بررسی و مقایسه روند انتخابات در ایران نسبت به آمریکا
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از باشگاه خبرنگاران، در روزگار فعلی نظامهای مردمسالار و دموکراتیک و به عبارت بهتر الگوی لیبرال دموکراسی برای اداره جامعه در همه جای دنیا در حال گسترش و همه گیر شدن است و انتخابات در نظامهای دموکراتیک به عنوان مظهر تجلی و اراده مردم است.
نظام انتخاباتی هر کشور تعیینکننده قانون رقابتی است که میان گروههای مختلف سیاسی در جریان است، که هر کشوری برای برگزاری انتخابات، سازو کار و قوانین خاص خود را دارد.
مشارکت سیاسی؛ تظاهر علنی مردم برای تعیین سرنوشت جمعی
مشارکت سیاسی یکی از شاخصههای جامعه دموکراتیک بوده و نوعی تظاهر علنی مردم برای تعیین سرنوشت جمعی خود است، همچنین میزان حضور مردم در پای صندوقهای رأی، یکی از شاخصهای توسعه سیاسی در هر کشوری محسوب میشود و نمایانگر تعلق خاطر مردم به کشور و سرزمین خود است.
هر جامعهای که ادعای دموکراتیک بودن داشته باشد، اما نتواند مشارکت مردم را در اعمال حاکمیت از طریق نهادهای مدنی و تشکلهای سیاسی فراهم کند، ادعای دموکراتیک بودن و حاکمیت مردم، حرف بیمعنایی خواهد بود.
دوازدهم فروردین سال 1358 یکی از کمنظیرترین نمونههای مشارکت سیاسی
جمهوری اسلامی ایران، یکی از کارآمدترین، مدرنترین و مردمسالارترین نظام سیاسی و انتخاباتی را در جهان داراست و پس از وقوع انقلاب اسلامی در سال 1357 و با درک عمیق بنیانگذار انقلاب از جایگاه مردم در شرایط فعلی، الگوی "مردمسالاری دینی" را به دنیا عرضه نمود.
رفراندوم دوازدهم فروردین سال 1358 یکی از کمنظیرترین نمونههای مشارکت سیاسی آرام و مترقیِ تاریخ قلمداد میشود که مردم با 98/2 درصد به نظام جمهوری اسلامی رأی مثبت دادند و پس از آن قانون اساسی کشورمان تدوین و تصویب شد.
طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مردم با رأی مستقیم و مخفی خود، در چهار انتخاباتِ ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، شورای اسلامی شهر و روستا و مجلس خبرگان رهبری، در تعیین سرنوشت و پیشبرد امور مشارکت دارند.
انتخابات در نظام سیاسی ایران اسلامی بر پایه اصول مربوط به حاکمیت دین و حضور مردم در صحنه و مشارکت آنها در عرصه قدرت و تصمیمگیریها در این حوزه است و یک وظیفه ارزشی به شمار میرود.
حضور، مشارکت و همراهی مردم نشاندهنده علاقه و اعتماد آنها به آرمانها و ارزشهای انقلاب اسلامی بوده و بهعنوان نقطه قوت و پشتوانهای عظیم برای انقلاب اسلامی ایران محسوب میشود که باعث مصونیت نظام از تهدیدها است که حضور 85 درصدی ملت ایران در انتخابات دهم ریاست جمهوری گویای میزان بالای مشارکت سیاسی مردم در این کشور است.
تاکنون انتخابات مختلفی از قبیل رفراندوم جمهوری اسلامی، مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی، تدوین قانون اساسی، انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی در کشور ما انجام شده است و بهرغم ایجاد چالشها از سوی برخی کشورهای خارجی و تحمیل جنگ، ترورها و فشارهای اقتصادی، مشارکت مردمی هرگز از 50 درصد پایین نیامده است.
انتخابات ایران در ارزیابی و مقایسه با انتخابات دیگر کشورهای جهان، در تمامی قارهها، بیشترین میزان مشارکت و حمایت مردمی مداوم از نظام سیاسی خود را دارا است که با توجه به آمار مشارکت مردم، میانگین درصد مشارکت در انتخابات ایران از میانگین کشورهای غربی بالاتر است.
میزان مشارکت مردم ایران در انتخابات ریاست جمهوری در دور هفتم 79/9درصد، دور هشتم 66/6 درصد، دور نهم 862/8 درصد و دور دهم 85 درصد بوده است، همچنین مردم در انتخابات پارلمانی مجلس ششم 67/35 درصد، مجلس هفتم 51/21درصد، مجلس هشتم 55/40 درصد و مجلس نهم 64/2 درصد مشارکت داشتهاند.
کشورهای سرمایه داری؛ انتخابات میدان مسابقه برای کسب قدرت و ثروت
بر خلاف ایران، در بسیاری از کشورهای پیشرفته که ادعای پرچمداری دموکراسی در جهان را یدک میکشند، میزان مشارکت مردم در انتخابات با وجود سابقه طولانی آنها در برگزاری آن، چندان چشمگیر نیست. در سالهای اخیر این میزان مشارکت در کشورهای غربی به دلیل بحرانهای سیاسی و اقتصادی و نارضایتی مردم از سیستم لیبرال دموکراسی کمتر نیز شده است.
انتخابات در نظامهای سرمایهداری، میدان مسابقه برای کسب قدرت و ثروت بیشتر میباشد و هدف وسیله را توجیه میکند، چرا که از هر وسیلهای برای رسیدن به قدرت بهره میگیرند. هرچند نظامهای غربی، همیشه مانور دموکراسی و مردمسالاری میدهند ولی از جریان یافتن فکر و ایدههای مردم در سطوح بالای تصمیمگیری خبری نیست.
به عنوان مثال نظام ایالات متحده که بهعنوان سمبل نظامهای لیبرال دموکراسی در دنیا شناخته میشود، همیشه شاهد مشارکت اندک مردم در انتخابات بوده است. در یک قرن اخیر در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، همیشه نیمی از جمعیت ایالات متحده شرکت نکردهاند. درصد مشارکت مردم برای انتخاب اعضای کنگره نیز همیشه بین 30 تا 40 درصد در نوسان بوده است.
میزان مشارکت مردم آمریکا در انتخابات کنگره سال 2010، 37/8 درصد، سال 2006، 37/1 درصد، سال 2002، 37 درصد و سال 1998، 36/4 درصد بوده است. همچنین آمار مشارکت مردم در انتخابات ریاست جمهوری این کشور شامل 49 درصد در سال 1996، 51/21 درصد سال 2000، 56/69 درصد سال 2004، 58/20 درصد سال 2008 و نهایتاً پایینتر از 50درصد در سال 2012 بوده است.
همچنین می توان به میزان مشارکت مردم در انتخابات پارلمانی کانادا اشاره کرد که همیشه حدود نیمی از مردم بوده است به طوری که میزان مشارکت مردم این کشور در انتخابات پارلمانی سال 2011، 53/79 درصد، سال 2008، 53/59 درصد، سال 2006، 58/39 درصد بوده است.
میزان مشارکت مردم در انتخابات پارلمانی فرانسه نیز بین 40 تا 60 درصد میباشد. برای مثال مشارکت مردم فرانسه در انتخابات پارلمانی سال 2007، 43/43، سال 2002، 47/25 ، سال 1997، 59/86 درصد بوده است.
حق رأی زنان به معنی حق شرکت آنها در انتخابات و مقدمه مشارکت سیاسی
حق رأی زنان به معنی حق شرکت آنها در انتخابات و مقدمه مشارکت سیاسی آنان است که تلاش برای به دست آوردن این حق، همواره بخشی از مطالبات زنان برای شرکت در مناسبات سیاسی بوده است.
کشورهای مختلف جهان با گذر تاریخ و طی مراحلی این حق را به زنان جامعه خود اعطا کردهاند. نیوزلند به عنوان اولین کشور در سال 1893، کانادا در سال 1917، آلمان در سال 1918، ایالات متحده امریکا در سال ۱۹۲۰، فرانسه در سال 1944، ایران در سال 1963 حق رای را به زنان جامعه خود اعطا کردهاند.
همچنین عربستان آخرین کشوری است که در سال 2011 به زنان وعدهی شرکت در انتخابات را دادهاست که زنان این کشور در انتخابات سال 2015 حضور در رویداد سیاسی را خواهند داشت.
نظارت بر انتخابات
یکی از مهمترین راههای تحقق مردمسالاری، انتخابات است که باید سالم و بهدور از هرگونه آسیب و خدشه برگزار گردد.
امروزه در تمام دنیا در جهت تامین سلامت انتخابات، بر ضرورت نظارت بر انتخابات، معترفند و کشورهای مختلف هر کدام نهادی را متولی این امر مهم نمودهاند تا جویندگان قدرت سیاسی نتوانند رای مردم را در جهت منافع خود تغییر دهند.
طبق اصل ۹۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، "شورای نگهبان" نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آراء عمومی و همه پرسی را بر عهده دارد.
قانون اساسی ایران، شورای نگهبان را مسئول تایید صلاحیت نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و سایر انتخابات سراسری این کشور دانسته است که این نظارت عام و مطلق بوده و همه مراحل انتخابات از قبیل تشخیص صلاحیت کاندیداها، تعیین زمان برگزاری، تشخیص تخلف، ابطال و اعلام صحت انتخابات را شامل میشود.
با توجه به وظایف و کار ویژه مهم شورای نگهبان در امر انتخابات، پرواضح است که این شورا نسبت به سایر نهادهای مشابه در کشورهای دیگر، وضعیت منحصر به فردی دارد و ما در دنیا، نهادی که جامعیت شورای نگهبان را داشته و دقیقا مشابه آن باشد، وجود ندارد.
شورای نگهبان به عنوان یک نهاد نظارتی برای پاسداری از قانون اساسی و نظارت بر امر انتخابات، نهادی مستقل و غیروابسته به افراد ذینفوذ در نظام حکومتی، تشکیل شده است تا کاملا مطابق با روح کلی قانون رفتار نماید. ولی معمولا در دنیا اینگونه نیست.
در ایالات متحده آمریکا، دیوان عالی که مکانیسم نظارت در انتخابات را برعهده دارد، تحت ملاحظات رئیس جمهور و حزب حاکم فعالیت میکند چراکه رئیسجمهور، اعضای آنرا تعیین میکند. در فرانسه نیز، اعضای شورای قانون اساسی که نظارت بر انتخابات را برعهده دارد توسط سران قوا تعیین میشوند.در آلمان هم، دادگاه قانون اساسی به عنوان مجری نظارت بر انتخابات است که اعضای آنهم از سوی قوای سهگانه انتخاب میشوند.
بنابراین به دلیل آنکه نهادها و مکانیسمهای نظارتی بر امر انتخابات در کشورهای آمریکا، فرانسه، آلمان از سوی قوای دیگر منصوب میشوند، میتوان گفت که استقلال و پایبندی مطلق آنها به قانون اساسی رعایت نشده است و رفتار نظارتی آنها با توجه به ملاحظات سیاسی حزب حاکم صورت میگیرد.
نظام انتخاباتی و سیسمهای نظارتی کشورهای مختلف
در اکثر کشورهای دموکراتیک، مردم با حضور مستقیم و رای خود در انتخابات و تعیین کارگزاران حکومتی مشارکت دارند مثل ایران، فرانسه و ...، اما نظام انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا سیستمی منحصر به فرد داشته و متفاوت از دیگر کشورها است.
در آمریکا به رغم بسیاری از سیستمهای دموکراتیک، رایگیری بر مبنای " کالجهای انتخاباتی " صورت میپذیرد. با توجه به وابستگی حزبی اعضای کالجهای انتخاباتی نتیجه نهایی در واپسین ساعات روز رایگیری مشخص میشود، چون طبیعتا انتخاب بر اساس لیستهای حزبی است و هر نامزدی که بتواند بیشترین آرای الکترال ( حداقل 270 رای الکترال از 538 رای الکترال) را در تمامی ایالات از آن خود کند به پیروزی میرسد.
قانونگذاران امریکایی با انتخاب سیستم "کالجهای انتخاباتی"تلاش داشتند تا بین دولت فدرال و حکومت ایالات نوعی تعادل بر قرار سازند. بدین طریق که در ضمن حفظ مشارکت عموم مردم در انتخابات، به ایالات دارای جمعیت کمتر حق حضور بیشتری داده شود و انتخاب رییس جمهوری مستقل از کنگره و بدون نفوذ آن به اجرا درآید.
علیرغم شعارهایی که برپایه دموکراتیک بودن انتخابات و گسترش دموکراسی در آمریکا داده میشود، آمریکا در سیستم انتخاباتی خود حتی حداقل ارزشهای دموکراتیک را رعایت نمیکند و با اصول انتخاباتی بینالمللی مطابقت ندارد.
برمبنای تحقیقات انجام شده در مورد انتخابات در این کشور آمده است که حدود 25 درصد افراد حائز شرایط رایدهی در فهرستهای رایدهندگان گنجانده نشدهاند. علاوه بر آن زندانیان آمریکایی بصورت عملی حق رای دادن ندارند و 10 میلیون آمریکایی ساکن خارج از این کشور هم نمیتوانند رای بدهند.
انتخابات ایران، الگوی بینظیر برای سایر کشورها
انتخابات آزاد و مردمی در ایران و نظارت بینظیر و مستقلانهای که شورای نگهبان بر فرایند انتخاباتی در این کشور دارد، جمهوری اسلامی ایران را در شمار کارآمدترین نظامهای سیاسی در جهان قرار داده است.
حضور پرشکوه و میزان مشارکت بالا در این کشور نشانگر مردمی و دموکراتیک بودن آن است، که کشورهای مدعی دموکراسی هیچگاه نتوانستند ادعای خود را ثابت کنند و مردم آنها حضوری کمرنگ در انتخابات داشتهاند و عدم استقلال در انتخابات این کشورها موج میزند.
دیدگاه تان را بنویسید