تهران - لندن در مسیر احیای روابط بعد از چهارمین تنش دیپلماتیک/ مروری بر قهر و آشتیهای ایران - انگلیس
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
خدیجه غبیشاوی ، شاید کمتر کسی در روزی که عدهای بر روی دیوار سفارت انگلیس در تهران نشستند، پرچم این کشور را به آتش کشیدند و تصویر ملکه بریتانیا را به زمین زدند، تا روابط دو کشور برای مدتی تیره و تار شود و سفارت این کشور در ایران بسته شود، فکر آن را میکرد که حاشیه شصت و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل، صحنه دیدار دوجانبه وزرای خارجه تهران و لندن باشد. وزیر خارجه کار کشته و خندان ایرانی اما این روزها به همراه رئیس جمهور دولت تدبیر و امید به چهره های شماره یک رسانه ها و محافل داخلی و خارجی، تبدیل شدهاند. گام های روحانی در عمل به وعده هایش در عرصه دیپلماسی که پیش از انتخابات ریاست جمهوری نوید آنها را داده بود، تندتر از آنچه تصور میشد برداشته میشود. ظریف پس از 6 سال پا به ساختمان سازمان ملل گذاشت تا در روزهای آتی در مهمترین جلساتش با «ویلیام هیگ» وزیر خارجه انگلیس و «کاترین اشتون» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مسئول ارشد تیم مذاکره کننده 1+5 با ایران دیدار کند. رییس دولت یازدهم نیز فردا شب عازم نیویورک خواهد شد تا بنا به گفته خود در اولین سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل سیاست خارجی ایران را بار
دیگر برای همتایانش تبیین کند. شاید در این راستا بیراه نباشد بررسی روابط تهران - لندن در روزهایی که در دولت احمدی نژاد گذشت. از بسته شدن سفارت انگلیس در تهران تا دیدار هیگ-ظریف رابطه تهران - لندن در یک قرن اخیر را باید رابطه ای پر فراز و نشیب دانست، فراز و نشیبی که به چهار بار قطع شدن روابط انجامید و دوباره از سر گرفته شد. اولینبار پس از انتخاب دکتر مصدق به عنوان نخستوزیر ایران در سال ۱۳۳۲ رابطه ایران و انگلیس آنچنان تیره و تار شد که درنهایت به قطع رابطه دو کشور انجامید. پس از آن در سال ۱۳۵۸ و بعد از پیروزی انقلاب در ایران دولت بریتانیا سفارت خود را در ایران تعطیل کرد. سفارت انگلیس در ایران برای سومین بار پس از صدور فتوای قتل سلمان رشدی تعطیل شد. چهارمین بار و آخرین بار نیز سفارت انگلیس در ایران سال ۱۳۹۰ پس از ورود عده ای به سفارت انگلیس تحت عنوان دانشجو بسته و روابط دو کشور تیره و تار شد. اواخر آذرماه بود که سایت سفارت انگلیس در ایران، به مناسبت روز جهانی حقوقبشر یادداشت انتقادآمیزی درباره وضع حقوقبشر در ایران به قلم سایمون گَس، سفیر بریتانیا در تهران منتشر کرد. در واکنش وزارت امور خارجه
جمهوریاسلامی ایران، سایمون گَس را به وزارت امور خارجه ایران احضار کرد. به موازات این اقدام وزارت خارجه نمایندگان مجلس نیز خواستار «اخراج سفیر انگلیس از تهران و کاهش سطح روابط سیاسی» با این کشور شدند. کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز خواستار تجدید نظر دولت محمود احمدینژاد در روابط با پادشاهی متحده و کاهش احتمالی سطح و حتی تعلیق این روابط شد. پس از اینکه سایمون گس سفیر انگلیس در تهران از این طرح مجلس خبردار شد به تکاپو افتاد و در نامهای در 18 بهمن 1388 خطاب به علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، این اقدام را تأسفآور خواند و آن را به نفع هیچ یک از طرفین ندانست و دخالت انگلیس در امور داخلی ایران را غیرواقعی برشمرد و افزود: «این سفارت و اعضاء و کارمندان آن نقشی در هیچ فعالیتی برای تضعیف جمهوری اسلامی ایران نداشتهاند.» بروجردی 27 بهمن ماه در پاسخ به نامه سایمون گس این چنین نوشت: «به دلیل مواضع خصمانه کشور متبوع جنابعالی علیه جمهوری اسلامی ایران، اکثریت نمایندگان ملت بزرگ ایران بر لزوم کاهش سطح روابط دو کشور و حتی قطع رابطه تأکید داشته و خواستار واکنش به اقدامات دولت بریتانیا
علیه ملت ایران هستند.» پس از آن نمایندگان مجلس در آبان سال ۱۳۹۰ با رای بالا وزارت امور خارجه ایران را موظف کردند ظرف دو هفته روابط سیاسی با دولت بریتانیا را به سطح کاردار و روابط بازرگانی با این کشور را به حداقل ممکن برساند. مصوبه به مرحله اجرا نرسیده بود که عده ای نیروی خودجوش که خود را دانشجو معرفی کرده بودند اقدام به ورود به سفارت انگلیس در تهران کردند و پرچم بریتانیا را پایین کشیدند. پس از آن دولت انگلیس روابط خود با ایران را به صورت یکجانبه قطع، کادر دیپلماتیک خود را بهطور کامل از ایران خارج کرد و به کارکنان سفارت ایران و دیپلماتهای ایرانی مهلتی ۴۸ساعته برای ترک خاک انگلیس داد. عذرخواهی رسمی وزارت خارجه جمهوریاسلامی ایران هم خللی بر عزم «لندن» در قطع رابطه با «تهران» ایجاد نکرد. دوازدهم آذر دیپلماتهای ایرانی که از انگلیس اخراج شده بودند، به ایران وارد شدند و روابط رسمی ایران و انگلیس برای چهارمین بار طی ۶۰ سال گذشته قطع شود. پس از این حادثه هرچند دیگر کشورهای اروپایی واکنش تندی را نشان دادند و سفرای ایرانی را احضار کردند و حتی نجوای بسته شدن سفارتهایشان در تهران را زمزمه کردند اما خبری از بسته
شدن دیگر سفارت خانه ها نشد تا مواضع کشورهای اروپایی در حد و اندازه یک پروپاگاندا باقی بماند. این اقدام اما در داخل نیز با واکنش هایی روبرو شد. مقام معظم رهبری در بیاناتی در این باره گفتند: در قضیه اخیر اشغال آن سفارت خبیث، احساسات جوانان درست بود ولی رفتنشان (به داخل سفارتخانه) درست نبود. من اجتماعات دانشجویی را تائید می کنم، اما با تندروی در این اجتماعات مخالفم. وزارت امور خارجه نیز از برخی رفتارهای غیرقابل قبول، معدودی از معترضین که علیرغم تلاش نیروی انتظامی و تقویت نیروهای حفاظت کننده از سفارت صورت پذیرفت، ابراز تاسف نموده واز مسئولین امر خواسته شدهاست تا اقدامات و بررسیهای فوری و ضروری در این رابطه به عمل آورند. وزیر خارجه پیشین کشورمان نیز هفته گذشته در سخنانی به موضوع اشغال سفارت انگلیس اشاره کرد و در این باره، گفت: در آن زمان برای شرکت در جلسهای در جده بودم زمانی که در جلسه حضور داشتم یکدفعه به صورت تلفنی به من اطلاع دادند که چرا نشستهای؟ سفارت انگلیس در تهران را گرفتهاند. همانجا به صورت تلفنی با ویلیام هیگ صحبت کردم و تلاش کردم قضیه را جمع کنم.». صالحی گفت: «وقتی میآیید سفارت انگلیس را
میگیرید، نباید انتظار داشته باشید که کشورهای اروپایی برای شما نقل و نبات پخش کنند.» از عواقب این موضوع می توان به سرگردانی کسانی که به دلایل مختلف شغلی، تحصیلی و خانوادگی قصد مسافرت به انگلیس و برعکس را داشتند در سفارت خانه های کشورهای همجوار اشاره کرد که به هدر رفتن زمان و میلیون ها تومان هزینه منجر شده است. بسته شدن مدارس خارجی کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان نیز از دیگر نتایج این اقدام بود. روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، فصلی نو در سیاست خارجی پس از پیروزی روحانی در انتخابات 24 خرداد که با وعده تنش زدایی و بهبود روابط با کشورهای همسایه، اروپایی و آمریکایی و حل پرونده هستهای تهران همراه بود، شاهد اقبال روسای جمهور و مقام های کشورهای اروپایی نسبت به پیروزی روحانی در این انتخابات بودیم. در همین راستا با پیروزی دولت اعتدال از سوی اشخاص، مجامع و رسانههای انگلیسی سخنانی به گوش میرسد که تلاش برای احیای ارتباط لندن- تهران معنا میشود. در نخستین گام، نخستوزیر انگلیس در نامهای به رییس جمهور ایران پس از مراسم تحلیف ابراز امیدواری کرد که انتخاب وی فرصت جدیدی برای بهبود روابط میان لندن و تهران باشد. در
نامه کامرون به روحانی آمده است: تهران میتواند راه متفاوتی را در آینده انتخاب کرده و به دنبال بهبود روابط میان تهران و لندن باشد و هر دو طرف در این مسیر گام به گام پیش روند. گسترش روابط دوجانبه یک روند تدریجی است که باید برخی مسائل حل و فصل شود. کامرون همچنین در حاشیه اجلاس گروه ۸ در شمال ایرلند به خبرنگاران گفت که انگلیس کاملا آماده است تا به نشانههای تغییر رویکرد در ایران پاسخ دهد. وی افزود: من همواره باور داشتهام که بهترین رویکرد در مورد ایران تعامل است و اینکه به ایرانیان نشان داده شود راهی متفاوت پیش روی آنهاست. ویلیام هیگ، وزیر خارجه انگلیس نیز در تماس تلفنی با علی اکبر صالحی، وزیر خارجه وقت کشورمان گفت که انگلیس آماده بهبود روابط با ایران بر مبنایی «گام به گام» است و تمایل دارد تا با وزیر خارجه ایران دیدار کند. پس از این گفتوگوی تلفنی، هیگ اعلام کرده در جریان اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در ماه سپتامبر (یک ماه آینده) با نمایندگان ایران دیدار خواهد کرد؛ ریاست هیأت ایرانی در این اجلاس را شخص حسن روحانی، رئیسجمهور جدید کشور بر عهده خواهد داشت. جک استراو، وزیر خارجه اسبق انگلیس و
نماینده مجلس عوام و عضو گروه پارلمانی دوستی ایران و انگلیس که بارها به تعریف و تمجید از حسن روحانی پرداخته بود، از دیگر افرادی است که پس از روی کار آمدن دولت روحانی دست دوستی به سمت دولت جدید ایران دراز کرد؛ وی یک ماه پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ایران در مصاحبه با شبکه بی بی سی، گفت قصد دارد به زودی با هدف ارتقای روابط تهران لندن، به ایران سفر کند. وی در سال 82 و در زمان آغاز مذاکرات اتمی بین ایران و سه کشور اروپایی، وزیر خارجه انگلیس بود. پس از چندی و با نزدیک شدن به زمان برگزاری نشست مجمع عمومی سازمان ملل، سخنگوی وزارت خارجه انگلیس به خبرگزاری فرانسه گفت که « محمد جواد ظریف» و «ویلیام هیگ» وزرای خارجه ایران و انگلیس در ماه سپتامبر در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با یکدیگر دیدار میکنند. پیش از این نیز در 12 شهریور منابع غیر رسمی خبر دادند که وزیر خارجه انگلیس پس از تماس تلفنی با ظریف پس از انتخابش به عنوان وزیر خارجه جدید ایران به همتای ایرانیاش پیشنهاد داده است که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با هم دیدار داشته باشند. روابط تهران-لندن که در دولت دهم و با بسته شدن
سفارت انگلیس در تهران به اوج تیره گی خود رسیده بود، امروز بار دیگر زمزمه های بهبود روابط دو کشور و امکان بازگشایی سفارت خانه ها در پایتخت های انگلیس و ایران به خوبی شنیده می شود.
دیدگاه تان را بنویسید