رسانه به مثابه رهبر یک جنبش اجتماعی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از متن، علی مطهرنیا*: این امر طبیعی است که رسانههای جهان در گستره امیال و آرزوهای گردانندگان و حامیان خود حرکت کنند. تفاوت نوع حرکت، براساس معیارهای حرفهای در جهت اقناعسازی است. لذا بستن رادیوهای رقیب و شبکههای خبری در کشوری مانند عراق، اساسا همراه با این نگاه صورت میپذیرد که رسانهها در خدمت اهداف صاحبان رسانهها و در مسیر هدفگذاری رقابتی و ستیزشمدارانه با مخاطبان قرار دارند. به این معنی که به عنوان مثال رسانههای توقیفشده در عراق با همین رویکرد رقابتی و ستیزشمدارانه در مواجهه با مخاطب بسته شدهاند. وقتی دولت نوری الماکی امواج رسانههای معینی را روی مخاطبان بومی میبندد به واقع تلاش دارد راه انتقال پیامهای این رسانهها با رمزگانهایی در جهت تاثیرگذاری منفی بر مخاطب بومی خود- البته به زعم حاکمان این کشور- را مسدود سازد. توقیف رسانهها در عراق، نشاندهنده باور حاکم در این کشور درباره تاثیرگذاری رسانهها و پیامهای ارسالی آنها بر مخاطب تحت نفوذ و کنترل در مرزهای ملی عراق است.
آری، درست به نظر میرسد. نوری المالکی با توقیف و برخورد با دهها رسانه که خبر آن به تازگی منتشر شده است، تاکید دارد که رسانهها خواهان رسیدن به اهداف خود در ضدیت با دولت و شخص نوری المالکی هستند.
باید در نظر داشت که رسانهها رمزگذار پیامهای ذهنی برای کنشهای عملی در صحنه حیات اجتماعی و سیاسی جوامع مدرن برای مخاطب به حساب میآیند. رسانهها امروز رهبری جنبشهای مدنی را عهدهدار هستند. انقلاب یا به تعبیر بهتر، جنبش مدنی مصر، بدون رهبری به پیش رفته است، در حالی که رهبری تحرکات 18روزه در آستانه بیداری اسلامی در منطقه، پس از قیام مردم تونس، به عهده رسانهها بوده و مدیر منطقهای بودل از طریق اینترنت مردم را به میدان التحریر فراخواند. در دنیای امروز، رسانهها هستند که رهبری جنبشهای اجتماعی و مدنی را به عهده گرفتهاند و سمت و سوی حرکتشان در جهت بیدارسازی جوامع هدف است.
آنها با پخش تصاویر و ایجاد قدرت تطبیق شرایط موجود با دیگر کشورها توان اعتراض و مشارکت در یک جنبش مدنی را برای مخاطب فراهم میکنند. حال باید دید که آیا صفت اسلامی نسبت داده شده به جنبشهای اجتماعی در کشورهای عربی، متناسب با مختصات این جنبشها هست یا نه؟ آیا آنچه در مصر صورت پذیرفت همه از آن به عنوان بیداری اسلامی یاد میکنند، بیداری اسلامی با همان مختصات اسلام مورد توجه روشنفکران دینی در ایران بوده است یا آن زاویه دارد.
رسانهها با ایجاد زمینه ژرفنگری، بستر نوعی تطبیقگرایی نوین، متناسب با وضع موجود را برای مخاطبان رسانهها در مقایسه با دیگر شهروندان و کشورها پدید آورده و نوعی تطبیقگرایی در حال و گذشته پیش آوردهاند؛ به این معنا که فرد در کشورهای حاشیه و جنوب با تطبیق وضعیت موجود خود با دیگر کشورهای به مراتب توسعهیافتهتر منطقه، در پی کنشی عملی برمیخیزد. این نوع تطبیق، زمینه ایجاد ذهنیتی را فراهم میکند که طی آن فرد به فقدان عدالت در رسیدن به اهداف تعریفشده در رسانهها پی برده و برای گریز از وضع موجود به جنبشهای اجتماعی و مدنی ورود میکند که در رسانههای مختلف جهان از آن با نام بیداری اسلامی و در رسانههای غربی با عنوان بهار عربی یاد میکنند.
*کارشناس مسائل خاورمیانه
دیدگاه تان را بنویسید