بیژن کامکار: قدرت ما در برابر موسیقی سخیف کم شده است/ فقط قبر هنرمندان مجانی است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از موسیقی ما، حضور بیژن کامکار به عنوان خواننده در گروه جوان و پر انرژی «تخت جمشید»، اتفاقی است که خیلیها را باز هم به وجد آورده و سر و صداهای فراوانی را باعث شده. همین حضور بهانهای شد به گفتوگو با بیژن کامکار بنشینیم.
قبل از اجرا با گروه «تخت جمشید»، دوست دارم قضاوت شما درباره موسیقیای که این گروه ارائه میدهد را بپرسم. اینکه چه مولفههایی باعث شده شما اجرا با این گروه را بپذیرید؟
من جملهای را همیشه به شاگردانم میگویم و آن هم اینکه ما همیشه در انتخاب غذا و انتخاب رنگ، تنوع طلب هستیم ولی در انتخاب موسیقی هرگز خواهان تجربههای جدید و بکر نیستیم. من خودم همیشه شاگردانم را نصیحت میکنم به اینکه همیشه و در هر شرایطی، همه سبکها را بشنوید و از هر کدام، بهترین بخشها را گلچین کنید. من موسیقی پاپ و سنتی و کلاسیک و ایرانی و جهانی را گوش میکنم و همیشه آخرین آثار روز را با بیشترین جزئیات دنبال میکنم. مثلا آیا به نظر شما حیف نیست من موسیقی بولیوی را گوش نکنم؟ من واقعا از آن موسیقی هم لذتی وصف ناپذیر میبرم. من فرقها را هم به خوبی میفهمم و اصلا به روز بودن سلیقه موسیقی باعث خیلی اتفاقها میشود. میدانم که بسیاری از موسیقیهای جهانی، لطافت و دلسوزی موسیقی اصیل ایرانی را ندارد. در عوض حرکت دارد، جنب و جوش دارد. اگر قرار باشد به سوال شما برسم باید بگویم که من وارد دوران پیری شدهام و دوست دارم باز هم آن انرژی دوران جوانیام را دوباره تجربه کنم. کار این گروه محصول تفکرات یک عده جوان خوش ذوق است و من از بودن با آنها لذت میبرم.
اگر قرار باشد انتخابهای این روزهای شخصیتان در شنیدن موسیقیهای مختلف را به من بگوئید، آن انتخابها چیست؟
هر چه به دستم برسد را این روزها گوش میکنم. واقعا سلیقه من طوری نیست که خودم بروم و دنبال موسیقی خاصی بگردم و آن را بشنوم. تقریبا همه آلبومها به دستم میرسند و من هم از آنها لذت میبرم.
موج عجیبی در بازار این روزهای موسیقی تلفیقی و سنتی به راه افتاده و آن هم حضور جوانان و چهرههای جدیدی ست که با هزینههای گزاف و سرسامآور وارد گود رقابت شدهاند و کار میکنند. ولی سلیقه مخاطب موسیقی به قدری عادت به موسیقی سخیف و دم دستی پیدا کرده، که دیگر تمایلی به پیگیری این قبیل موسیقیهای فاخر ندارد. دلیل این اتفاق را باید کجا ریشهیابی کرد؟
یک دلیلش بیسوادی و ناآگاهی مردم از شناخت موسیقی خوب است. تلویزیون و رسانهها بزرگترین تاثیر را در خراب کردن سلیقه مردم و سطحی بار آوردن ذهنیت موسیقی مخاطبان داشتهاند. من خودم کُردم و وقتی برخی برنامههای موسیقی کانالهای مختلف را میبینم، متوجه این واقعیت تلخ میشوم که همه پاپخوانهای ما عملا دارند موسیقی ترکیه را بازخوانی میکنند و حتی لحن و نوع خوانششان هم تقلیدی شده. به قول عربها، هر نوع موسیقی محتاج برخی پیششرطها و ابزار است. مثل تحریرها در موسیقی خودمان. یا سازبندیها در موسیقی هند. یک زمانی همه آسیا از موسیقی ایران الهام میگرفت ولی حالا کار به جایی رسیده که هر کس برای اولین بار یک موسیقی از دوستان خواننده جدید را میشنود، اول از همه شباهتها و تقلیدها را مو به مو اشاره میکند. گذشت آن زمانی که موسیقی ایرانی الگو بود و کل خاور میانه از ما تاثیر پذیری داشت. اما حالا همه چیز برعکس شده.
موزیسینها را مقصر نمیدانید؟ به هر حال وقتی مردم در اثر گرایش رسانهها و تلویزیون، به موسیقی سخیف و بیارزش عادت کردهاند و با آن ارتباط برقرار میکنند، موزیسینها مجبورند همسو با علایق مردم پیش بروند و سطح کارهایشان را برای این مخاطب پائین بیاورند. وقتی من صد سال از زندگی خود را صرف مبارزه با جریان یا روندی اشتباه میکنم و بعد از این همه سال بالاخره به این نتیجه میرسم که در برابر جریان قدرتمندتر، بازندهای بیش نیستم، خوب طبیعی است که من هم کم میآورم. من هم مایوس میشوم. وقتی که مسئولین بیکفایت فرهنگی، هیچ حمایت درستی از هنرمندان این مرز و بوم انجام نمیدهند، به هر حال هنرمند هم چارهای جز قبول شکست ندارد و بالاخره یک جایی کوتاه میآید. چون محکوم است به زندگی کردن، برای پول در آوردن و امرار معاش وارد همین بحثی که شما میگوئید میشود. متاسفانه هنرمندان این عرصه از این طریق گذران زندگی میکنند و اینطور نیست که صرفا برای انتقال حس، موسیقی کار کنند.
از بین چهرههای جوانی که وارد این عرصه شدهاند کسی بوده که خود شما به شخصه استعداد و هنرش را باور داشته باشید؟
بله خیلی زیاد. از نظر کیفی اتفاق بد این بوده که هنرمندان تسلیم سلیقه مردم شدهاند ولی از لحاظ کمی بسیار رشد کرده. وقتی آقای لطفی سرپرست گروه شیدا بود و ما در آن جمع شده بودیم، کل تهران را گشتیم و یک نوازنده عود پیدا نکردیم. ولی همین حالا من میتوانم از شاگردان «اردوان کامکار» ۱۰۰ عودنواز برجسته را به شما معرفی کنم. دیروز در تمرین همین گروه «تخت جمشید» آقای میلاد درخشانی به قدری خوب و قوی تار میزدند که من در برخی مواقع گریهام میگرفت.
در صحبتهایتان از عدم حمایت مسئولین از موسیقی صحبت کردید. گفته شده اسپانسرها و برندهای معتبر در آخرین لحظات از اسپانسر شدن برنامه گروه «تخت جمشید» منصرف شدهاند. چرا دیگر میلی به حضور در فعالیتهای فرهنگی از سوی مدیران این بخشها وجود ندارد؟
خوب این سوال من از شماست. راستش را بخواهید من خودم هم نمیدانم. شاید موسیقی دغدغهشان نیست. شاید دیگر امیدی به بهبود اوضاع ندارند. شاید دوست دارند چیزی که آنها میپسندند را بزنیم که سراغمان بیایند. اعتقادم این است که توی مدیر یک موسسه خصوصی که وضع مالی خوبی داری، همان طور که برای گوشت و تیپ و لباس و... هزینه میکنی و وقت صرف میکنی، باید بخشی از در آمدت را صرف امور فرهنگی کنی. این لطف تو نیست، وظیفه توست. اصولا دید این روزهای مدیران ما دید مالی و تجاری شده و دیگر تمایلی برای امور فرهنگی نمانده. هیچ امکاناتی در هیچ کدام از شهرهای کشور مختص اهالی هنر نیست و فقط قبر هنرمندان مجانی است! حالا قضاوت با خودتان.
به عنوان سوال آخر. چقدراز سکون و رخوتی که موسیقی سنتی ایران را فرا گرفته را باید به حساب دوری اساتید بزرگ این عرصه از جمله استاد شجریان و استاد ناظری دانست؟
این سکون و رخوت از زمانی آغاز شد که بزرگان و اساتید قدیمی از بین ما رفتند. کسانی که نه من، همه اهالی موسیقی از آنها دستور و تاثیر میگرفتیم. کسی که وفادار به علم و تکنولوژی است، کار خودش را میکند و منتظر ما نمیماند. خلاف هم نرفته. به هر حال دنیا در حال پیشرفت است. گروه کامکارها، استاد شجریان، استاد ناظری، گروه شمس. همه و همه به سبک و شیوه خودشان کار خودشان را میکنند و به شیوه خودشان پیش میروند. خدا بیامرزد آقای مشکاتیان را. ایشان تا آخرین لحظه کار خودشان را کردند. تسلیم نشد. ما هم جلو میرویم و مبارزه میکنیم. ولی میدانی ماجرا چیست؟ قدرت ما کم شده. در برابر سیل موسیقی سخیف این روزها که لحظه به لحظه بیشتر در حال مد شدن است، قدرت ما خیلی محدود است. اگر مدیران چارهای نیندیشند، قطعا اتفاقهای بد تری را پیش رو داریم.
دیدگاه تان را بنویسید