تبلور بهار را در شهر بارانهای نقره ای ببینید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
خانههای تاریخی رشت
رشت به مانند بسیاری از شهرهای بزرگ و معروف کشور از تعدادی از خانههای تاریخی بهره میبرد که هماکنون به جاذبههای گردشگری این شهر تبدیل شدهاند.
خانه ابریشمچی، خانه قدیری و خانه حاج میرزا خلیل رفیع از جمله خانههای تاریخی رشت هستند. خانه ابریشمچی در ضلع جنوب شرقی میدانی به نام صیقلان و در انتهای کوچه شاعری قرار دارد. قدمت خانه به دوران قاجاریه بر میگردد و گویا متعلق به حاج میرزا اسماعیل حاکم رشت در دوران ناصرالدین شاه است.
علت آن که این خانه به خانه ابریشمچی معروف شده است فروش آن به فردی به این نام از سوی وراث حاکم بوده است. خانه ابریشمچی دو طبقه و بیش از 650 مترمربع زیربنا دارد و علاوه بر بهرهگیری از معماری قاجاری، متناسب با آب و هوای منطقه بارانخیز رشت ساخته شده است. اما خانه قدیری مربوط به دوران پهلوی است که در شرق سبزه میدان واقع شده است.
اسکلت و سازه این خانه از چوب و متعلق به محمدولیخان تنکابنی، سپهدار و حکمران رشت بوده است. سقف خانه لمبه کوبی شده است و از بیرون که به آن نگاه میکنی دارای پوشش سفالی و در و پنجره چوبی است. چند سال پیش خانه قدیری طعمه حریق شد و تمامی تزئینات آن از بین رفت، اما دوباره بازسازی شد.
در حال حاضر این بنای تاریخی بهعنوان پژوهشکده میراث فرهنگی مورد استفاده است و دارای کتابخانهای با کتب تخصصی مرمت، معماری، تاریخی، گردشگری و سایر زمینهها بوده که تا حد زیادی پاسخگوی دانشجویان و اندیشمندان است.
دیگر خانه تاریخی رشت خانه حاج میرزا خلیل رفیع است که از مبارزان مشروطهطلب رشت بود. این خانه تاریخی در خیابان استاد مطهری رشت واقع شده است. حاج میرزا خلیل رفیع را اولین شهردار رشت میدانند که البته در دو مقطع این سمت را به دست آورده است.
حاج میرزا اول بار در سال 1327 هجری قمری پس از تصرف رشت توسط مشروطهطلبان، شهردار رشت میشود، اما پس از مدتی با تصرف رشت توسط قوای روس بازداشت و تبعید میگردد. دومین بار که وی شهردار رشت میشود مقارن با نهضت جنگل است. خانه مزبور در سال 1285 هجری شمسی به دستور وی ساخته شده است. جالب است بدانید که چوبهای به کار رفته در این بنا از روسیه و توسط کشتی به ایران آورده شده است.
مسجد صفی
پس از غلبه اعراب بر ایران، اولین بار، که نامی از رشت به میان آمد، سال ۶۱ هجری قمری بود. ایجاد بنای اولیه رشت را با احتمال زیاد به قبل از اسلام و به دوره ساسانیان نسبت می دهند و بنا بر روایت دیگری این ناحیه در گذشته دور، زیر آب های دریای مازندران قرار گرفته بود، اما به تدریج و بر اثر رسوب زیاد و تبخیر آب، اراضی گیلان و ناحیه ای که امروزه به نام رشت معروف است از آب خارج شدند. این ناحیه چون دارای منابع طبیعی مانند جنگل و زمین های مناسب کشاورزی بوده، به سرعت به صورت دهکده ای درآمده و قابل سکونت شده است. این منطقه تا پیش از دوره صفویه اهمیت زیادی نداشت و رشد آن از این دوره و به خصوص در زمان شاه عباس شروع شد و به مرور بر اهمیت آن افزوده شد. مهم ترین صنایع دستی این شهرستان را سبدبافی، حصیربافی، نمدمالی، صنعت ریسندگی و بافندگی، صنایع چوب کاری و سفال گری تشکیل می دهند که به طور کامل در صنایع دستی استان گیلان آورده شده است. ده ها اثر طبیعی از قبیل انواع چشمه های طبیعی و آب معدنی، جنگل های پرشکوه، سواحل کم نظیر دریای مازندران، روستاها و دهکده های ساحلی و جنگلی، رودخانه های پرآب و خروشان آبشارهای متعدد به همراه ده ها اثر تاریخی از قبیل عمارت ها و کاخ ها، امام زاده ها و... تنها برخی از جاذبه های این شهرستان با ارزش استان گیلان را شامل می شوند. دهخدا معتقد است چون شهر رشت در سال ۹۰۰ هجری ساخته شده بنابر این برای نام این مکان از ماده تاریخ آن استفاده کرده اند و کلمه رشت به حساب ابجد ۹۰۰هجری است . رشت که به شهر بارانهای نقره ای معروف است برای اولین بار نام آن درکتاب حدود العالم که به سال ۳۷۲ ه.ق. نگارش یافته با صفت ناحیه بزرگ آمده است . رشت از سال ۱۰۰۴ ه.ق به فرمان شاه عباس مرکزاستان گیلان و مرکز معاملات نوغان و ابریشم شد که در آن زمان محصول اول گیلان بود. این امر موجب شد که مالکان بزرگ و بازرگانان ایرانی، روسی، یونانی و ارمنی که تاجر نوغان ابریشم بودند به این شهر توجه کنند و شهر رشت رشد چشمگیری پیدا نماید . یاد میــرزا درکوچههای رشـــــت نخستین جایی که دوست داریم به شما معرفی کنیم آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی است. حتماً میدانید که میرزا کوچک خان جنگلی از سران آزادیخواه و مبارزان ضد استعمار در ایران است. مقبره میرزا کوچک خان در محل گورستان سلیمان داراب در جنوب رشت واقع شده است.
بنای مقبره یک ساختمان هشت ضلعی است که با مصالح محلی مانند متراد چوب، سفال و کاشی ساخته شده است. در سالهای اخیر زلزله و رطوبت اندکی به مقبره آسیب وارد کرده است. مقبره میرزا کوچک خان 9 متر ارتفاع دارد و مساحت آن نزدیک 40 متر است. نمای بنا کاشی و آجر است و داخل، بالای دیوارها آیه قرآن نگاشته شده است. ماجرای دفن میرزا در این محل نیز جالب و البته متاثرکننده است. از قرار معلوم بعد از شهادت، سر میرزا را از بدن جدا کرده، ابتدا به تالش میفرستند. از آنجا به رشت آورده و در محلی به نام انبار نفت نوبل به معرض دید مردم میگذارند. سپس سر جدا شده را به تهران نزد سردار سپه میبرند. در نهایت سر میرزا در تهران در گورستان حسنآباد دفن میشود اما یکی از یاران قدیمی کوچک خان سر را مخفیانه از گورکن قبرستان گرفته و بطور محرمانه در گورستان سلیمان داراب دفن میکند. بد نیست بدانید همه ساله سالگرد میرزا کوچک خان در 11 آذر در این محل برگزار میشود. اما حالا که صحبت از میرزا کوچکخان جنگلی به میان آمد به این نکته هم اشاره کنیم که رشت یک جاذبه گردشگری دیگر هم دارد که آنهم متعلق به این مبارز آزادیخواه ایرانی است. خانه میرزا کوچکخان که در حال حاضر به موزه سردار جنگل تبدیل شده است. خانه میرزا کوچک خان در خیابان استادسرا در یکی از محلههای شلوغ رشت قرار دارد. این خانه به مانند سایر خانههای رشت از معماری خاص این منطقه بهره میبرد. میرزا در این خانه به دنیا آمده است. در بدو ورودبه خانه یکی از شعارهای میرزا نوشته شده است: «من استقلال ایران را خواهانم و بقای اعتبارات کشور را طالبم.»مساحت اولیه این خانه بیش از آن چیزی است که هم اکنون در مقابل دیدگان گردشگران قرار دارد. گویا این خانه متعلق به پدربزرگ میرزا بوده که در مقاطع مختلف دست به دست شده و قسمتهایی از آن به دیگران فروخته شده است. در نهایت آنچه باقیمانده بود نیز فروخته و در معرض تخریب برای ساخت آپارتمان قرار میگیرد که در روز تخریب شهرداری از این امر جلوگیری و آن را تملک میکند. بنای فعلی 300 متر مربع مساحت دارد. در طبقه اول نمایشگاه کتاب مربوط به تاریخ گیلان و نهضت جنگل راهاندازی شده و در طبقه دوم نیز اتاقهای محل زندگی مانند آنچه در قدیم وجود داشته بازسازی شده است. در گوشه و کنار خانه هم روی دیوارها عکسها و اسنادی از دوران مبارزات نهضت جنگل نصب شده است. از راهنمای موزه که سؤال میکنیم ابراز میکند که خانه تحت پوشش بیمه حوادث قرار دارد. آنطور که او میگوید هرازگاهی در این خانه نمایشگاهی نیز برپا میشود. شهر باران دو جاذبه گردشگری دیگر هم دارد که هر دو آنها به نهضت جنگل و میرزا کوچک خان مربوط میشود. یکی آرامگاه شهیدان است که در جوار بیمارستان پورسینا قرار گرفته است. این محل مدفن چهارتن از مبارزان دوران مشروطه است که توسط روسهای تزاری اعدام و در این محل دفن شدهاند. قبر این چهار مبارز قبلاً داخل بیمارستان قرار داشته که بعدها توسط فردی خریداری و از بیمارستان جدا شده است. دیگر جاذبه گردشگری قبر دکتر حشمت از مبارزان و همراهان معروف میرزا کوچک خان است. این قبر در محوطه مسجد چله خانه قرار دارد. در محله چله خانه بقعهای وجود دارد که متعلق به میرنظامالدین است که نسب وی به امام علی النقی (ع) میرسد. در محوطه این بقعه و مسجد گورستانی قدیمی به چشم میخورد که دکتر حشمت را در آن به خاک سپردهاند. روی سنگ قبر دکتر حشمت که در روز چهارشنبه ۴ اردیبهشت ۱۲۹۸ خورشیدی در قرق کارگزاری رشت توسط عمال حکومت مرکزی اعدام شد، نوشته شده: آرامگاه شهید راه حریت و استقلال ایران، مرحوم جنتمکان، خلد آشیان، دکتر حشمت جنگلی طالقانی نوریالاصل، همقدم و رفیق میرزاکوچک خان جنگلی طاب ثراه، به تاریخ اردیبهشت ۱۲۹۸. هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق ثبـت است بر جریـده عـالم دوام ما اجازه بدهید از نهضت جنگل و میرزا کوچک خان فاصله گرفته و سری به دیگر جاذبههای گردشگری رشت بزنیم. اگر به کتاب و کتابخوانی علاقه دارید به شما پیشنهاد میکنیم سری به کتابخانه ملی رشت بزنید. این کتابخانه از نخستین کتابخانههای عمومی ایران است که هم اکنون از جاذبههای فرهنگی رشت محسوب میشود. کتابخانه ملی رشت در ورودی خیابان علمالهدی در کنار ساختمان شهرداری قرار دارد. سنگ بنای آن به سال 1306 هجری شمسی برمیگردد.بنابراین ساختمان کتابخانه مربوط به دوران پهلوی اول بوده و از معماری اروپای شرقی بهره میبرد.کتابخانه ۱۵۰ هزار جلد کتاب چاپی و ۱۷۵۰ جلد کتاب خطی دارد که برخی از آنها منحصر به فرد هستند. امامزاده لالی شوی بقعه خواهر امام یا به قول محلیها «امامزاده لال شوی»نه تنها یکی از جاذبههای گردشگری و اماکن زیارتی رشت است بلکه یکی از کانونهای مبارزه مردم رشت و گیلان با استعمار به شمار میآید. کوچه پس کوچههای رشت با نهضت جنگل و جنبش استعمار ستیزی گیلانیان گره خورده است. آنگونه که در روایات آمده است بقعه خواهر امام رشت متعلق به «فاطمه اخری» دختر امام موسی کاظم(ع) و خواهر امام رضا (ع)است. بسیاری از مورخان معاصر و قدیمی از نوشتههای خود از این بقعه یاد کردهاند. در دوره ناصری در سال ۱۲۸۲ هجری قمری بنای بقعه به دست ملا حسنعلی حسنی ساخته شده است که تصویر آن در کتابهای جهانگردان خارجی که به رشت سفر کردهاند به چاپ رسیدهاست. علاوه بر ملا حسنعلی، حاجی ملا رفیع شریعتمدار، مجتهد و متمول تراز اول گیلان در عهد ناصری، در آخرین سال حیات خود برای این بقعه سردری ساخت که هنوز پابرجاست. بقعه زیارتگاه مردم این شهر به شمار میرود. بد نیست بدانید که سمت چپ درِ بقعه خواهر امام، کتیبه سنگى از دوره ناصرالدینشاه در مورد معافیت مالیاتى نانوایان به تاریخ ۱۲۷۲ هـ. ق نصب شده است. بقعه خواهر امام در تحولات دوران قاجار و انقلاب مشروطه و نهضت جنگل محل تحصن و تظاهرات مردم رشت و اطراف آن بوده است. نقل است که در یکی از این وقایع سپهدار رشتی حاکم وقت حکم به توقیف املاک سید عبد الوهاب از علمای مبارز مشروطه خواه در قرن چهاردهم هجری داده و عمال حکومت به نوامیس زارعان تجاوز میکنند. پس از این واقعه، سیدعبدالوهاب به همراه گروهی از سادات و علمای رشت در منابر به انتقاد از آن حکومت پرداخته و پس از تحصن در بقعه خواهر امام، شهر رشت به صورت نیمه تعطیل در میآید.
خانههای تاریخی رشت
رشت به مانند بسیاری از شهرهای بزرگ و معروف کشور از تعدادی از خانههای تاریخی بهره میبرد که هماکنون به جاذبههای گردشگری این شهر تبدیل شدهاند.
خانه ابریشمچی، خانه قدیری و خانه حاج میرزا خلیل رفیع از جمله خانههای تاریخی رشت هستند. خانه ابریشمچی در ضلع جنوب شرقی میدانی به نام صیقلان و در انتهای کوچه شاعری قرار دارد. قدمت خانه به دوران قاجاریه بر میگردد و گویا متعلق به حاج میرزا اسماعیل حاکم رشت در دوران ناصرالدین شاه است.
علت آن که این خانه به خانه ابریشمچی معروف شده است فروش آن به فردی به این نام از سوی وراث حاکم بوده است. خانه ابریشمچی دو طبقه و بیش از 650 مترمربع زیربنا دارد و علاوه بر بهرهگیری از معماری قاجاری، متناسب با آب و هوای منطقه بارانخیز رشت ساخته شده است. اما خانه قدیری مربوط به دوران پهلوی است که در شرق سبزه میدان واقع شده است.
اسکلت و سازه این خانه از چوب و متعلق به محمدولیخان تنکابنی، سپهدار و حکمران رشت بوده است. سقف خانه لمبه کوبی شده است و از بیرون که به آن نگاه میکنی دارای پوشش سفالی و در و پنجره چوبی است. چند سال پیش خانه قدیری طعمه حریق شد و تمامی تزئینات آن از بین رفت، اما دوباره بازسازی شد.
در حال حاضر این بنای تاریخی بهعنوان پژوهشکده میراث فرهنگی مورد استفاده است و دارای کتابخانهای با کتب تخصصی مرمت، معماری، تاریخی، گردشگری و سایر زمینهها بوده که تا حد زیادی پاسخگوی دانشجویان و اندیشمندان است.
دیگر خانه تاریخی رشت خانه حاج میرزا خلیل رفیع است که از مبارزان مشروطهطلب رشت بود. این خانه تاریخی در خیابان استاد مطهری رشت واقع شده است. حاج میرزا خلیل رفیع را اولین شهردار رشت میدانند که البته در دو مقطع این سمت را به دست آورده است.
حاج میرزا اول بار در سال 1327 هجری قمری پس از تصرف رشت توسط مشروطهطلبان، شهردار رشت میشود، اما پس از مدتی با تصرف رشت توسط قوای روس بازداشت و تبعید میگردد. دومین بار که وی شهردار رشت میشود مقارن با نهضت جنگل است. خانه مزبور در سال 1285 هجری شمسی به دستور وی ساخته شده است. جالب است بدانید که چوبهای به کار رفته در این بنا از روسیه و توسط کشتی به ایران آورده شده است.
مسجد صفی
اگر به رشت رفتید به شما پیشنهاد میکنیم حتماً سری به مسجد صفی بزنید. مسجد صفی قدیمیترین مسجد رشت است. این مسجد در محلهای به همین نام قرار دارد. محلیها از آن با نام مسجد شهیدیه و مسجد سفید هم نام میبرند. میگویند شیخ صفیالدین اردبیلی با شیخ زاهد گیلانی دوستی داشته و به دعوت وی به این منطقه سفر میکند. از قرار معلوم شیخ صفی در این محل چاهی کنده و عبادتگاهی میسازد که بعدها به مسجد تبدیل میشود. روایت دیگری میگوید که در این مسجد قبر صفی میرزا پسر بزرگ شاه عباس اول قرار دارد و از این رو به مسجد صفی مشهور شده است. مسجد صفی طبق عبارتی که روی یک کاشی در داخل محراب دیده میشود در سال ۱۳۳۴ هجری قمری (۱۲۹۵ ه.ش) به دست حاج یوسف کاشیساز تجدید بنا شدهاست. گلدسته مدور و آجری مسجد که در ضلع جنوبی آن قرار دارد مشخصترین جلوه بیرونی مسجد صفی است. قطر گلدسته 2 متر و سقف گلدسته چوبی با پوشش سفالین است. گلدسته یک راه پله برای بالارفتن و چند روزنه برای ورود نور دارد. از دیگر بخشهای مسجد صفی چاه صاحبالزمان (عج) به فاصله 3 متری از جنوب غربی گلدسته است که از قدیم مورد احترام مردم منطقه و محل عرضه نذورات بوده است. چاه صاحبالزمان (عج) احتمالاً همان چاهی است که به دست شیخ صفیالدین اردبیلی حفر شده است. موزه رشت اگر به بازدید از موزهها در جریان مسافرت خود به شهرستانهای کشور علاقهمند هستید در سفر به شهر رشت بازدید از موزه رشت را به شما پیشنهاد میکنیم. موزه رشت در سال 1349 افتتاح شده است و در خیابان طالقانی یا همان خیابان بیستون روبهروی زایشگاه دکتر فامیلی قرار دارد. در اصل موزه رشتخانه قدیمی میرزا حسینخان کسمایی است. این فرد از شاعران، روزنامه نگاران و رجال مشروطه و نهضت جنگل به شمار میرود. قدمت ساختمان موزه به حدود 70 سال قبل میرسد و بالای 500 متر زیربنا دارد. موزه دو بخش مردمشناسی و باستانشناسی دارد . در بخش باستانشناسی موزه اشیای کشف شده از تپههای مارلیک منطقه رودبار در معرض دید عموم قرار داده شده است. بخش مردمشناسی در طبقه اول موزه قرار دارد. پس از ورود به موزه، در سمت راست غرفهای وجود دارد که در آن مجسمههای مومی یک مرد چوپانِ تالش، ایستاده با پیراهن و جلیقه و شلوار و گیوه، با چماقی در دست دیده میشود. پیرمردی چانچو به دست (چانچو چوبی است که بر روی دوش نهاده میشود) که برای فروش مرغ و تخم مرغ به شهر آمده نیز در کنار او دیده میشود. در این بخش موزه غرفهای وجود دارد که در آن انواع وسایل تدخین (دخانیات) به نمایش گذاشته شده است که در آن وسایلی نظیر انواع قلیانهای برنجی، سفالی، مسی، ورشویی و شیشهای و انواع کیسه توتون و تنباکو، چوب سیگار، چپق، جعبه توتون و جاسیگاری در معرض تماشای بینندگان گذاشته شده است. بخش باستانشناسی موزه رشت در زیرزمین ساختمان قرار داد. قدیمیترین اشیای این بخشها پیکانهای سنگی متعلق به منطقه پیرکوه است که از حفاریهای غیرمجاز کشف شده و تاریخ آن 3 هزار سال پیش از میلاد مسیح تخمین زده میشود. سنگ قبرهای مربوط به دوران اسلامی به دست آمده از «بیورزن» عمارلو، باغچهسرای آستارا، بقعه باباولی دیلمان با خطوط نسخ و از جنس مرمر سفید از اشیای دیگر این بخش است. استقامت کلاه فرنگی زیر باران
یکی از جاذبههای گردشگری رشت عمارت کلاه فرنگی است. بنایی که در جنوب شهر رشت و در پارک محتشم یا پارک قدس واقع شده است. کم و بیش در بیشتر شهرهای بزرگ و معروف ایران عمارت موسوم به کلاه فرنگی وجود دارد. با این حال نکته جالب توجه در مورد کلاه فرنگی رشت استقامت آن در برابر رطوبت و زیر باران است. کلاه فرنگی متعلق به محتشمالملک یا همان سردار معتمد است. وی سفیر ایران در ترابوزان بوده و در مدت مأموریت خود با باغهای متعددی برخورد کرده است. در بازگشت به ایران و گرفتن حکم حکومت گیلان در اوایل مشروطه ، درصدد بر میآید باغی بزرگ در رشت احداث کند. عمارت کلاه فرنگی در نزدیکی گوهررود قرار گرفته است. وی برای احداث باغ و عمارت کلاه فرنگی با حفر کانالی مسیر آب در گوهررود را تغییر داده و آن را در جنوب باغ میسازد. بنای کلاه فرنگی 4 طبقه است، اما از بیرون که نگاه کنید 3 طبقه به نظر میرسد. دورتا دور طبقه دوم بالکنی چوبی قرار دارد که در آن 68 ستون به کار رفته است. کاروانسرای لات
از رشت به سمت قزوین که بروید بعد از 35 کیلومتر رانندگی و در4 کیلومتری امامزاده هاشم رشت در پیچ سفیدرود که از جاده فاصله گرفته و به طرف سیاهکل و دیلمان جاری است، کاروانسرایی به چشم میخورد که به کاروانسرای لات یا شاه عباسی معروف است. گفته میشود این کاروانسرا به دستور منوچهرخان معتمدالدوله به سال 1246 هجری قمری بنا شده است. کاروانسرا حیاط مربع شکل دارد و تماماً با آجر و ملات ساروج ساخته شده است.
دیدگاه تان را بنویسید