10 دلیل برای دعوت از ظریف
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز: امیر موسوی* در یادداشتی در آرمان مینویسد:
چرا که ایشان سابقه خوبی در برخورد با ایران نداشت؛ به یک معنا میتوان گفت در گذشته این مقام عالیرتبه سعودی نسبت به ایران موضعگیریهای منفی و تندی اتخاذ میکرد. دو ماه پیش بود که این مقام سعودی اظهاراتی را درخصوص ایران، سوریه و حزبا... داشت که میتوان ادعا کرد خارج از عرف دیپلماتیک محسوب میشد اما گفتههای اخیر وزیر امور خارجه عربستان حاکی از چرخش 180درجهای و ناگهانی این مقام سعودی است. بنا به ادعای کارشناسان عوامل خارجی و داخلی زیادی بر تغییر رفتار عربستان سعودی درقبال ایران موثر هستند. برخی از کارشناسان ادعا میکنند که 4محور عمده در داخل عربستان بیشترین تاثیر را در تغییر رفتار سیاست خارجی این کشور بازی کرد و از سوی دیگر 6محور بینالمللی بر تغییر رفتار مقامات آلسعود موثر محسوب میشود. 4محور داخلی عبارتند از: 1- به قدرت رسیدن شاهزاده مقرن بن عبدالعزیز برادر ناتنی ملک عبدا... با اختیارات ویژه و حکمی تاریخی و استثنایی؛ تحلیلگران آشنا به مسائل عربستان به خوبی آگاهند که شاهزاده مقرن یک شخصیت فرهنگی ودارای تفکری متفاوت از رهبران سنتی عربستان است. درکتابخانه شخصی این شاهزاده که اکنون تصمیم گیر اول عربستان
سعودی است بیش از هزار جلد کتاب وجود دارد. لذا یکی از عوامل تاثیرگذار بر روند سیاست خارجی عربستان حضور فردی مطلع، باسواد و علاقهمند به رابطه با ایران بر مسند تصمیمگیری این قدرت منطقهای است.2- دور کردن بندر بن سلطان از مرکزیت تصمیم گیری این کشور. باید دانست یکی از موانع اصلی نزدیکی ریاض به تهران بندربنسلطان بود. 3- با توجه به تغییر رویکرد عربستان در سیاست خارجی بحث برخورد وزارت کشور عربستان با تکفیریها میتواند یکی از عوامل مهم داخلی در تغییر رفتار این کشور باشد. بخشنامههای مهمی که از سوی شاهزاده محمد بن نایف وزیر کشور عربستان صادر شد و بر مبنای آن هیچ شهروند سعودی حق ندارد شیعیان و گروههای دیگر را تکفیر کرده یا مورد آزار و اذیت قرار دهد. در راستای اجرای این بخشنامه مقامات آلسعود با برخی مفتیها و وهابیون تکفیری برخورد کردند. به جرات میتوان ادعا کرد یکی از مواردی که جاده روابط دیپلماتیک میان ایران و عربستان را هموار میکند برخورد با تندروها و تکفیریها در عربستان است چراکه وجود این گروهها مهمترین دلیل برای باقی ماندن بیاعتمادی میان ایران و عربستان محسوب میشد. 4- اعزام یک سفیر بسیارخوب از سوی
ریاض برای تهران؛ سفیرعبدا... بن غرمان الشرهانی، در مدت کوتاهی که در تهران حضور داشت گامهای مهمی در جهت بهبود روابط تهران و ریاض برداشت. از جمله این گامهای مهم دیدارهای مثبت این سفیر موفق با مقامات موثر کشورمان بود. از دیگر گامهای مهم و تاثیرگذار سفیر عربستان، ارسال گزارشات مثبت به ریاض بود. به نظر میرسد این گزارشات در روند تصمیم گیری دولت عربستان تاثیر داشته باشد. اعتقاد این سفیر به برقراری روابط مستحکم و همهجانبه میان تهران و ریاض موجب شد تا بیاعتمادی مراکز تصمیم گیر در ریاض نسبت به تهران کاهش پیدا کند. اما محورهای خارجی که بر روابط ایران و عربستان موثر بودند 6 عامل است: 1-اظهار علاقهمندی شخص روحانی نسبت به بهبود روابط تهران و ریاض. دکتر روحانی هم در زمان انتخابات ریاست جمهوری و هم در زمانی که این مسند را تحویل گرفتند بارها به بهبود روابط دو کشور مسلمان اشاره کردند.حتی تیمی که ایشان بر دستگاه دیپلماسی گماردند بر این عقیده استوارند که باید شرایط منطقه خارمیانه تغییر کند و روابط دو کشور ایران و عربستان وارد فصل جدیدی شود. اظهارات دکتر محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران گواه اثبات این ادعاست.2- به بنبست
رسیدن رویکرد ریاض در تقویت گروههای تکفیری در سوریه و چالش جدیدی که عربستان سعودی با آن دسته و پنجه نرم میکند ماندن بشار اسد بر قدرت است. بیتردید ماندن اسد و وجود گروههای تروریستی در همسایگی این کشور تحمل این مقوله را برای مقامات سعودی بسیار سنگین میکند. با توجه به هزینه مادی و معنوی که آلسعود برای سرنگونی بشار اسد صرف کردند اکنون باقی ماندن رئیسجمهور سوریه بر مسند قدرت میتواند برای مقامات این کشور چالش برانگیز باشد. به همین دلیل دولتمردان عربستان راه ارتباط با ایران را درپیش گرفتند تا مگر از چالشهای پیش رو رهایی یابند. 3-سفر اوباما به عربستان. باراک اوباما درآخرین سفر خود به ریاض تلاش کرد تا به مقامات این کشور بفهماند رویکرد ایالات متحده نسبت به ایران در حال تغییر است. شاید باراک اوباما به دولتمردان عربستان اشاره کرده باشد که رویکرد ایالات متحده نسبت به خاورمیانه به طور کامل تغییر یافته و اکنون دولتمردان این کشور به آسیای شرقی، اوکراین و مسائل اقتصادی خود مینگرند؛ به یک معنا خاورمیانه از اولویت آمریکا خارج شده است. اوباما تلاش کرد به ریش سفیدان سعودی بفهماند که واشنگتن حاضر نیست در خاورمیانه بیش
از این هزینه دهد و به آنها توصیه کرد که راه تعامل با ایران را در پیش بگیرد چنانکه واشنگتن در شرایط جدید مذاکراتی مستقیم را در جهت حل پرونده هستهای ایران هدایت میکند. 4- توافق احتمالی میان ایران و غرب در جهت حل مسئله هستهای بر معادلات خاورمیانه و حتی میتوان به جرات اعتراف کرد که بر معادلات بین المللی موثر است. اگر این توافق امضا شود ایران در شرایط جدیدی در خاورمیانه قرار میگیرد؛ بنابراین کشورهایی که به دنبال دشمنی با ایران در خاورمیانه هستند بی تردید متضرر میشوند و ظاهرا ریاض این مطلب به خوبی درک کرده است. 5- برقراری آرامش نسبی در منطقه خاورمیانه؛ ایران و عربستان دو قدرت منطقهای هستند و عربستان پذیرفته که خاورمیانه آرام، خاورمیانهای است که همکاری این دو قدرت مسلمان شکل بگیرد در غیر این صورت پایدار نمیماند. این مقولهای است که عربستان سعودی در سالهای گذشته تجربه کرد و اکنون در راه جدیدی گام بر میدارد. 6- حمایت عربستان سعودی از صدام حسین، تروریستها و تکفیریها در لبنان، یمن، عراق و پاکستان هیچ آسیبی به ایران وارد نکرد بنابراین ریش سفیدان سعودی برآن شدند تا رویکرد تعامل با ایران را جایگزین دشمنی
گذشته کنند.در نهایت به نظر میرسد سیاست سنجیده ایران کارآمد واقع شد و مقامات عربستان سعودی به اصل دیپلماسی که همکاری متقابل در عین رقابت سالم است، بازگردند.
* مدیر مرکز تحقیقات و مطالعات استراتژیک
دیدگاه تان را بنویسید