ترانههای بارانی مردم افغانستان در ایام نوروز
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از فارس، در مناطق و روستاهای مختلف افغانستان، سرودهها و ترانههای مختلف محلی اجرا میشود که هر کدام از این سرودههای محلی، نشان از دلبستگی عمیق مردم افغانستان به نوروز دارد.
بیا بریم به مزار ملا محمدجان
«بیا بریم به مزار ملا محمدجان» معروفترین سروده محلی افغانستان است که در ایام نوروز خوانده میشود و شهرت این ترانه به خارج از مرزهای این کشور نیز کشیده شده و در میان دیگر فارسی زبانان در ایران و تاجیکستان نیز بسیار معروف است.
طبق نوشته «لطیف پدرام»، شاعر و محقق افغان، ملا محمدجان و «عایشه» دو دلداده دوران تیموری در «هرات» بودهاند و این دو در ایام نوروز با یکی از کاروانهای نوروزی، در ایام عید به زیارت مزار منسوب به مولا علی(علیه السلام) به مزار شریف میآیند تا شاه اولیا حاجت آنها را بر آورده کند و نذر و نیاز آنها مستجاب شود.
بیا که بریم به مزار ملا محمدجان
سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان
پس از مرگم بیایی بر مزارم
مدام در دعا و در انتظارم
به دنیا من اگر غمخوار ندارم
بگیرم دامن شیر خدا را
بیا که بریم به مزار ملا محمدجان
سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان
بیا زیارت کنیم شیر خدا را
به چشم مالیم همان قفل طلا را
من دعا میکنم آمین بگوید
خدا کامیاب کند هر دوی ما را
بیا که بریم به مزار ملا محمدجان
ترانه «سمنک»
سمنک تقریبا همان سمنوی است که در ایران در ایام عید در افغانستان نیز پخته میشود؛ در افغانستان زنان و دختران این کشور با پختن سمنک به استقبال بهار میروند.
این شیرنی سنتی به طور دسته جمعی هم تهیه می شود و در هنگان پخت آن اشعاری نیز خوانده می شود که این اشعار از معروفترین ترانه های محلی افغانستان نیز است که امروزه در میان این مردم جریان دارد.
سمنک در جوش ما کبچه زنیم
دیگران در خواب ما دفچه زنیم
سمنک نذر بهار است
میله ی شب زنده دار است
دخترا دورش قطار است
این خوشی سال یک بار است
سال دیگر یا نصیب
سمنک در جوش ما کبچه زنیم
دیگران در خواب ما دفچه زنیم ...
چوب بازی
چوب بازی در ایام عید، جشن دهقان و در جشن استقلال در برخی از مناطق افغانستان رواج داشته و این بازی به طور دسته جمعی و در حالیکه لباسهای محلی افغانی را نیز در بر دارند، با ساز و دهل اجرا میشود.
ابیاتی که در هنگام چوب بازی خوانده میشود در مناطق مختلف افغانستان گوناگون است.
در کتاب «موسیقی و تئاتر در هرات» اثر «نصرالدین سلجوقی» ابیاتی از موسیقی چوب بازی که توسط کودکان و نوجوانان اجرا میشود و حالت حماسی نیز دارد، چنین آمده است:
ما که طفلانیم اکنون چوب بازی میکنیم
دست خود آموخته شمشیر بازی میکنیم
کار اجدا و نیاکان بوده چون شمشیر و تیر
ما به یاد عظمت شان تیر بازی میکنیم
جملگی از بهر حفظ میهن خود روز و شب
مشق تمرین دروس و نیزه بازی میکنیم
دشمن ناپاک اگر بر خاک ما کج بنگرد
چشم وی را کور خود را نیز غازی میکنیم
با تفنگ و برچه و شمشیر در روز نبرد
اسب تازی میکنیم و سر فرازی میکنیم
آهنگ بارانی
در سالهای گذشته در سالی که باران نمیآمد و خشکسالی میشد، گروهی از آواز خوانهای محلی که نام آنها «بارانی خوانها» بود، در ایام بهار، ترانه بارانی میخواندند و از خداوند تقاضای باران میکردند.
کشاورزان و مردم محل هم هدایایی به ترانه خوانهای بارانی میدادند؛ ترانه خوانها گاهی در هنگام آواز خوانی، آب بر زمین میریزند و با بیل همان محل را میکاوند.
آهنگ بارانی به شکلهای مختلف خوانده می شود که معروفترین آنها چنین است:
ابر سیا زنگی
پایه زده به تنگی
گلهای سرخ رنگی
الله بدی تو باران
بارشک جرجری
ته خورجین چه داری
دو خوشه مرواری
الله بدی تو باران
ببار ببار که آب شه
الله بدی تو باران
جو و گندم درو شه
الله بدی تو باران
ابر سیا گندم
گندم به خاک مانده
الله بدی تو باران
جایگاه بهار در موسیقی سنتی افغانستان
در موسیقی سنتی افغانستان هم بهار از جایگاه ویژهای برخوردار است و برخی آهنگهای که ابیاتی در وصف بهار دارند، در این ایام میان مردم و از رسانههایی مثل رادیو و تلویزیون مرتب پخش میشود.
«احمد شاه اظهر» از شاعران معاصر افغانستان ترانهای بهاری دارد که توسط برخی از هنرمندان افغانستان خوانده شده و در ایام بهار نیز این ترانه بسیار شنیده میشود.
اگر بهار بیاید ترانهها خواهم خواند
ترانههای خوش عاشقانه خواهم خواند
گشوده لانه عشق فشانده دانه مهر
تو را پرنده غمگین به آشیانه خواهم خواند
غزلی بهاری از «عاشق اصفهانی» که توسط برخی خوانندگان افغان اجرا شده نیز در افغانستان بسیار شنیده میشود:
بهار است و سامان و افغان ندارم
که راهی به سوی گلستان ندارم
تو دامن به خاکم فشانی ولی من
شوم خاک و دستت زدامان ندارم
دیدگاه تان را بنویسید