ابوالحسن مختاباد و شعرهایی که مخالف نظام سروده شده است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید ابوالحسن مختاباد: آغاز:تا لحظه نگارش این یادداشت، نه مدیر مسئول روزنامه شرق و نه آقای هادی حیدری و نه بسیاری از روزنامهنگارانی که عاشق این آب و خاکند ،مسلمانند و دوستدار وطن و غیرت و تعصبی نسبت به تاریخ جنگ ایران و هشت سال دفاع جانانه از آب و خاک خود دارند، نپذیرفتند برداشتی را که بابت آن، این روزنامه بسته شده است. به معنای دیگر،این گروه معتقدند در این کاریکاتور هیچ نشانه و نمادی که به شکل مستقیم و حتی غیرمستقیم نشان دهد شخصیتهای موجود در آن رزمنده و جبههای هستند، نیست. در طیف مقابل هم از قرار انشقاقی حاصل شده و برخی از چهره های دانشگاهی حوزه فرهنگ در آن طیف از این قیاس انگشت حیرت به دندان گزیدند که از جمله آنها نوشته دکتر کچوییان در سایت الف است. گذشته هادی حیدری هم چنین امری را تایید نمیکند. شخص نگارنده حداقل در دهها نشست هنری و فرهنگی با تراز بالا، حضور داشته که هادیخان ،قاری قرآن آن بوده است.حتی برخی شبهای احیاء در ایام ماه مبارک رمضان و روزهای شهادت مولیالموحدین که مراسم دعا و قرآن خوانی رونق و رواجی شکوهمند دارد، این هادی حیدری بود که صدای پخته و پرورده اش در دعای جوشنکبیر گوش من و برخی از دیگر شهروندان حاضر در آن مراسم را مینواخت. چنین شخصی با این پیشینه،چنان که خود هم گفته است، چرا باید یکی از نقاط شکوهمند تاریخ این مرز و بوم را به سخره بگیرد؟
میانه: یکی از خاصیتهای اثر ادبی وهنری برداشتهای مختلفی است که نسبت به آن میشود. مولانا جلال الدین رومی که این روزها با بزرگداشت او هم مصادف است، در دیوان شمس اشاره دارند به مفهوم حقیقت وآن را به مثابه آیینهای فرض میکنند که ازآسمان به زمین میافتد و میشکند و صدها تکه میشود. هر تکه آن به دست شخصی میافتد و آن شخص بر این گمان است که تمامی حقیقت را نزد خود دارد در حالی که وی تنها بخشی کوچک از حقیقت را حمل میکند.
خالق ارواح زآب و زگل
آینهای کرد و برابر گرفت
زآینه صد نقش شدو هر یکی
آنچه مر او راست میّسر گرفت.
اثر هنری و ادبی هم چنین وضعیتی دارد. کمتر کسی است که بیتی از حافظ را بخواند و برداشت مطابق سلیقه و نگاه خود را بر آن بار نکند. همین برداشتهاست که متاسفانه اسباب دردسر میشود، به خصوص هنگامی که با غرض و سوء نیت وبرای از میدان به در کردن رقیب به کار رود.
نگارنده به یاد دارد استاد شهرام ناظری ماجرایی را برای اشعار مربوط به آلبوم گل صدبرگ برایم تعریف میکرد.در سالهایی(اوایل دهه شصت) که اشعار این آلبوم برای دریافت مجوز به شورای شعر دفتر موسیقی وقت(مرکز سرود و آهنگهای انقلابی وزارت ارشاد) فرستاده شد، استاد زنده یاد مهرداد اوستا هم در آن شورا عضویت داشت. آقای ناظری تعریف میکردند روزی یکی از مسئولان و دستاندرکاران این شورا که در انقلابیگری اش از بزرگان نظام هم کیلومترها جلوتر بود و خود را در جایگاه خدایی میدید که نسبت به تمامی امور پیدا و پنهان افراد آگاه است، آقای ناظری را خواست و دو شعر« اندک اندک جمع مستان میرسند» و «چه دانستم که این سودا مرا زین سان کند مجنون» را جلوی ایشان گذاشت و گفت:این دو شعر بر علیه نظام جمهوری اسلامی است. آقای ناظری گفت: نزدیک بود از تعجب و شگفتی شاخ در بیاورم.چشمهایم را گرد کردم و گفتم آخه این شعر 700 سال قبل توسط مولوی گفته شده و چه ربطی به جمهوری اسلامی دارد؟ و در مقابل از این دانای داناها شنید:الان عرض میکنم.
شما در بیت دوم خواندهاید:
اندک اندک زین جهان هست و نیست
نیستان رفتند و هستان میرسند
و سپس گفتند: «نیستان»که رفتند منظورتان درست بود؛ یعنی رژیم منحوس پهلوی به درک واصل شد، و به جای آن جمهوری اسلامی آمد،اما شما نوشتهاید که هستان میآیند در حالی که ما آمدیم و مستقر شدیم، این هستان کیهستند که قرار است به جای ما بیایند؟ و در ادامه هم گفت که شعر دوم شما هم کلا بر علیه آیتالله خمینی رهبر انقلاب است و به همین دلیل ما به این کارتان مجوز انتشار نمیدهیم.
خدا مرحوم مهرداد اوستا را بیامرزد که هم ناظری را میشناخت و هم درک و دریافتی عمیق از اشعار کهن و نو داشت و خود هم شاعری شهیر و شناخته شده بود. او ورقه را از زیر دست آن بنده خدا گرفت و گفت: این مزخرفات چیه میگی ؟ آقای ناظری را من می شناسم و شعر هم مال مولاناست و ربطی به این چیزها ندارد.
یکی دو ماه بعد کار گل صدبرگ منتشر شد و اتفاقا همین تصنیف اندک اندک از جمله تصانیف و قطعاتی بود که بارها و بارها در جبههها پخش شدو قطعا رزمندگان و دلیران این مرز و بوم از آن خاطرات بسیاری در ذهن دارند. یک لحظه در ذهن خود تصور کنید که مرحوم مهرداد اوستایی نبود و کاری چنین که در مثلث هنری ناظری،ذوالفنون و قاسمی و دیگر نوازندگان این اثر منتشر شد، بر اثر نگاه سلیقهای و من درآوردی آدمی ناآشنا به شعر و موسیقی مجوز انتشار نمیگرفت. آن زمان ما و نسل قبل و بعد ما از یکی از آثار شنیدنی و به یادماندنی موسیقی عصر خود محروم میشدیم.
قصد از مثال یاد شده قیاسی آن اثر با کاریکاتور آقای هادی حیدری نیست که او هم موضوعی بشری را دستمایه کار خود قرار داده است. جهل و نادانی که به گفته بزرگان دینی ما در زمره چاره ناپذیرترین موارد است چنانکه مولانا در مثنوی حکایتی از عیسی مسیح می آورد که فردی او را می بیند که در کوه ها در حال فرار است. از او می پرسد یا عیسی تو که هر نوع بیماری را شفا می دهی و مرده را زنده می کنی از چه می گریزی که عیسی می گوید از جاهل چون تنها کسی است که من نمی توانم او را علاج کنم. چرا که او چشم و بینشی ندارد که چیزی را ببیند و اصولا کور است و چشم بر هر چیزی می بندد.این کاریکاتور هم چنین مفهومی را دستمایه قرار داده بود.
انجام:با چنین پیش زمینهای آیا نمیتوان نسبت به نگاههای این گونه به آثار هنری و فرهنگی و ادبی تردیدهای جدی روا داشت.
نگارنده برای نظر آنانی که چنین تفسیر نامربوطی را به این کاریکاتور چسباندند احترام قائل است،اما آیا واقعا قوه قضاییه و هیئت نظارت بر مطبوعات( با وجود چهرههایی چون جناب مطهری و آقای دکتر حسین انتظامی)چنین قضاوت و برداشتی را نسبت به این کاریکاتور دارند؟ پرسش به این پاسخ سخت است چرا که اصولا درباره کار هنری ،چه شعر،چه سینما،چه موسیقی و تصویر و عکس و نقاشی سخت است و، و سختترآنجا که ما وجدان خود را قاضی کنیم و بدانیم روز حساب و کتابی هست و به قول حافظ:
روزی که پیشگاه حقیقت شود پدید
شرمنده رهروی که عمل بر مجاز کرد
دیدگاه تان را بنویسید