اگر نمی خواهید اطرافتان جرمی رخ دهد اینجا را بخوانید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از باشگاه خبرنگاران، اشخاص در بسیاری موارد، برای اینکه جرمی مرتکب شوند حساب و کتاب میکنند؛ آنان سود و زیان خود را بعد از ارتکاب جرم بررسی میکنند و اگر احساس کنند که با وجود همه خطرها و ریسکها، ارتکاب جرم میارزد، تردیدی در عملی کردن نیت مجرمانه به خود راه نمیدهند.
حالا ما اگر میخواهیم که شر این مجرمان از سر خود و خانوادهمان باز کنیم باید راهکارهایی را در پیش گیریم که هزینه ارتکاب جرم برای کسانی که قصد ارتکابش را دارند، افزایش پیدا کند.روزنامه حمایت با تهیه گزارشی در این رابطه به شما کمک می کند:
اشخاص زمانی که قصد ارتکاب جرم میکنند، سه موضوع را در ذهنشان سبک و سنگین میکنند:
حداکثرِ سود، حداقلِ تلاش و حداقلِ خطر. فردی که در شرایط ارتکاب جرم قرار میگیرد، با خودش یک حساب و کتاب سرانگشتی میکند و اگر ببیند که با انجامِ کارِ مجرمانه، از یک طرف، تلاش و زحمتِ چندانی متحمل نمیشود و از طرف دیگر، خطر و ریسکِ چندانی را هم مجبور نیست بپذیرد، با این حال سود و فایده قابل توجهی عایدش میشود، نهایتا تصمیم به ارتکاب جرم میگیرد.
حال اگر ما بتوانیم هر کدام از این سه مقوله را به گونهای دستکاری کنیم که شخص را از ارتکاب جرم منصرف کنیم، موفق به پیشگیری از جرم شدهایم؛ یعنی سودِ احتمالی و مورد انتظارِ او را کاهش بدهیم یا کاری کنیم که وی برای ارتکاب جرم، مجبور باشد کارهای پرزحمت و پر دردسری را انجام بدهد یا این که ریسکِ کار را بالا ببریم، به هدف خودمان که منصرف کردن اشخاص از ارتکاب جرم است، رسیدهایم.
کنترل را سختتر کنیم
پیشنهادی که در این مبحث مطرح میکنیم بر اساس مقوله افزایش خطر و ریسکِ ارتکاب جرم پایهگذاری شده است. مثل روز روشن است که ارتکاب جرم، خطرهای زیادی به همراه دارد. هرکدام از ما اگر خدای ناکرده بخواهیم جرمی مرتکب بشویم، باید یکسری خطرات را به جان بخریم.
مثلا کسی که میخواهد از یک خانه دزدی کند، میداند که هر آن ممکن است صاحبخانه سر برسد و بلایی به سرش بیاورد یا این که ممکن است دستگیر شود و به زندان بیفتد. کسی که میخواهد دست به یک خرابکاری بزند و اموال عمومی را تخریب کند، میداند که هر آن ممکن است پلیس سر برسد و دستگیرش کند. پس ارتکاب جرم، همواره توأم با ریسک و خطر است و هچ فردی اصولا با آسودگی خاطر مرتکب جرم نمیشود.
ما برای آنکه بتوانیم، حتیالمقدور، مجرمان را از ارتکاب جرم منصرف کنیم، باید تلاش کنیم که به شکلی، ریسک و خطرِ ارتکاب جرم را برای آنها بالاتر ببریم. یعنی مثلا خطرِ دستگیری و شناسایی شدنِ مرتکب افزایش دهیم که برای این منظور، چند شیوه از سوی جرمشناسان پیشنهاد شده است:
کنترلِ ورودیها و خروجیها اولین پیشنهاد است. معمولا مجرمان برای ارتکاب جرم، باید در یک محیطی قرار بگیرند؛ مثلا در یک خانه یا یک بانک، یا حتی داخل قلمرو یک کشور قرار بگیرند. این مجرمان برای آنکه خودشان را در این محیط قرار بدهند، باید از جایی به این محیط وارد و از جای دیگر خارج بشوند. ما میتوانم با کنترل و تحت نظر قرار دادنِ این ورودیها و خروجیها، خطرِ شناسایی و دستگیر شدن را بالا ببریم.
این پیشنهاد فقط مخصوص مراقبت از بسته بودن در یا غیر قابل نفوذ بودن پنجره مکانهای سرپوشیده از قبیل ساختمانها نمیشود و مصادیق بیشمار دیگری نیز دارد؛ مثلا، پلیش در سراسر مرزهای کشور، گشتهای مرزی دایمی و مجهز قرار میدهد تا از این طریق، خطرِ ورودِ غیر قانونی به داخل کشور را برای مجرمان و تروریستهای احتمالی افزایش پیدا کند.
یا اینکه در فرودگاهها و پایانههای مسافربری، با استفاده از تجهزات الکترونیک یا به هر طریقِ مناسبِ دیگری، کیفها و چمدانها را کنترل میکنند تا مبادا ان مسافران، بتوانند کالای را به صورت قاچاق به کشور وارد یا از آن خارج کنند.
اقدام مناسبِ دیگری که مثالی در این زمینه به شمار میرود آن است که بر روی کتابهای کتابخانههای عمومی، برچسبهای ویژهای نصب میکنند و در محلِ در خروجیِ کتابخانه هم دستگاههای الکترونیکیِ مخصوصی قرار میدهند که میتواند آن برچسبهای ویژه را حتی زمانی که در داخلِ کیفِ مراجعهکنندگان باشد، شناسایی کنند و زنگ هشدار را به صدا در بیاورند. با این کار، دیگر کسی نمیتواند کتابهای کتابخانه را به صورت مخفیانه از کتابخانه خارج کند و آن را بدزدد.
به مجرم طعم خطر را بچشانیم
افزایش نظارتِ رسمی نیز خطر ارتکاب جرم را افزایش میدهد. در این شیوه فرض را بر آن میگذاریم که فردِ مصمم به ارتکابِ یک جرم، وارد محیط شده است و میخواهد در این محیط، نقشهاش را به اجرا درآورد.
ما باید کاری کنیم که داخلِ این محیط هم فضا برای او چندان آزاد نباشد و هر لحظه، خطر را در کمین خودش احساس کند، محیط را پرمخاطره و ارتکاب جرم را خطرناک بداند و در نتیجه از ارتکاب منصرف شود.
مثلا گشتهای پلیس و به ویژه گشتهای پیاده را در خیابانها، جادهها و کوچههای شهر، افزایش دهیم. مسلما وقتی چند نفر خرابکار میخواهند لامپهای تیر چراغ برق را بشکنند یا باجه تلفن را خراب کنند یا سطلهای زباله را به آتش بکشند، اگر حضورِ مرتب و مستمرِ گشتهای پلیس را در اطراف و اکنافِ خودشان ببینند، خطرِ دستگیری و مجازات شدن را در کنار خود احساس کنند، از ارتکابِ این اَعمال، خودداری میکنند. در زمینه با نظارتِ رسمی، اقدامات دیگری هم مرسوم است.
مثلا مامورانِ حفاظت از شخصیتها فلسفه وجودیشان همین است که خطرِ ارتکاب جرم برای تروریستهایی که قصدِ ترور و آسیبرساندن به این شخصیتها را دارند، بالا برود. راهحل دیگر، استفاده از دوربینهای مداربسته داخل مغازهها، بانکها، پاساژها، ایستگاههای مترو، فرودگاهها، سالنهای همایش و حتی مجتمعهای مسکونی و منازل شخصیِ افراد است. این امر باعث میشود که خطرِ شناسایی شدن برای مجرمان بالا برود.
مخفی شدن را دشوار کنیم
با نظارت طبیعی میتوانیم مخفی شدن را دشوار کنیم؛ بنابراین برای بالا بردنِ خطرِ ارتکاب جرم باید محیطی طبیعی را به گونهای طراحی و دستکاری کنیم که شخصی با انگیزه مجرمانه که در این فضا و محیط قرار میگیرد، نه صرفا به دلیل حضورِ یک مامور یا دوربین، بلکه به دلیل ویژگیهای خودِ آن محیط، خطرِ بیشتری احساس و از ارتکاب جرم، صرفنظر کند. یکی از این راهها این است که خطرِ دیده شدن را برای مرتکب، بالا ببریم.
یعنی کاری کنیم که او نتواند به آسانی خودش را مخفی و قصدش را عملی کند. مثلا شبها در همه خیابانها و کوچهها و حتی بالای در ورودی منازل مسکونیمان، از چراغ استفاده کنیم. نهادهای ذیربط هم روی این مسأله حساس باشند که اگر یکی از چراغها در هر یک از نقاط شهر، آسیب دید، بلافاصله برای رفع آسیب دیدگی، اقدام کنند.
مسلما وقتی کوچه تاریک نباشد، مجرمان، احساس خطر بیشتری میکنند و از ارتکاب جرایمی مثل ایجاد مزاحمت برای نوامیس یا بالا رفتن از دیوار خانه مردم، منصرف میشوند. درست به همین دلیل است که شبها، چند نورافکن پرنور، کار نورانی کردن بیرون بانکها را انجام میدهند.
در معماری ساختمانها نیز میتوان به گونهای عمل کرد که مجرم احساس کند اگر بخواهد واردِ خانه بشود، به احتمالِ زیاد از سوی صاحبخانه دیده خواهد شد مثل اینکه پنجرههای بزرگ رو به حیاط یا در ورودی ساختمان تعبیه کنیم.
محاسبه قبل از ارتکاب جرم
جرمی بنتام، جامعهشناس مشهور، تاکید داشت که مجرم حسابگرانه دست به ارتکاب جرم میزند. او با محاسبه دقیق هزینههای جرم و منافع آن تصمیم به رفتار مجرمانه میگیرد؛ نظریههای وی بعدها بسیار مورد توجه جرمشناسان قرار گرفت.
به طور مختصر میتوان توضیح داد که بنتام معتقد بود: اگر شرایط اجتماعی هزینه تمامشده ارتکاب جرم را افزایش دهد، بهگونهای که جرم منفعتی برای مجرم نداشته باشد، یقینا انگیزههای ارتکاب جرم تقلیل و آمار جمعیت کیفری کاهش خواهد یافت. بررسی اقتصاد جرم با جرایم اقتصادی متفاوت است.
در اقتصاد جرم مباحثی چون این مطرح میشود که در ارتکاب جرم چه مقدار منابع مالی و منافع اقتصادی دستخوش تغییر و تحول میشود و مجرمان چگونه صاحب ثروت افسانهای میشوند. نظریه «انتخاب معقول» برگرفته از تحلیل اقتصادی از جرم است و طبق این نظریه، بزهکار بالقوه انسان متعارفی فرض میشود که در پی کسب سود از طریق انجام عمل مجرمانه است؛ بنابراین معمولا گزینهای را انتخاب میکند که منفعت بیشتری دربرداشته باشد.
مجرمانی که حساب و کتاب سرشان نمیشود
بنابراین مجرمان قبل از ارتکاب جرم دست به حساب و کتاب میزنند و هزینههای ارتکاب جرم را با منافع آن میسنجند و اگر منافع ارتکاب جرم بچربد مرتکب جرم میشوند؛ اما همه بزهکاران که اهل حساب و کتاب نیستند.
اتفاقا برخی جرایم در وضعی اتفاق میافتد که مجرم قوای ذهنی کاملی ندارد؛ بنابراین آنچه درباره بالابردن هزینههای ارتکاب جرم بیانکردیم در مورد بزهکاران اتفاقی، آنی و بزهکار دچار اختلال مشاعر چندان کاربردی نخواهد داشت، همچنین بزهکاران معتاد و ولگرد را نیز در بر نمیگیرد؛ زیرا این دسته از مرتکبان به دنبال سود خاصی نیستند. برای مبارزه با این دسته از مجرمان باید تمهیدات دیگری اندیشید و راههای دیگری در پیش گرفت.
ارتکاب جرم داستان جالبی دارد. از زمانی که ایده ارتکاب یک جرم در ذهن شکل میگیرد تا زمانی که جرم واقع میشود، اتفاقات زیادی رخ میدهد که ممکن است شخص را به ارتکاب جرم سوق دهد یا او را پشیمان کند.
کدام یک از ما میتواند ادعا کند که تا به حال ایده ارتکاب جرم به ذهنش خطور نکرده است؟ انسان معصوم نیست و روزانه ممکن است نطفه چندین جرم در ذهنش شکل گیرد که برخی از آنها بزرگ و خطرناک هستند؛ اما تعداد بسیار اندکی هستند که اجازه میدهند که این افکار مجرمانه از مرحله ایده و طرح اولیه جلوتر برود.
برای همین است که تعداد مجرمان در مقایسه با افراد جامعهپذیر و مقید به قانون کمتر است. با این حال میتوان با افزایش هزینههای ارتکاب جرم، بخش بزرگی از کسانی که قصد دارند ایدههای مجرمانه خود را به اجرا در آورند نیز پشیمان کرد.
دیدگاه تان را بنویسید