مدیرکل سابق وزارتخارجه: یخ روابط ایران با کشورهای خلیج فارس در حال آب شدن است/ برخی سفرای خارجی برای دیدار با خاتمی گریه میکردند/نباید اجازه دهیم ادبیات نظامیگری حاکم شود
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز، روی کار آمدن حسن روحانی، رییس جمهوری که با لقب«شیخ دیپلمات» و «شیخ هستهای» در عالم سیاست ایران شناخته میشود بیش از هرچیز امید به بهبود و ارتقای سیاست خارجی کشور ایجاد شد. چه آنکه به عقیده کارشناسان دولت سابق رویه ای درست و منطقی را در عرصه دیپلماسی نه در سطح منطقه ای و نه در سطح بین المللی در پیش نگرفته بود. بکارگیری طیفی از دیپلمات های باسابقه و با تجربه در بدنه دولت این نوید را داد که دولت روحانی برخلاف دولت سابق مسیری متفاوت را در عرصه سیاست خارجی در پیش بگیرد امری که با گذشت نزدیک به 6 ماه از عمر دولت یازدهم به خوبی نمود یافته است و باز شدن قفل پرونده هسته ای بعد از 10 سال که نتیجه آن برچیده شدن بخشی از تحریم ها بود و از سوی دیگر بهبود روابط با اروپا و کشورهای منطقه در همین مدت زمان اندک را باید دستاوردهای مثبت دولت فعلی در عمر کوتاه مدتش دانست. در همین راستا با با داوود صالحی مدیر کل سابق امور اداری وزارت خارجه، مشاور وزیر خارجه و همچنین سفیر ایران در کشورهای کوبا، موزامبیک و اسپانیا به گفتوگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه خواهید خواند؛ * سیاست خارجی دولت گذشته تا حد زیادی
به تنش با غرب منجر شد، با روی کار آمدن دولت یازدهم، به نظر می رسد سیاست خارجی دولت تغییر و به سمت تنشزدایی در حال حرکت است، این تغییر سیاست خارجی دولت و تعامل با کشورهای منطقه و جهان را چگونه ارزیابی میکنید؟ بعضی از دوستان در مصاحبههای خود چه درباره مسائل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و ... به دولت نهم و دهم و حتی دولتهای قبلتر از اینها اشاره میکنند و من روی این موضوع حساس هستم. انقلاب اسلامی یک مانیفست خاص، سیاست خارجی مدون، قانون اساسی مشخص دارد و قوای سهگانه مجریه، مقننه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت نظام بنا به ضرورت انقلاب نهادینه شدند. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام دموکراتیک از نوزادی تا به امروز یک سیاست ثابت و اصولگرا همراه با ایدئولوژی داشته است؛ اما چرا امروز با چالشهای جدیدی در منطقه و جهان مواجه هستیم؟ من سه دوره سفیر بودم و در همه قارهها چرخی زده و حدود 17 سال در وزارت خارجه مدیر کل و در بخشهای اداری و کنسولی فعالیت کردهام. تجربه به من نشان میدهد که هر دولت یک سری برنامه دارد و همه برنامههایش با موفقیت کامل انجام نمیشود و همیشه موانعی وجود دارد؛ مثلاً دولتی که در هشت سال جنگ
تحمیلی فعالیت میکرد و دنیا با گازهای خردل چند هزار تنی بر سر شهرهای کشورمان بمب میریختند و پولهایی که عربستان و دول غربی و کسانی که با جمهوری اسلامی ایران سازگار نبودند، هزینه میکردند مجبور بود تا نسخهای بپیچد تا با دوران جنگ تحمیلی سازگاری داشته باشد. «هانتینگتون» جنگ تمدنها و آقای خاتمی، گفتوگوی تمدنها را مطرح کردند که تحرکاتی هم در آن زمان صورت گرفت. آمریکا در دوره ریاستجمهوری بوش، بسیار قلدرمآبانه با ایران برخورد میکرد، حتی زمانی که آقای خاتمی موضوع گفتوگوی تمدنها را مطرح کردند، آنها گزینههای نظامی و شعارهای سخیف را در مقابل ملت ایران که ملتی سلحشور و انقلابی است، بیان کردند؛ در حالی که سیاست آنها نیز با شکست مواجه شد یا سیاست کشورهای خاورمیانه همپیاله گی با اسرائیل بود. نمیخواهم اشتباهات دولت قبلی را درباره سیاست خارجی بیان کنم؛ به هر حال هر دولتی امتیازاتی هم داشته است مثلاً این دولت نمیخواست به کشورهای غربی باج دهد. من به عنوان یک دیپلمات، طرفدار دیپلماسی هستم و دوست دارم پای میز مذاکره با درایت و با حفظ منافع ملی و ارزشهای اسلامی حرکت کنم. مقالهای میخواندم از آقای کلد والدهایم
دبیر کل اسبق سازمان ملل که ایرانیها را انسانهای بسیار خوبی میدانست ولی میگفت؛ آنها یک اشکال عمده دارند و آن این است که آنها یا صفر هستند یا 100، یعنی نمیخواهند عددی بین این دو باشند. هیچگاه دیپلماسی، صددرصد موفق نمیشود. دولت یازدهم مورد تأیید رهبری و با رأی 50 درصدی مردم و شعار اقتدار و تدبیر که اسلام با آن زاییده شده است، «هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ»؛ «آیا کسانى که مىدانند و کسانى که نمىدانند یکسانند تنها خردمندانند که پند پذیرند» به روی کار آمد.
شعارهای دولت روحانی در تعامل با دنیا را منصفانه می دانم
به عنوان کارشناسی که 30 سال در دستگاه دیپلماسی فعالیت کردهام، حرکتها و شعارهای دولت جدید برای تعامل با دنیا را شعارهای منصفانهای میدانم. آقای روحانی در شورای امنیت ملی حضور داشتند و با واژهها و تکنولوژیهای بینالمللی آشنایی دارند. آقای ظریف نیز در چند سالی که در خدمتشان بودم، میدیدم که رایزنی و لابی و درباره مسائل اسلامی، نهجالبلاغه و استفاده از اصول حقوق بشری ایران بسیار خوب عمل میکردند، اما باید بدانیم یک دیپلمات نیز اشتباه میکند. دیپلمات باید مشاوران خوبی داشته باشد و با یک جانبهنگری مقابله کند؛ مثلاً کشوری مانند عربستان که در همسایگی ایران قرار و ذخایر ارزی فراوانی دارد و روزانه بیش از 10 میلیون بشکه نفت صادر میکند امروز دچار پوسیدگی حکومتی و به صادرکننده تروریسم به جای نفت تبدیل شده است. * آقای روحانی در اجلاس داووس تأکید کردند که کشورهای عربی و به ویژه عربستان فضا را متشنج میکنند. از سوی دیگر عربستان در سال های اخیر در همراهی با آمریکا و اسرائیل تلاش زیادی برای تنگ کردن فضای منطقه علیه ایران داشته است، رایزنیها و سفر آقای ظریف به کشورهای منطقه را در تغییر نظر کشورهای عربی درباره
ایران چقدر مؤثر میدانید؟ جمهوری اسلامی ایران از ابتدای انقلاب تا به امروز حتی در دوران جنگ تحمیلی جنگطلب نبوده و استراتژی بازدارندگی را در سیاست خارجی اتخاذ کرده است. اسلام به معنای صلح و صفاست و ایران قصد دارد تا در منطقه با همسایگانش با آرامش زندگی کند. عربستان، سرزمین وحی و آلام و قلوب مؤمنان در مکه و مدینه است؛ اما متأسفانه این کشور به دست سه هزار شیخ وهابی افتاده که به دنبال منافع خود هستند و هر جا حرکتی به نفع اسلام و جمهوری اسلامی مطرح میشود آنها تشنج ایجاد میکنند؛ برای مثال در تحولات مصر، مردم به خاک و خون کشیده شدند. ایران برای کشورهای اسلامی توسعهای پایدار میخواهد. ایران از آغاز شکلگیری انقلاب اسلامی برای وحدت جهان اسلام تلاش کرد، حتی سازمانهایی به نام وحدت شیعه و سنی تشکیل داد و کنفرانسهایی در این رابطه و در حمایت از انقلاب اسلامی مردم فلسطین برگزار کرد. سه سال مدیر کل کنفرانسهای بینالمللی وزارت خارجه بودم و در آماری که تا چند سال پیش داشتم بیش از 300 اجلاس بینالمللی در ایران برگزار کردیم؛ اگر درباره انقلاب صحبت میکنیم منظورمان موشک و برنامههای هستهای نیست، بلکه منظورمان افکار
انقلابی، قرآنی، اهلبیتی، وحدت اسلام و جهان اسلام است؛ اما متأسفانه صهیونیستها، آمریکاییها و غربیها با انقلاب اسلامی سر سازگاری نداشتند و با هر دولتی که در ایران بر سر کار آمد بعضاً منافقانه عمل کردهاند.
برخی سفرای کشورهای خارجی گریه می کردند که آقای خاتمی را ببینند
به دولت آقای احمدینژاد برنمیگردم، بلکه به دولت آقای خاتمی که در آن دوران سفیر بودم، بازمیگردم؛ در آن زمان شاهد بودم که آقای خاتمی در نشستی که از ایشان دعوت به عمل آمده بود سفرایی که برای دیدار از ایشان صف بسته بودند، گریه میکردند که زودتر آقای خاتمی را ببینند. با این وجود غربیها، آمریکاییها و اصولاً صهیونیستها کشورها را وابسته، دلبسته یا پیوسته میخواهند؛ مانند کشورهای عربستان، مصر و ترکیه. از وقوع انقلاب در کشور سوریه سه سال میگذرد؛ اما غربیها بیان میکنند که همه گزینهها روی میز قرار دارد. من چند روز پیش مصاحبه «سردار جعفری» را خواندم، ایشان در پاسخ به «جان کری» که درباره مسئله هستهای ایران صحبت کرده بود، گفت؛ ما بچههای انقلابی را از نظامیگری نترسانید. ایران از ابتدا بیان کرد که مسئله هستهای ایران صلحآمیز است، حتی رهبر معظم انقلاب فتوای مذهبی دادند و بیش از چهار هزار بازرس سازمان انرژی هستهای مراکز هستهای کشورمان را بازرسی کردند ولی آنها میخواهند روحیه استکباریشان را حاکم کنند.
یخ روابط ایران با کشورهای خلیج فارس در حال آب شدن است
به نظرم آقای ظریف دیپلماسی بسیار خوبی در پیش گرفتهاند و برقراری روابط و رفت و آمدها یخ روابط ایران با حوزه خلیج فارس را آب خواهد کرد؛ آنها زمانی بحث جزایر را مطرح و روزی به افغانستان تروریسم صادر میکنند و ما مجبور هستیم تا برای تأمین امنیت ملی و مبارزه با مواد مخدر انرژی و هزینه صرف کنیم که به اذعان سازمان ملل، جمهوری اسلامی در این باره زحمات فراوانی متحمل شده است.
سیاست خارجی ما فقط مسائل هسته ای نیست
سیاست خارجی ما فقط مسائل هستهای نیست، بلکه باید روابطمان را با کشورهای مختلف گسترش دهیم. رئیس مجلس کنیا به کشورمان سفر کرد و با آقای لاریجانی، رئیس مجلس و وزیر خارجه کشورمان دیدار و گفتوگو کرد که مواضع هستهای به خوبی مطرح شد. ما باید از کشور آفریقا غافل نشویم، زیرا آفریقا حیات خلوت کشورهای اروپایی محسوب میشود؛ مثلاً فرانسویها برای مسائل مطرح شده در آفریقای مرکزی چهار هزار نیرو به آنجا فرستادند. * نظرتان در مورد سیاست های کشورهای عربی طی چند سال اخیر چیست؟ ایران اسلامی هفت هزار سال قدمت و تاریخ دارد؛ در حالی که کشورهای عربی 30 الی 40 سال است که روی کار آمدهاند. شعار اعتدال را از زمانی که وارد وزارت خارجه شدم و زمانی که سفیر بودم در ملاقاتهایم به کار میبردم. میانهروی شعار اسلام است «وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ» در سوره قرآن داریم که ما یک امت وسط هستیم و باید همیشه سازش کنیم؛ ولی نه به این عنوان که از حق ملیمان بگذریم.
دستاورد مثبت توافق ژنو تبدیل فضای تهدیدآمیز به فضای همکاری مشترک در درون و بیرون منطقه است
به عنوان کسی که در بخش بینالملل فعالیت داشتم، معتقدم دستاورد مثبت توافق ژنو تبدیل فضای تهدیدآمیز به فضای همکاری و کار مشترک درون و بیرون منطقه است. اروپاییها شهروندان خود را برای پیوستن به حرکتهای تکفیری به سوریه میفرستند و موجی در سوریه ایجاد کردهاند و تصویر خشن و تروریستی از جهان اسلام نشان میدهند و قصد ایجاد رعب و وحشت دارند. اروپاییها احساس نیاز میکنند که ایران با آنها مقابله کند و این تحول به زلزله سیاسی تعبیر میشود؛ این ادبیات در غرب شکل گرفته است. غربیها در اجلاس ژنو و پرونده غنیسازی ایران به قولها و تعهداتشان عمل نکردند؛ در حالی که ایران کشوری نیست که با او اینگونه رفتار کنند. ایران هشت سال جنگید و یک وجب از خاک خود را به متجاوزان نداد. تصمیمات ایران در مورد بحران سوریه صادقانه است. آقای ظریف با شهامت در مورد عمل زشت آقای «بانکیمون» دبیر کل سازمان ملل به دلیل رفتار متناقض در دعوت از ایران و پس گرفتن این دعوت به دلیل رفتار و فشارهای کشورهای غربی صحبت کردند. * آقای صالحی، با توجه به صحبتهای اخیر جان کری وزیر خارجه آمریکا مبنی بر اینکه گزینهها روی میز قرار دارند و فعالیت غنیسازی
ایران باید متوقف شود، آنهم در شرایطی که مرحله اول توافقنامه ژنو در حال اجرا است، چقدر به موفقیت این توافقنامه و دست یافتن به نقطه مشترک در پایان دوره شش ماهه امیدوار هستید؟ من سه سال سفیر ایران در مادرید بودم. آنقدر سرمان شلوغ بود که نمیتوانستیم به همراه خانواده سفری به جزایر قناری برویم. آقای لاریجانی به عنوان دبیر شورای امنیت ملی و رئیس مذاکرهکننده هستهای ایران سه بار به مادرید سفر کردند و با توجه به اینکه درهای اروپا بسته بود، اما به دلیل رابطه خوبی که با خوان کارلوس پادشاه اسپانیا در دولت آقای زاپاترو داشتیم، درهای اسپانیا به روی ما باز بود. حتی آقای دکتر متکی چند بار به اسپانیا آمدند و من در مذاکراتی که آقای دکتر لاریجانی با آقای سولانا داشتند، سولانا اسپانیایی و چند سال وزیر خارجه این کشور و نماینده اتحادیه اروپا نیز بود. مذاکره کننده هستهای ایشان با آقای لاریجانی ما به نتایج بسیار خوب رسیده بودیم. آقای لاریجانی یکی از مذاکرهکنندگان قوی کشورمان بودند و در مذاکرات از ترمینولوژیهای خوبی استفاده و با جدیت از مواضع رهبری و انقلاب، دفاع و بسیار عاقلانه بحث میکردند. در آن زمان دولت اسپانیا برای
رقابتی با ایتالیا روابط خوبی با ما داشت.
جلیلی را منهای اصولگرا بودنش یک دیپلمات می دانم که در مذاکرات قوی عمل می کرد
اما درباره توافقنامه ژنو من ناامید نیستم. آنها در دوره وزارت دکتر جلیلی حرفهای درشت میزدند و با این ادبیات که جلوی غنیسازی را خواهیم گرفت به ایران حمله میکردند؛ ولی ایشان مقاومت کردند. من ایشان را منهای اصولگراییشان یک دیپلمات میدانم ایشان نیز در مذاکرات بسیار قوی عمل میکردند. جواب های، هوی است. اگر بخواهند با ما رابطه گرگ و میش داشته باشند مطمئنا غربی ها شکست میخورند. همانطور که آقای دکتر ولایتی در مصاحبهشان بیان کردند ما به بحث هستهایمان ادامه میدهیم. ایران در اصولاش که انقلاب اسلامی است، هیچگاه کوتاه نیامده و موضوع غنیسازی از ابتدا مورد تأکید مسئولان بالای نظام قرار داشته است. با بسیاری از وزرا مانند دکتر کمال خرازی، دکتر ولایتی، منوچهر متکی همکاری داشتم همه آنها سختیهایی بسیاری متحمل شدند «روغنی در شیشه بینی صاف و روشن ریخته / غافلی بر سر چه آمد کنجد و بادام را»؛ اما آقای دکتر ظریف با وزرای دیگر تفاوتهایی دارند. دیپلماسی کشورمان برای دستیابی به منافع ملی و اسلامی 30 سال مقاومت کرده است و امروز کشوری مانند عربستان باید در مقابل جمهوری اسلامی ایران لنگ بیندازد و اخلاق سیاسی خود را تغییر
دهد. ایران میخواهد با آنها مسالمتآمیز زندگی کند و رفت و آمد اقتصادی خوبی داشته باشد. ایران سالی 60 هزار زائر به عربستان میفرستد؛ در حالی که عربستان بسیاری از حجاج کشورمان را در دوران پادشاهی فهد از بین برد. در دولت نهم یکی از قطعنامهها نباید بر علیه ما تصویب میشد؛ ولی گاهی برخوردهای غیردیپلماتیک صورت میگرفت و همین باعث شد تا امروز باید برای پس گرفتن چهار میلیارد دلار دارایی ارزی کشورمان التماس کنیم.
نباید اجازه دهیم ادبیات نظامی گری حاکم شود
ویژگی آقای ظریف این است که از تجربه مذاکرهکنندههای هستهای مانند آقای دکتر جلیلی، لاریجانی و ولایتی استفاده میکنند. باید تا جایی که امکان دارد جلوی نظامیگری را بگیریم و نگذاریم ادبیات نظامی حاکم شود. به قول دانشمندی اگر یک احمق، حماقتی کرد، دوباره این کار را انجام خواهد داد. ما تجربههای خوبی داریم و امیدوارم با رهنمودهای بسیار حکیمانه و مشفقانه مقام معظم رهبری که تا به حال کشتی انقلاب را بعد از امام خمینی(ره) هدایت کردهاند، بتوانیم وضعیت منطقهای و بینالمللی کشور را بازیابی کنیم. بحث هستهای کشورمان بسیار تخصصی و فنی است و باید در آژانس بینالمللی حضور داشته باشیم. یکی از اشتباهات این بود که پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت کشانده شد. دیپلماسی کشورمان باید آنقدر فعال باشد تا در مقابل هر نوع تحرک شورای امنیت مقابله کند. من به دیپلماسی کشورمان تبریک میگویم و آرزوی توفیق میکنم.
دیدگاه تان را بنویسید