کد خبر: 71419
تاریخ انتشار :

روحانی به دنبال کاهش تنش‌ بین ایران - عربستان/ مروری بر روابط ایران و سعودی‌ها در دولت‌های هاشمی، احمدی‌نژاد و خاتمی

روحانی به دنبال کاهش تنش‌ بین ایران - عربستان/ مروری بر روابط ایران و سعودی‌ها در دولت‌های هاشمی، احمدی‌نژاد و خاتمی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه، پادشاه عربستان که در نخستین ساعات پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری 24 خرداد برای وی پیام تبریک فرستاده بود، چندی پیش از آغاز سفر نیویورک، رئیس جمهور را برای حضور در مراسم حج و سفر به این کشور دعوت کرد. شبکه خبری المیادین با اعلام این خبر از پذیرفته شدن این دعوت از سوی رئیس جمهور ایران خبر داد. با توجه به برگزاری مراسم حج در نیمه دوم ماه مهر جاری و عید قربان در دهه سوم این ماه، به نظر می‌رسد حسن روحانی طی روزهای آتی راهی ریاض شود، تا این بار روی خوش خود را به یکی از مهم ترین بازیگران منطقه‌اش نشان دهد؛ از طرفی هم قرار است با توجه به توافق وزیر خارجه ایران و همتایانش در گروه 1+5 در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ظریف 23 و 24 مهر ماه جاری برای ادامه مذاکرات هسته‌ای راهی ژنو اتریش شود و در نتیجه شاید روحانی در سفر به عربستان وزیر خارجه‌اش را به همراه نداشته باشد. با بررسی روابط تهران-ریاض به عنوان دو قطب اصلی منطقه خاورمیانه، می توان دریافت که دو کشور پس از انقلاب اسلامی سال 57 ایران و خارج شدن از ترتیب مناسباتی که از سوی واشنگتن دیکته می شد تاکنون همواره در موضع تقابل نه چندان آشکار با یکدیگر قرار داشتند و کشورهای منطقه و نحوه موضع گیری در قبال موضوعات مختلف بین المللی و مناسبات منطقه ای آنها به محل مناقشات سنگین دو کشور تبدیل شده است. حمایت عربستان از صدام حسین در جنگ ایران و عراق و حمایت ایران از شیعیان یمن در نزاع یمن (۲۰۱۰-۲۰۰۹) و همچنین اختلافات مرزی دو کشور در خلیج فارس از جمله این اختلافات و درگیری‌ها است. واکنش سعودی ها به حضور و نتایج مثبت سفر روحانی به نیویورک و امکان بهبود روابط تهران-واشنگتن نخستین سفر حسن روحانی به سازمان ملل، پس از هشت حضور بی نتیجه احمدی نژآد در نیویورک، که با تماس تلفنی باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا به پایان رسید، با واکنش های متفاوت و اغلب منفی برخی از کشورهای منطقه مواجه شد گویی که متعجب از حضور پررنگ هیئت ایرانی در این دوره از مجمع عمومی سازمان ملل و زمزمه بهبود روابط تهران-واشنگتن، به دنبال آن هستند که چهره خود را با از سر گیری روابط جدید با تهران بازسازی کنند. عبدالباری عطوان، سردبیر پیشین روزنامه‌ی القدس العربی در تحلیلی با عنوان "آمریکا کشورهای عربی را به ایران فروخت" به گفت‌وگوی تلفنی باراک اوباما، رییس‌جمهور آمریکا و حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران اشاره و آن را گامی تاریخی توصیف کرد. در این تحلیل که در نشریه رای الیوم منتشر شده، آمده است: تماس تلفنی اوباما و روحانی که بعد از گذشت بیش از 30 سال انجام شد، گامی تاریخی است که عملا بیانگر آن است که آمریکا متحدان عربش را به ایران فروخته و آن‌ها را در برابر آینده‌ای ناشناخته تنها گذاشته است؛ آینده‌ای که بارزترین مشخصه آن حتمی بودن تسلیم در برابر ایران به عنوان یک قدرت بزرگ منطقه‌یی در ابعاد سیاسی و نظامی است. روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز نیز در مطلبی از نگرانی متحدان منطقه ای آمریکا از نزدیکی احتمالی تهران - واشنگتن و امکان عادی شدن روابط ایران و آمریکا خبر داد و نوشت: برای اسراییل و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان گفت و گوی تلفنی روز جمعه اوباما و روحانی در حکم معاشقه بهترین دوست شان با رقیب اصلی شان است. "جمال خشوقی" روزنامه نگار عربستانی نزدیک به خاندان حاکم آل سعود در این زمینه می گوید:" درباره یک توافق محرمانه بین ایران و آمریکا یک سوء ظن جدی و حتی پارانویا وجود دارد. من نگرانم که آمریکایی ها با رفتارهای کنونی ایران کنار بیایند و ایران را با همین سیاست های منطقه ای بپذیرند و در آن صورت حکومت ایران با قوت قلب بیشتر به رفتار و سیاست تهاجمی و توسعه طلبانه خود در منطقه ادامه خواهد داد. گام‌های هاشمی رفسنجانی برای بهبود روابط ایران و عربستان پس از انقلاب اسلامی سال 57 استارت بهبود روابط تهران و ریاض با روی کار آمدن دولت سازندگی و همزمان با حمله آمریکا به کویت زده شد، در دهه 1990 و پس از اقداماتی که در دوره ریاست جمهوری آقای هاشمی صورت پذیرفت، روابط دو کشور وارد مرحله جدیدی از همکاری و اعتمادسازی شد. عربستان چنین می‌پنداشت که با تغییر در شرایط نظام بین‌المللی و تحولات منطقه‌ای، فضا برای ترسیم روابط تازه مهیا شده است. در دوران ریاست جمهوری رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، روابط اقتصادی ایران و عربستان سعودی از سر گرفته شد و ارتقاء یافت و گام هایی در جهات مناسبات سیاسی میان دو کشور پس از سلسله اقدامات خصمانه ریاض در قبال ایران به ویژه قتل عام حجاج ایرانی در پیش گرفته شد. آخرین سفر هاشمی رفسنجانی به عنوان رییس مجلس خبرگان رهبری جمهوری اسلامی ایران به عربستان در سال 1387 و در پاسخ به به دعوت رسمی ملک عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان صورت گرفت. گفت‌وگوی تمدن‌ها و اوج بهبود روابط تهران-ریاض در دوران ریاست جمهوری شیخ اصلاحات با روی کار آمدن سید محمد خاتمی روابط دوجانبه میان دو کشور در مسیر ارتقاء قرار گرفت. خاتمی با اتکا به نظریه گفتگوی تمدن‌های که اساس سیاست خارجی وی را تشکیل می‌داد، روابط ایران با عربستان را بیش از گذشته تقویت کرد. تنش زدایی در روابط خارجی به عنوان یکی از شعارهای سیاست خارحی دولت محمد خاتمی موجب شد روابط با یکی از کشورهای مهم عربی و اسلامی در منطقه یعنی عربستان سعودی طی دوران هشت سال ریاست جمهوری محمد خاتمی به سطح مناسب و در خور روابط دو کشور برسد. پس از سفر رئیس جمهور وقت ایران در راس هیاتی بلندپایه سیاسی و اقتصاد، با شکوفا شدن روابط دو کشو و رفت و آمدهای مقام های دو کشور همراه بود. این بهبودی روابط بعد سال ۲۰۰۳ وحمله آمریکا به عراق رو به افول گذاش و تنش در روابط دوجانبه ایجاد شد. احمدی نژاد و اوج بی اعتمادی عربستان و تهران و بلندتر شدن دیوار روابط تیره و تار اقتصادی و سیاسی در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد روابط ایران با عربستان تقریبا در حالت تخاصم قرار گرفت که از نمونه های آن می توان به همدستی عربستان با آمریکا در طرح سناریویی ضد ایرانی - ماجرای ساختگی ترور سفیر عربستان در واشنگتن- و اعدام ایرانیانی که در عربستان اسیر بودند، اشاره کرد. سال 91 و در حالی که تهران و ریاض در اوج بی اعتمادی و قطعی روابط دوجانبه به سر می بردند، احمدی نژاد اما بی توجه به شرایط وقت راهی ریاض شد. ملک عبدالله از احمدی نژاد به مانند دیگر سران کشورهای اسلامی خواسته است در کنفرانس همبستگی اسلامی در شهر مکه در روزهای 26 و 27 ماه رمضان (24 و 25 مرداد 1391) شرکت کند. این دعوتنامه در حالی ارائه شده که از سال 1388 تا آن زمان وزیران خارجه ایران و عربستان هیچ سفر دو جانبه ای نداشتند. احمدی نژاد پس از انتخاب به عنوان رئیس جمهور ، نخستین سفر به عربستان را در آذرماه 1384 انجام داد. این سفر سه روزه برای حضور در نشست فوق العاده سران کشورهای اسلامی در شهر مکه بود. این نشست بنا به پیشنهاد‎ ملک عبدالله و با هـدف‎ بررسی‎ "چالش های‎ جهان‎‎ اسلام‎ در قرن بیـسـت‎ و یک‎ و راهکارهای‎ برون‎‎ رفت‎‎ از آن" برگزار شده بود. احمدی نژاد حدود یک سال بعد در اسفند 85 نیز در سفری دوجانبه به ریاض رفت. یک سال بعد از این هم (آبان 86 ) رئیس جمهور ایران برای حضور در نشست سران اعضای سازمان کشورهای صادرکنندگان نفت خام (اوپک) راهی عربستان شد. او چند ماه بعد در آذرماه 1386 نیز برای چهارمین مرتبه پا به سرزمین حجاز گذاشت تا در قالب سفر غیر رسمی، در مراسم حج تمتع شرکت کند. اما برغم این همه سفر ، رفته رفته با بروز حوادث جدید در منطقه یعنی حمله نظامی اسرائیل به لبنان و غزه و مواضع متفاوت دو کشور ایران و عربستان در برابر این حوادث، شکاف در روابط دو کشور نمایان شد. آغاز جنگ داخلی در یمن میان دولت و شیعیان زیدیه موسوم به هواداران حوثی و حمایت ریاض و تهران از دولت و مخالفان در یمن، شکاف را افزایش داد. ایران از حوثی ها حمایت می کرد و ارتش عربستان سعودی در کنار دولت یمن ، وارد مقابله نظامی با حوثی ها شده بود.در مرحله بعدی، اعتراضات در بحرین و دخالت نظامی عربستان در این کشور برای مقابله با معترضان و حفاظت از حکومت پادشاهی آل خلیفه در منامه، تنش میان ایران و عربستان را به سطح بالاتری رساند. از یک سو ، تهران از سوی عربستان به دخالت در امور داخلی بحرین و تلاش برای سرنگونی حکومت این کشور متهم شد و از سوی دیگر مقامات ایرانی با استفاده از همه ظرفیت ها، ناخرسندی شدید خود را از لشکر کشی سعودی به خاک بحرین برای مشارکت در سرکوب معترضین شیعه و نجات آل خلیفه از موج بهار عربی ، اعلام می کردند. پس از چندی هم بروز ناآرامی ها در سوریه که هم اکنون به جنگ داخلی تبدیل شده است، ایران و عربستان را در جبهه رویارویی جدیدی قرار داد تا بودن یا نبودن بشار اسد رئیس جمهور سوریه در قدرت به صف بندی تهران و ریاض در یمن، لبنان، بحرین و عراق اضافه شود. روحانی،مرد آشنای عربستانی ها و ... حسن روحانی در سال 84 در مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی در سفری به ریاض با ملک عبدالله پادشاه این کشور دیدار کرده و چهره ناشناخته ای برای مقامات این کشور نیست. حسن روحانی اخیرا و بعد از رسیدن به ریاس جمهوری هم در جمع مسئولان حج به این پیام اشاره کرد و گفت که من و پادشاه عربستان هر دوطرف علاقه مند هستیم که در جهت تامین منافع دوجانبه و جهان اسلام تنش های جزیی را از سر راه برداریم. روحانی که در سخنانش گفته است مفتخر است اولین تفاهم‌نامه امنیتی بین ایران و عربستان سعودی از طرف ایران با امضای او بوده است در نخستین نشست خبری اش هم بر بهبود روابط با عربستان سعودی تاکید کرد. آنجا که گفت: اولویت دولت در سیاست خارجی روابط دوستانه و نزدیک باهمه همسایگان خواهد بود، ما با کشورهای جنوب خلیج فارس همسایه و با عربستان هم برادر هستیم و قبله‌گاه مسلمانان در آن کشور است و ما رابطه بسیار نزدیک منطقه‌ای فرهنگی و تاریخی داریم و صدها ایرانی در سال برای زیارت خانه خدا به آن کشور سفر می‌کنند و اتباع سعودی هم به ایران سفر می‌کنند. عربستان از اولین کشورهایی بود که پیام انتخابات ایران را شنید و انتخاب رئیس جمهور ایران را به وی تبریک گفت. رئیس جمهور هم چند روز پس از آن در پیامی تبریک پادشاه عربستان را پاسخ داد. پیام هایی که در آن هر دو مقام ایرانی و سعودی یکدیگر را برادر خطاب کردند. حسن روحانی و وزیر خارجه ایران همچنین در اوایل ماه جاری در پیامی به ملک عبدالله و وزیر خارجه این کشور فرارسیدن روز ملّی عربستان را به پادشاه، دولت و ملت این کشور تبریک گفتتند. حال باید دید سومین سفر خارجی روحانی آن به مقصد عربستان سعودی و در آستانه عید قربان آن هم بدون حضور وزیر خارجه صورت خواهد گرفت یانه و با توجه به آنچه در این دو ماه میان مقام های دو کشور رد و بدل شد و با توجه به اظهارات مثبت حسن روحان این سفر چه نتایجی برای دو کشور و دیگر کشورها و رویدادهای منطقه به همراه خواهد داشت.

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها

پیشنهاد ما

نیازمندی ها