دیدار با نئو عثمانیها/خط و نشان در کاخ سفید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از متن، چهار روز مانده به آنکه هواپیمای اردوغان و هیات همراه به قصد واشنگتن آنکارا را ترک کند، در خط مرزی ترکیه با سوریه دو خودروی بمبگذاری شده به هوا پرتاب شدند، 40 نفر جان خود را از دست دادند و دستکم 100 نفر زخمی شدند. سومین انفجار نیز در منطقه مرزی ریحانلی ترکیه رخ داد. بولنت آرنیک، معاون نخستوزیر ترکیه انگشت اتهام خود را به سمت سازمان اطلاعات و جاسوسی سوریه گرفت. از آنسو فرانسیس ریسیاردون، سفیر آمریکا در ترکیه در بیانیهای اعلام کرد آمریکا حملات در ترکیه را بهشدت محکوم و آمادگی خود را برای همکاری با مردم و دولت ترکیه به منظور شناسایی عاملان این انفجارها اعلام میکند. ترس و وحشت شدیدی بر شهرهای مرزی ترکیه سایه افکنده است.
مردم ترکیه همزمان با تقویم جنگ سوریه در منطقه، کابوس سرایت جنگ داخلی ترکیه به شهرهای مرزی این کشور را میبینند. شاید انفجارهای مرزی ترکیه با سوریه در آستانه سفر بلندمرتبه هیات ترکی به آمریکا به معنای خط و نشان سوریه برای همسایه ترک خود باشد که نزدیک به دو سال است برای سرنگونی اسد تلاش میکند.
ترکیه بهعنوان همپیمان مهم آمریکا در منطقه خاورمیانه است و از این دیدگاه مهمترین مسالهای که در رصد رهبران کشورهای متبوعشان در این سفر قرار دارد، مساله سوریه است. ترکیه امیدوار است نتایج این سفر به معنای رسیدن به طرحهای قطعی و روشنی بر سر سوریه باشد. چنانکه روزنامه حریت مینویسد: «انتظار میرود تصویر ملموستر و تصمیمات معینی درباره اینکه جامعه بینالمللی چه اقدامی در قبال سوریه انجام دهد، در طول این سفر مشخص شود. اردوغان نیز پیش از سفر به واشنگتن در گفتوگو با رسانههای آمریکایی گفته بود، سوریه از خط قرمز باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا برای تصمیمگیری به منظور دخالت در این کشور، مدتهاست، گذشته است. او حتی مدعی شد، سوریه از 200 موشک شیمیایی علیه مردم این کشور استفاده کرده است.
فهرست بلند سهمخواهیها
عراق، سوریه، ایران، ازسرگیری روابط میان اسرائیل و ترکیه مهمترین جذابیتهای ارتباط دو کشور را در منطقه تشکیل میدهند. با این حال سطح انتظارات اردوغان از اوباما در هریک از سرفصلهای اشارهشده، فهرست بلندی از نقاط اشتراک یا تفاوت دیدگاههای دو کشور است.
در مورد مساله عراق، ترکیه نوری مالکی را یک نخستوزیر شیعهگرا و مروج سیاست تفرقهاندازی میداند. همچنین در حالی که عراق یکی از میدانهای اصلی رقابت ترکیه با ایران است، اردوغان ایران را حامی مالکی میداند. اوباما به ثبات عراق نیازمند است و برای این منظور به حمایت و همکاری ترکیه هم نیاز دارد. مساله بعدی کردهای عراق است. منطقه کردنشین عراق مخزن انرژی عراق به شمار میرود و تامین امنیت این منطقه در گرو همکاری ترکیه است. مناطق کردنشین ترکیه در همسایگی استانهای کردنشین عراق به اهمیت این مساله میافزاید و منافع مشترک استراتژیکی برای هر دو کشور آمریکا و ترکیه دارد. اما سوریه جبهه مقدم اشتراکات و تفاوت نظرات هر دو کشور است.
واشنگتن نشان داده تابهحال در مورد بحران سوریه سیاست کژدار و مریز را در پیش گرفته است که البته ناشی از پیشبینی خطرات بالقوه سوریه بدون اسد برای آمریکاست. با این حال ترکیه از آغاز بحران سوریه عزم خود را بر سرنگونی اسد جزم کرده و حمایت سیاسی، نظامی و تسلیحاتی از مخالفان سوریه را در صدر سیاستهای خود قرار داده است؛ سیاستی که مرزهای ترکیه را به پل هدایتی معارضان به سوریه تبدیل کرده است. واشنگتن از آنسو نگران قدرت گرفتن نیروهای تندرو در آینده سوریه است مسالهای که تیم خارجه آمریکا سعی دارد برای ترکیه توجیه کند، این است که چنین اتفاقی به معنای ناامنی برای ترکیه خواهد بود. بنابراین آمریکا به صراحت از آنکارا میخواهد از گروههای سلفی تندرو حمایت نکند. اردوغان در عوض خواهان این است که برای جنگ با سوریه به جز مرزهای ترکیه، از مرز دیگر همسایگان نیز استفاده بیشتری شود. اردن یکی از این گزینههاست.
همکاری ترکیه با اسرائیل در منطقه برای آمریکا ضروری است و اسرائیل نیز برای حفظ امنیت نیازمند عادیسازی روابط با ترکهاست. در این میان سفر پیش روی اردوغان به غزه و اصرار او به این سفر با وجود مخالفت ضمنی آمریکاییها مانع بهبود روابط ترکیه و اسرائیل است. در عوض دولت آنکارا درصدد بر عهده گرفتن نقش میانجی با حماس و متقاعدکننده این گروه برای مشی میانهروتر است. کارت برنده آمریکا برای ترکیه بر عهده گرفتن نقش میانجی بین اسرائیل حماس و دولت فلسطینی است.
مساله بعدی ایران است که حکم رقیبی برای ترکیه در منطقه را دارد. با این حال مساله هستهای ایران بازهم محفل خوبی برای بر عهده گرفتن نقش میانجی ترکها در منطقه خواهد بود.
با این حال سطح توقعات ترکیه از آمریکا بیش از یک همپیمان یا مامور آمریکا در منطقه است. همچنان که آمریکا از موقعیت برتر اقتصادی، سیاسی و نظامی ترکیه در منطقه استفاده میکند، ترکیه هم خواهان سهم بیشتری برای اشتراک در منافع است.
تذکرات تلخ واشنگتن به ترکها
اگر بحران حاد منطقه را سوریه بدانیم، در پی توافقاتی که آمریکا با روسیه جهت یک راهحل سیاسی برای سوریه کرده است رهبران ترک دچار سرخوردگی خواهند شد.
تاکید آنکارا بر استفاده سوریه از سلاح شیمیایی در آستانه سفر اردوغان به واشنگتن، تلاش هرچه بیشتر اردوغان است که از طریق آن اوباما را به اهمیت نقش ترکیه در پرونده سوریه قانع کند تا بتواند حمایت بیشتری از آمریکا بگیرد. این همه برای تحقق رویای ترکیه به منظور احیای امپراتوری عثمانی است؛ راهی که ترکیه آن را با همپیمانی اخوانی با قطر، مصر و تونس محقق میداند.
نشست بینالمللی ویژه سوریه با همفکری جدید کری- پوتین میتواند تلاش ترکها به این منظور را نقش برآب کند. همانگونه که روزنامه الاخبار میگوید، آنچه موجب شد اردوغان و داوود اوغلو نتوانند نشانههایی را که از بحران سوریه وجود دارد، درک کنند این بود که که مشاوران اصلی آنها عربستان و قطر و مخالفان نظام سوری بودند. برای همین است که سفر اردوغان در سفر به آمریکا مجبور بود واقعیتهای تلختری را از زبان آمریکا بشنود.
دیدگاه تان را بنویسید