایل نیستند تا آثارشان به خوانندگان مشهوری چون «نجاح سلام» (زن خواننده لبنانی در دهه 60) شباهت پیدا کند. به هر حال، اگر چه این اشعار کاری به کار دختران زیبا ندارد اما سروکارش با جنگجویان ریشوی طالبان و تمجید از آنهاست. اگر چه جنگ در سوریه شدت گرفته اما هنوز موسیقیهایی هستند که امید به صلح و آرامش را زنده نگه میدارند. گروه رپ «میر» به تازگی در دمشق پا گرفته است که در ترانههایی سوزآور از مردم سوریه میخواهد بر درگیریهای سیاسی فائق آیند. بدون تردید، بزرگترین چالش این روزها، ساختن سوریه Top 10 است که همه به آن راضی باشند.
دیدگاه تان را بنویسید