گپ و گفتگویی خواندنی با فرزاد سریال مادرانه
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
+ تهران نیستی؟
ـ نه... من مشهدم!
+ کارت در سریال «مادرانه» به پایان رسیده؟
ـ بله...
+ و برنامه بعدیات...
ـ الان داری مصاحبه میکنی؟
+ بله...
ـ من اصولاً تکنیکی دارم برای فاصله گرفتن از نقشی که مدتی درگیر آن بودم. اصولاً وقتیکه شخصیتی را بازی میکنم از خودم خیلی فاصله میگیرم و وارد آن شخصیت میشوم و مدتی باید تمریناتی انجام بدهم تا خودم بشوم. این کار با مسافرت و تغییر شکل و شمایل و... اتفاق میافتد و فرصتی میشود تا پرونده کاری که بسته شده در ذهن من نیز بسته شود...
+ یعنی ممکن است تو الان سرت را تراشیده باشی و...
ـ بله دقیقاً .... البته این اتفاق دو منظوره است. چون در انتهای سریال شما یک غافلگیری ویژه از عباس غزالی و شخصیت فرزاد خواهید دید که بیربط به موضوعی که میگویی هم نیست. با این شیوه ذهنم را برای کار جدید آماده میکنم...
+ پیشنهاد جدیدی هم داشتی؟
ـ یکی- دو فیلم پیشنهاد داشتم. یک فیلم سینمایی، یک تلهفیلم و دو نمایشنامه برای تئاتر دارم که باید سر فرصت آنها را مطالعه کنم و ببینم قسمت کدام کار میشود.
+ اولویت با کدامیک است؟
ـ فرقی نمیکند!
+ مگر میشود؟
ـ اولویت کاری است که در راستای هدفم باشد و مرا رو به جلو ببرد حالا خواهد تئاتر باشد یا تلویزیون یا سینما...
+ و در شرایط مساوی کدامیک...
ـ اگر آن پیشنهاد سینمایی بتواند در راستای اهدافم باشد قطعاً اولویت خواهد داشت چرا که در سینما تجربه نداشتم و همیشه دوست داشتم با یک اتفاق خیلی خوب وارد سینما شوم. البته چند پیشنهاد در این مدیوم داشتهام که چون چشمگیر نبوده قبول نکردم، اما باور کن اصولاً خیلی مدیوم برایم فرقی ندارد. مگر این تفاوت که سینما را تا به حال تجربه نکردهام و دوست دارم تواناییهایم را در آنجا نیز محک بزنم.
+ توقع میرفت پس از سریال «وضعیت سفید» و دیده شدن کارت آنجا بسیار پرکارتر از این حرفها دیده شوی، پیشنهادی نداشتی یا وسواس بیش از اندازه تو در انتخاب پیشنهادهای احتمالی، کم کارت کرد؟
ـ خیلی پیشنهاد داشتم حتی میتوانم بگویم من از هر سریالی که در این دو سال در تلویزیون ساخته شد پیشنهاد داشتم! خدا شاهد است که این حرف من کاملاً جدی است. فیلمنامههای بسیار، عجیب و غریب با دستمزدهای وسوسه کننده را رد کردم. نه آدم شکم سیری هستم که بگویم دستمزدها برایم اهمیت ندارد یا آدمی هستم که بگویم از کار کردن بدم میآید. اتفاقاً من بمب انرژی هستم، آدمی هستم که خیلی سختی کشیدم تا به اینجا رسیدم و دوست داشتم دیده شوم و دوباره کار کنم، اما احساس میکنم کار درستی کردم که صبر کردم...
+ شاید درست ولی بسیار خطرناک...
ـ نمیشود گفت خطرناک!
+ چون خیلیها آمدند این کار را انجام دادند و رفتند و بازگشتی در کارشان نبود؟
ـ قبول دارم، ولی من نام این را میگذارم یک ریسک بزرگ، تو راست میگویی و این ترس در طول این دو سال همراه من بود، اما من در این راستا با بزرگانی مشورت میکنم که خیالم را راحت میکنند. آنها کسانی هستند که من به لحاظ حرفهای، اخلاقی و عقبه هنری قبولشان دارم و الگوبرداری از آنها میکنم یکی مثل آقای پرویز پرستویی که لطف دارند به من و تلفن مرا جواب میدهند. این دو سال برای من شرایط سختی بود. کار نکردم. فقط و فقط به خاطر انتظاری که احساس میکنم مخاطب از من دارد، انتظاری که بعد از سریال «وضعیت سفید» به وجود آمد و مخاطب چنین اعتباری را به من داد. دوست نداشتم با هر کاری اعتبارم را در نظر مخاطب لکه دار کنم. دوست داشتم در شکل و شمایلی نو با کاری متفاوت ظاهر شوم تا هم تواناییام بیشتر ظاهر شود و هم با کار قبلیام فرق کند و متفاوت باشد. بعد از سریال «وضعیت سفید» فیلمنامههایی به من پیشنهاد شد که در راستای هدفم نبودند (نمیگویم که نوشتههای بدی بودند) یا بازخواسته بودند «بهروز» وضعیت سفید را تکرار کنم، یا نقشی بود که بارها آن را کار کرده بودم و یا در فیلمنامهای کلیشهای نقش کلیشهای پیشنهاد شده بود. یک خرده صبر داشتم و با وسواس عمل کردم تا اینکه خدا را شکر «مادرانه» جواب صبوری من بود، تا اینکه کلمه خطرناک تو به یک کار بزرگ تبدیل شود! الان خوشحال هستم از این ماجرا...
+ پس باید «فرزاد» کاراکتری پروپیمان و خاص بوده باشد که تو را بعد از دو سال تا این حد مجذوب خود کرده باشد؟
ـ بله ولی دو سال پیش فکر نمیکردم دو سال بعد فرزاد به من پیشنهاد شود. فکر میکردم یک رل خوب جواب این همه صبوریام را بدهد، ولی واقعاً فیلمنامه «مادرانه» و شخصیت «فرزاد» به قول شما آن قدر پروپیمان و چشمگیر بود که با جان و دل بروم و کار کنم.
+ با سعید نعمتا... تو در سریال «رستگاران» (سیروس مقدم) همکاری داشتی، حتماً یک شناخت نسبی بین شما وجود دارد؟
ـ بله و بعد از «رستگاران» هم چندبار میرفت تا این همکاری تکرار شود که شرایط مهیا نبود. یادم میآید برای سریال «زیر هشت» هم به من زنگ زدند. کاراکتری را نوشته بودند به نام «عباس» که آن موقع مشخص شد بر اساس من نوشته بودند، اما اصلاً نشد هماهنگ کنند. آن زمان من سر سریال «وضعیت سفید» بودم و در دوره «وضعیت سفید» من هیچ کاری نپذیرفتم از جمله فیلم «1359» که توسط آقای پرویز پرستویی دعوت شده بودم و چند کار دیگر... جالب است که خیلیها به من گفتند تو نباید سریال «وضعیت سفید» را پس از دیده شدنت در سریال «رستگاران» کار میکردیم، میگفتم چرا؟ جواب میدادند که حیف است دو سال نیستی و ممکن است فید شوی! اما وضعیت سفید برای من دو سال نبودن را جبران کرد، اینجا هم به همین منوال. قبل از سریال «رستگاران» من دو تلهفیلم برای سعید نعمتا... (در مقام نویسنده) کار کرده بودم که یکی از آنها را سیروس مقدم ساخت و یکی را حمید بهمنی، پس از آن «رستگاران»اتفاق افتاد و بعدش تله فیلمی را با جواد افشار کار کردم، تا رسیدیم به مادرانه...
+ برویم سراغ «فرزاد» سریال «مادرانه» چند درصد از این کاراکتر را در دل فیلمنامه سعید نعمتا... یافتی و چند درصد از آن ساخته ذهن توست؟
ـ سعید نعمتا... را من به شخصه خیلی دوست دارم و به جزو رفاقتی که با او دارم باید بگویم به عنوان یک نویسنده کار درست قبولش دارم. سعید از معدود نویسندههایی است که خیلی خوب به سوژههای اجتماعی میپردازد و دست میبرد به دل اجتماع و واقعیات را آنطور که باید و شاید نشان میدهد...
+ یک جورهایی روحیه سعید نعمتا... با جنس بازی تو نیز شباهت دارد، قبول داری؟
ـ بله میتواند اینگونه که میگویید باشد، ولی اصولاً در این چند ساله من سعی کردم روحیات مختلف را تجربه کنم و روحیات خودم را مختص یک فیلمنامه نکنم. من با روحیه هادی مقدمدوست هم سازگار بودم، همین طور حمید نعمتا... . من با آدمهای مختلفی کار کردم تا از خودم همیشه فاصله بگیرم و جنس کارهایم شبیه به هم نشود. شما نمیتوانید بگویید روحیه فرزاد شباهت دارد به بهروز «وضعیت سفید»، من درباره این مسئله ساعتها حرف میزنم و میگویم شما یک درصد نمیتوانید بین این دو شخصیت شباهت پیدا کنید...
+ جز جنس بازی بازیگرش...
ـ من به دنبال تنوع در اجرا هستم و هرگز خودم را تکرار نمیکنم به همین دلیل میتوانم از کارهایم دفاع کنم و بگویم هر کدام چه تفاوتی با هم دارند. شاید به همین دلیل است که دو سال بیکار ماندم. اگر منظورتان این باشد که روحیه من طوری است که آثار سعید نعمتا... را میپسندد، بله این نظریه درست است، چون جنس آدمهایی که سعید مینویسد جنس آدمهای سختی کشیدهای است که ریشه و هویت دارند، آنها اکثراً از جنوب شهر میآیند، بله من این آدمها را دوست دارم...
+ او خوب این قشر را میشناسد...
ـ بله، شاید خودش هم از این خطه آمده باشد.
+ و تو هم خوب میشناسی؟
ـ بله قبول دارم، من هم خوب این قشر را میشناسم، چرا که خودم هم از جنوب شهر آمدهام. سعید نعمتا... خیلی خوب میتواند فاصله طبقاتی اقشار مختلف اجتماع را در قصههایش به نمایش بگذارد و در واقع خوب میداند چگونه فاصله اقشار مختلف جامعه را به هم گره بزند. شما میبینید که در سریال «مادرانه» زندگی فرزاد از اقشار پایین جامعه چگونه با اردلان و رها از اقشار مرفه جامعه گره میخورد. گرهی که کاملاً دراماتیک و نمایشی اتفاق میافتد و بسیار جای کار و بازی دارد. برای تمام بازیگران حتی کسانی که دو سکانس بازی دارند اصولاً بازی در این نوع قصهها وسوسه برانگیزی است. من هم علاقهمند هستم مثل هر بازیگری در سریالی بازی کنم که قصهاش جای عرض اندام و بازی داشته باشد. بگذریم از تکنیک دیالوگ نویسی سعید نعمتا... که برخی دوست دارند و برخی نمیپسندند...
+ و تو در خصوص سبک دیالوگنویسی این نویسنده چه نظری داری؟
ـ اصولاً دیالوگهای سعید نعمتا... را هر بازیگری نمیتواند ادا کند.
+ به همین دلیل است که معمولاً خودش در انتخاب بازیگران کار نظر مستقیم دارد؟
ـ بله دقیقاً، من بارها به سعید نعمتا... گفتهام که دیالوگهایت تمرین بیان است. بعد از سریال «وضعیت سفید» وسواس من خیلی زیاد شده بود، اما در سریال «مادرانه» همه چیز مهیای یک همکاری خوب بود.
+ در روزگاری که حتماً قبول داری ابتدای راه هستی، با این حساسیت، ملاک تو برای انتخاب نقش چیست؟
ـ قصه، خود کارگردان و نقشی که قرار است بازی کنم، ملاکهای من است. سعید نعمتا... را که میشناختم، فرزاد را برای من شفاهی توضیح داده بود و وقتیکه فیلمنامه را خواندم واقعاً نقش را جذاب دیدم. میماند جواد افشار...
+ که یک تلهفیلم با او کار کرده بودی؟
ـ بله و در این سریال ارتباط بیشتری با هم برقرار کردیم. او به من سر آن تلهفیلم اعتماد کرده بود و با شناخت کامل از کار من این بار هم نقش فرزاد را به من سپرد. جواد افشار به نظرم سریال «مادرانه» را بسیار ساده و به اعتقاد من راحت الحلقوم روایت کرد، بدون هیچ پیچیدگی عجیب و غریب و...
+ یعنی درست برعکس سیروس مقدم؟
ـ بله دقیقاً، آقای مقدم دکوپاژ پیچیدهای روی فیلمنامه پیچیده سعید نعمتا... دارند. آن سبک، سبک پرطرفدار آقای مقدم است اما جواد افشار با یک روایت ساده کلاسیک قصهای با این همه پیچیدگی را کار کرد. اول باورم نمیشد که بشود اما شد! همه چیز خیلی ساده و تر و تمیز اتفاق افتاد و این خیلی برای من خوشایند بود. جواد افشار از آن دست کارگردانانی است که به بازیگرش اعتماد میکند، توضیحاتش را میدهد و پس از آنکه میبیند بازیگر مسیر درستی را انتخاب کرده، تا حدی او را رها میکند و تنها به بالانس و رتوش کار او میپردازد. معتقد هستم ارتباط خوب بازیگر با کارگردان که در این سریال به شدت اتفاق افتاد رمز پیروزی تمام کارهای بزرگ دنیاست؛ مثل اسکورسیزی و رابرت دنیرو، مثل مسعود کیمیایی و آقای بهروز وثوقی یا پرویز پرستویی و کمال تبریزی یا ابراهیم حاتمیکیا و پرویز پرستویی، رضا کیانیان و حمید فرخنژاد، من سر سریال «وضعیت سفید» نیز با آقای نعمتا... چنین شرایطی را تجربه کردم.
+ شخصیت فرزاد دارای سیاهیها و سپیدیهایی است که برای خاکستری شدن نیازمند زمان است، در واقع تماشاگر سخت به او و رفتارش نظر مساعد پیدا میکند هر چند یک کاراکتر منفی و سیاه نیست.
ـ اصولاً من وقتی میخواهم شخصیتی را بازی کنم، برای خودم یک پیش تولید دارم که از پیش تولید عوامل دیگر و اینکه فیلمنامه را دورخوانی میکنند و... پیچیدهتر است. من بسیار درگیر میشوم و از خواب و خوراک میافتم، به خاطر اینکه شخصیت ذهنم را درگیر میکند، فرزاد بیشتر، من اول رفتم سراغ شناسنامه فرزاد که او چه رنگی دارد، چه بویی و ریشهاش از کجاست؟ یادم میآید چندین ساعت با سعید نعمتا... بحث و گفتوگو داشتیم. یکسری از حرفهای او را میفهمیدم و یکسری را نه! هیچ وقت یادم نمیرود در روزهای پایانی پیش تولید و دورخوانی و دو روز مانده به برداشت اولین سکانس، من هنوز صد در صد فرزاد را نشناخته بودم و این کار مرا سخت میکرد. جلسه دورخوانی ما تمام شد من قرار بود فردا بروم جلوی دوربین، ولی هنوز خودم ok نبودم. سعید را کشاندم در اتاق تدوین و گفتم مشکل من این است که خیلی چیزها را فهمیدم، ولی هنوز راضی نیستم. گفتم در یک جمله فرزاد را برای من تعریف کن. جملهای که سعید نعمتا... از فرزاد تعریف کرد تازه کلید و جرقه شخصیت بود در ذهن من! من نه تنها در صفحه اول فیلمنامهام این جمله را نوشتم، بلکه هر کجا خالی بود مینوشتم و تکرار میکردم. آن جمله این بود« فرزاد سبک سری است که دچار مسؤولیت شده است!» کارهای خام و نپختهای که شما از فرزاد میبینید برمیگردد به همین سبک سری، شاید اگر 10 سال بزرگتر بود خیلی از این رفتارها از او سر نمیزد.
+ و این تعریف به تو کمک کرد که هرگز او را شخصیت منفی نبینی؟
ـ دقیقاً درست میگویی و این همان خاکستری بودن شخصیت را برای من تداعی میکرد. من خیلی جاها بحث میکردم و میگفتم فرزاد کاملاً مثبت است...
+ کاملاً مثبت؟
ـ حداقل منفی نیست!
+ شناخت تو از این شخصیت به جایی رسید که از همان ابتدا به رفتارهایش (که ممکن است از نگاه تماشاگر اشتباه باشد) حق بدهی...
ـ دقیقاً همین طور است...
+ همین که به شخصیت فرزاد و رفتارهایش حق دادی تا برخی از اکتهایش را برخلاف عرف جامعه انجام دهد، به شخصیت نزدیک شدی، او را قابل باور کردی و...
ـ طبیعتاً، من حرف تو ر ا کامل میکنم. فرزاد به زعم خودش دارد یک حرکت مثبت انجام میدهد او احساس میکند برای مادرش، خواهرش و خانوادهاش قدم برمیدارد. او خودش را مرد خانه میداند و دوست دارد شرایط زندگی اعضای خانهاش را مهیا کند، اما رفتارهایش از نگاه تماشاگر اشتباه است و اعتقاد دارد راه درستی را در پیش نگرفته است.
+ چگونه به لحن فرزاد رسیدی؟
ـ منظورت را متوجه نمیشوم!
+ منظورم لحنی است که تو را در کنار رفتار و عمل به شکل و شمایلی از یک شخصیت نادان و خاکستری که نادانسته رفتار میکند، نزدیک کند؟
ـ لحن چیزی است که بازیگر خودآگاه و ناخودآگاه با نزدیک شدن به نقش انتخاب میکند، اما من به این لحن اصولاً میرسم تا اینکه چند لحن را مثل سریال «وضعیت سفید» داخل کاسه بگذارم و یکی را انتخاب کنم.
+ اما در سکانس مشترک فرزاد و محمدجواد (مهرداد ضیایی) در خیابان، تماشاگر فرزاد را با همان لحن باور کند... (من به جان مادرم لجن نیستم!!)
ـ چقدر با دقت و دقیق دیدی! اینجا من یک شخصیت هستم و برعکس تیپ بهروز در «وضعیت سفید» باید لحن را از خود شخصیت در قصه میگرفتم، در واقع لحن خودش آمد... لحن فرزاد و گفتارش شاید یک جا لج در بیاورد، اما خودش با اعتقاد حرف میزد و رفتار میکرد. من میگفتم آدم عوضی نیستم! میگفت هستی! میگفتم هستم ولی خداییش خیلی نیستم! تا جایی که میگوید «من به جان مادرم لجن نیستم» اینجا دیگر تماشاگر از رفتار فرزاد عصبی نمیشود و احساس میکند این آدم هم وجدان دارد و سنگدل نیست! او در موقعیت قرار گرفته... من پیشنهاد میکنم شما سکانس بازی من در مقابل خانم زنگنه را در قسمت 26 ببینید تقابل دو آدم شکست خورده است.
+ کماکان قرار است از تو نقش یک جوان عاصی را ببینیم یا تغییر مسیر در راه است؟
ـ واقعاً هیچ مشکلی ندارم اگر باز آدم عاصی بازی کنم، اما به شرطی که شناسنامهاش با فرزاد، بهروز و محسن رستگاران تفاوت داشته باشد.
+ ولی تو میتوانی با یک نقش کاملاً متفاوت خود را در جایگاه محکمتری به عنوان یک بازیگر توانا اثبات کنی؟
ـ بله دقیقاً... خیلی دوست دارم یک مهندس مرفه جامعه را بازی کنم. این مستلزم اولاً پیشنهاد است، ثانیاً یک قصه خوب با چهارچوب درست و البته شخصیتی با پرداخت محکم که جای کار داشته باشد.
+ ولی فکر کنم بازی کمدی تو هم در موقعیت، جذاب باشد؟
ـ کمدی موقعیت بله، ولی طنز نه!
+ نه اگر کسی برای کار طنز تو را دعوت کند که کار لطمه میخورد همان کمدی موقعیت؟
ـ (میخندد) قبول دارم کسی به آن کار نمیخندد! خودم دوست دارم یک کار کمدی در موقعیت تجربه کنم. جالب است بدانید سریال «خروس» و نقش آقای رضویان به من پیشنهاد شد که قبول نکردم، چون احساس کردم در راستای هدفم نیست!
+ و حرف آخر...
ـ امیدوارم در مسیری که میروم با هدفی که دارم سست نشوم، چون سوابق نشان داده خیلی از هنرمندان به اجبار تغییر مسیر دادهاند. دغدغه نان دارم اما دو سال صبر کردم تا نشان بدهم حاضرم گرسنگی بکشم، ولی کار خوب بکنم.
دیدگاه تان را بنویسید