مصاحبهباگروه موسیقی پالت/ آقای بنفش سیاسی نیست
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
رنگ بنفش در ادبیات ایران تا پیش از انتخابات 92 با «جیغ بنفش» هوشنگ ایرانی معنا پیدا میکرد. حالا وضع فرق کرده و خیابانهای خالی شده از مردم بنفشپوش روزهای انتخابات، طعم نخستین فعالیتهای دولت تدبیر و امید را مزمزه میکنند. در این میان انتشار یک آلبوم موسیقی به نام «آقای بنفش» میتواند خیلی معنادار باشد و لابد در وهله اول، مرتبط با فضای سیاسی مغناطیس حضور روحانی. اما پالتیها میگویند سیاسی نیستند و اصولا ماجرای نامگذاری اولین آلبومشان، زمین تا آسمان با ماجراهای سیاسی روز فاصله دارد. گفتوگو با پالتیها، عبور از چموخم همین سوالها برای رسیدن به برداشتی شفافتر از این گروه جوان موسیقی پاپ است؛ در روزهای همجوار با کنسرتشان در برج آزادی. برجی که سال قبل هم محل کنسرتشان بود و به اعتراف اعضای گروه، جای دنجی برای دیدار با مخاطبانی است که در همین یکی، دو سال پیدا کردهاند. بهتر است از شکلگیری گروه «پالت» شروع کنیم. گروه «دنگ شو» چقدر در این شکلگیری نقش داشت؟ امید نعمتی: ما هرکدام قبل از شکلگیری گروه «پالت» در جاهای مختلفی فعالیت داشتیم؛ ولی شکلگیری «پالت» ربطی به هیچکدام از فعالیتهای قبلی ما ندارد. همه ما قبل از اینکه گروه «پالت» را تشکیل دهیم با هم دوست بودیم و سلیقه مشترکی در موسیقی داشتیم، برای همین منتظر فرصتی بودیم تا شرایط ابراز ایدههایمان فراهم شود. از این رو تصمیم گرفتیم گروه «پالت» را تشکیل دهیم؛ چون قبلا در جاهای دیگر آزمون و خطا کرده بودیم، سعی کردیم از تجربههای بد گذشته فاصله بگیریم و تجربههای خوبمان را نگه داریم. نتیجهاش شد گروه «پالت» تا اینجا، و حالا نمیدانیم بعدا قرار است چه اتفاقی بیفتد. تجربیات گذشته شما بدون مجوز بود، چطور تصمیم گرفتید شروع کار «پالت» با مجوز باشد؟ نعمتی: یکی از تجربههای بد گذشته همین نداشتن مجوز بود. به این نتیجه رسیده بودیم که اگر مجوز نداشته باشیم یکسری کارها را نمیتوانیم انجام دهیم. مثل خیلی از کسانی که مجوز ندارند و خارج از کشور در حال فعالیت هستند. فکر میکنم این عده به نحوی از بدنه جامعه ایران که مخاطب اصلی موسیقی هستند جدا شدهاند. من بعضا در کنسرتهای دوستان شرکت میکنم یا در کنسرتهایی که قبلا در خارج از کشور داشتیم حس میکردم ما برای این مخاطبان، موسیقی اجرا نمیکنیم. مخاطبان اصلی ما در ایران هستند؛ کسانی که در فضایی شبیه به ما زندگی میکنند. و بدیهی است این ارتباط به انتشار آلبوم و اجرای کنسرت نیاز دارد... نعمتی: بله، مخصوصا اجرای کنسرت در شهرستانها که به هر حال حتما باید روند قانونی را طی کند. به نظرم گرفتن مجوز اولین قدم برای ایجاد درآمد هم هست؛ چون معمولا گروههای موسیقی اگر نتوانند هزینههایشان را تامین کنند از هم میپاشند... نعمتی: هدف اصلی ما از مجوزگرفتن در وهله اول درآمدزایی نبود؛ بلکه نزدیکی به مخاطب بود. اینکه مردم موسیقی ما را بشنوند از همه چیز برای ما مهمتر بود. روزبه اسفندارمز: ما فکر کردیم در ایران شرایط خاصی وجود دارد تا آلبوم بهصورت رسمی منتشر شود و پخش گسترده داشته باشد. به خاطر شنیدهشدن موسیقیمان آلبوم را با هزینه شخصی خودمان ضبط کردیم، بعد فکر کردیم چگونه میتوانیم این کار را بهتر عرضه کنیم. یعنی بعد از ضبط کامل آلبوم «آقای بنفش» سراغ تهیهکننده رفتید؟ اسفندارمز: بله، بعد از آن به دنبال هرچیزی که بتواند به ارتقای کار کمک کند رفتیم. پیشنهادهای میلیونی زیادی به ما شد و پیشنهادهای غیرمادیای که ایدههای خوبی بود ولی ما پیشنهادی را انتخاب کردیم که فکر کردیم بیشترین همسویی را با «پالت» دارد و تا الان هم از نتیجه این همکاری راضی هستیم. دقیقا تهیهکننده چه نقشی در کار شما داشته؟ چون معمولا این تفکر وجود دارد که تهیهکننده سرمایهگذار کار است اما شما اشاره کردید که بعد از ضبط آلبوم سراغ تهیهکننده رفتید... اسفندارمز: در حال حاضر در بازار موسیقی تعریف تهیهکننده این است که به خواننده میگوید: «من فلان قدر میگیرم تا برایت کنسرت اجرا کنم»؛ ما به این معنی سرمایهگذار نداریم؛ این، نوعی همکاری در قالبهای مختلف است، از طراحی دکور کنسرت تا صدابرداری و نوع پخش آلبوم... نعمتی: واقعیت این است که خیلیها فکر میکنند «پالت» تهیهکننده دارد پس از هر نظر ساپورت میشود و خیالشان از نظر مادی راحت است. کاوه صالحی: آقای رسولاف خودشان آرتیست هستند و ما را کاملا درک میکنند و این خیلی اهمیت دارد. چون این همکاری برای ایشان صرفا به دلایل مادی نیست. همسویی فکری و نگاه مشترک ما با ایشان دلیل اصلی این همکاری است. آقای رسولاف خیلی ریسک پذیرند... نعمتی: بحث همین است که باید در این فضا ریسک کرد. صالحی: مثلا یکی از دغدغههای ما طراحی بود. صرفا نمیخواستیم «پالت» یک تجربه شنیداری باشد و این مسایل دغدغه آقای رسولاف هم بود و دنبال برداشت و سود نبودند. نعمتی: ببینید وقتی شما کنسرت برگزار میکنید بروشورتان میتواند روی یک برگ باشد یا دفترچهای باشد که شاید سالها بعد مخاطبانتان به صورت آرشیو آن را نگه دارند. ما سعی میکنیم به همه این ابعاد توجه کنیم، اینطور هم نیست که برای همه بخشها هزینه کنیم. نقطه قوت ما از لحاظ مالی نیست بلکه به دلیل همکاری آدمهای متخصص و همفکر است. مثلا پخش ما را «نیما جوان» انجام داد که اولین پخش بزرگ نیما بود، از طرفی طراحی صحنه را گروه «تهران کارنوال» انجام داد که یک گروه جوان و تازهکار مثل ما هستند. ما میخواستیم از افرادی همسنوسال خودمان استفاده کنیم که عموما کارشان را با ما تجربه میکنند. کارما روی بعد اقتصادی استوار نیست بلکه روی ایدههای تازه استوار است، مثلا ما قصد داریم یک سیدی ویدیو منتشر کنیم. خب این به لحاظ اقتصادی توجیهشدنی نیست و صرفا یک کار فرهنگی است. اگر ما این سیدی را منتشر کنیم ممکن است خیلیها تصور کنند ما خیلی سود کردیم، درصورتی که ساخت کلیپ هزینه بالایی نیاز دارد. برای قطعات آلبوم «آقای بنفش» میخواهید کلیپ درست کنید؟ نعمتی: نه، برای بعضی از قطعات آلبوم «آقای بنفش» و قطعا آلبوم بعدیمان؛ ویدیوی گروه موسیقی «رستاک» در دوره خودش درخشان بود و البته از اجرای زنده فیلمبرداری شده بود اما در این ویدیوکلیپ هر قطعه یک کارگردان دارد با یک ایده و جداگانه ساخته میشود. البته خارج از ایران تهیهکننده موسیقی همه این کارها را انجام میدهد، از لباس موزیسینها گرفته تا نحوه پخش آلبوم و پوستر و حتی طراحی حرکات روی صحنه... صالحی: انواع و اقسام تهیهکننده وجود دارد. مهیار طهماسبی: آقای رسولاف آنقدر خلاق هستند که تناسب اجرا و متن موسیقی را کاملا درک میکنند. نعمتی: توجه به ابعاد مختلف در پالت به دلیل ارتباطاتی است که ما داریم. فکر میکنم یک موزیسین باید با هنرمندان دیگر جامعه در ارتباط باشد و تا حدودی به شاخههای دیگر هنری زمان خودش هم احاطه داشته باشد. به نظر میرسد دورهای که موسیقی فقط یک هنر شنیداری بود رو به پایان است؛ مخصوصا در اجرای موسیقی، هنرهای دیگر ناخودآگاه داخل میشوند... صالحی: چند وقت پیش ما آلبومی گوش دادیم که از لحاظ تکنیکی واقعا قوی بود ولی حس نداشت و نمیتوانست با شما ارتباط بر قرار کند گروه «پالت» از معدود گروهای تلفیقی است که پاپیولار شده و موسیقی «پالت» با وجود استقبال عمومی، بازاری نیست. شما برخلاف جهت موسیقی پاپ رایج حرکت کردید، چون معمولا گروهها به یکی از این دو طرف گرایش پیدا میکنند یعنی یا مخاطب را از دست میدهند یا به ورطه بازاریبودن کشیده میشوند... صالحی: به نظرم در موسیقی «پالت» احساس خیلی بارز است. از لحاظ تکنیکی میتوانیم پیچیدگی زیادی در موسیقی داشته باشیم ولی قضیه برقراری ارتباط با مردم است، چون همه مخاطب خاص و موزیسین نیستند که بتوانند موسیقی را که میشنوند از نظر فنی تجزیه و تحلیل کنند؛ به نظرم نقطه ارتباط ما با مخاطب یک مرز باریک و یک آن است که واقعا دلیل اصلیاش را نمیدانم، شاید به کاراکتر شخصی تکتک اعضای «پالت» برمیگردد. اسفندارمز: کاوه درست میگوید؛ منظورش این نیست که موسیقی «پالت» برای شنیدن ساده است. خیلیها به ما میگویند که با شنیدن چندباره این موسیقی با لایههای دیگری از موسیقی ما ارتباط برقرار کردند. همه ما شنوندههای حرفهای موسیقی بودهایم و با جزء به جزء خیلی از موسیقیها لذت بردیم و این وسواس را در گروه خودمان هم به خرج دادیم، ضمن اینکه همیشه حواسمان بوده که این کار را برای یک آهنگ خاص انجام میدهیم، نه اینکه بخواهیم هرچیزی را که بلدیم را در یک کار به رُخ بکشیم. فرم برای بیان مفهوم بوده؟ اسفندارمز: دقیقا، این نبوده که فلان آرپژ را بزنیم که بگوییم ما این تکنیک را بلدیم. ممکن است در آینده قطعهای بسازیم و فکر کنیم باید از تکنیک پیچیدهای استفاده کنیم؛ همه ما عطش سیریناپذیری نسبت به موزیک داشتیم و این علاقهمندی طیف گستردهای از سبکها را در بر میگرفت از موسیقی محلی ایرانی تا موسیقی فولکلور غیرایرانی و موسیقی کلاسیک و راک و متال و غیره، تمام این علاقهمندیها باعث شد در گروههایی که قبلا ساز میزدیم هم دنبال موسیقی دیگری باشیم و سعی و تلاشهایی هم کردیم؛ مثلا در دورهای من و امید و خاطره و حسام با هم بودیم و بعد من و مهیار و ماکان تجربه مشترک دیگری داشتیم. الان در گروه «پالت» توانستید موسیقیای را که دنبالش بودید تجربه کنید؟ اسفندارمز: نمیتوانم بگویم دقیقا همان چیزی است که دنبالش بودیم. ما در آن گروهها و ساززدنها که به دنبال موسیقی دیگری بودیم که میشنیدیم و دوست داشتیم آن را تجربه کنیم و در آن فعالیتها چگونه تجربهکردن را یاد گرفتیم. مثلا من برای اولینبار که میخواستم بدون نتساز بزنم دچار استرس شده بودم، چون تا آن زمان به ساززدن از روی نت عادت داشتم و این باعث شد که چیزی در خودم پیدا کنم و آن را بنوازم و در این تجربه حسام و مهیار هم با من بودند و ما با هم یاد گرفتیم چگونه تجربه کنیم. در «پالت» ما به دنبال آن صداها میگردیم و برای همین مطمئنا موسیقیهای بعدی ما با الان فرق خواهد داشت چون در حال تجربه هستیم. چقدر این تجربهگرایی منشعبشده از پیشینه بداههنوازی در موسیقی شرقی است؟ مهیار طهماسبی: بداههنوازی اصل کار ماست، دور هم مینشینیم و هرکسی ممکن است ایدهای بدهد و بعد هرکدام از ما نسبت به توانایی خودش و سازش شروع به بداههنوازی میکند و ادامه میدهیم تا قطعه شکل بگیرد، این اصل و اساس «پالت» است و فرقش با بداههنوازی در موسیقی شرقی این است که ما به صورت گروهی بداههنوازی میکنیم و من مجبور نیستم در لحظه فکر کنم و ساز خودم را بزنم و کس دیگری زیر ساز من ریتم بگیرد... صالحی: بیشتر بداههسازی است تا بداههنوازی. طهماسبی: ما وقتی در حال آهنگسازی هستیم گوشهایمان تیز است. یک موقع من میبینم روزبه روی هارمونی که کاوه ساخته سولو میزند و پرکاشن و بیس هم تقویتش میکنند و با خودم فکر میکنم الان احتیاج به ساپورت دارد و من باید کاری کنم تا حس و حالی که در نظر دارد بهتر منتقل شود. این به قول خودتان بداههنوازی گروهی به نظرم خیلی هم به شناخت شما از روحیات شخصی و موسیقایی هم بستگی دارد... طهماسبی: اصلا دقیقا همین است. به نوعی ما درحال پیدا کردن یکدیگر در موسیقی هستیم. تعداد زیادی از سولات شما را ما هم از خودمان میپرسیم، یعنی این اتفاق اینقدر خودش شکل گرفته که ما نمیتوانیم دقیقا توضیح بدهیم چه اتفاقی در این موسیقی افتاده. صالحی: این به سابقه ذهنی ما هم بستگی دارد، در واقع الگوهایی که قبلا شنیدهایم خیلی موثر هستند، یعنی واقعا نمیشود قطعهای را پیدا کرد که بگوییم مال یک نفر است، حتما مشابهاش با درصدی اختلاف وجود دارد و همه اینها در آرشیو ذهنی ما وجود دارد. یعنی تحت تاثیر موسیقی خاصی نیستید؟ نعمتی: بعید میدانم کسی بتواند موسیقی اجرا کند که قبلا هیچکس آن را نزده. شما یک نوازنده تار را بنشانید و بگویید قطعهای بزن که تا به حال هیچکس نزده. به هر حال باید روی چیزی استوار باشد. در موسیقی شنیدههای قبلی خیلی تاثیر دارد. اصلا اینکه ما حس میکنیم این فواصل مطبوع هستند یا نه به دلیل سابقه ذهنی ماست. موسیقی ایران به نظرم در زمینه تئوری نسبت به هنرهای دیگر عقب مانده چون دورههای زیادی مهجور بوده. مسایلی که در هنرهای دیگر پذیرفته شده هنوز در موسیقی ما درگیر تعصبات است. اسفندارمز: اوضاع تجسمی خیلی بهتر است. در موسیقی برخی افراد تعصب عجیبی دارند. تعصب یعنی همان چیزی است که در «پالت» ممنوع است؟ نعمتی: دقیقا. در حال حاضر و حتی خیلی قبلتر در هنرهای تجسمی به کلاژ پرداخته شده، اما در موسیقی ما برای خیلیها قابل قبول نیست... نعمتی: خیلیها کلاژ را کپی تلقی میکنند. مثلا درقطعه «خونه مادربزرگه»به نظرم بیشتر از آنکه قطعه «خونه مادربزرگه» برای تحریک حس نوستالژیک مخاطب باشد، بهکارگیری درست این قطعه در راستای مفهومی است که قصد بیانش را دارید... نعمتی: کسانی که به خانه مادربزرگه میگویند: کپی، برخوردشان با تابلوی «سالوادور دالی» که برای مونالیزا سبیل گذاشته چیست؟ من میگویم ببینید سالوادور دالی برای چه سالی است؟ مثل این همه برداشتهای آزادی که از روی هملت شده... نعمتی: بله. به نظرم بپذیریم که ما به لحاظ تئوری در موسیقی به دلیل تعصباتمان عقب ماندهایم. همه مثالهای ما مربوط به 50 سال پیش است، ولی ما در سال 92 هستیم و یک گروه موسیقی جوانیم ولی در حال کلنجار رفتن با کسانی هستیم که میگویند: چرا این قطعه را کپی کردهاید و هنوز فرق کپی و کلاژ را نمیدانند! حالا که بحث درباره قطعه «خونه مادربزرگه»شد میخواستم بدانم پخش و انتشار ویدئوکلیپ این قطعه در شبکههای ماهوارهای با اجازه خودتان بوده؟ نعمتی: ابدا. اصلا ما در جریان نبودیم. گذشته از اینکه ما پالتیها علاقهای به همکاری با شبکههای خارج از ایران نداریم، اصول حرفهای هم ایجاب میکند حقوق مادی و معنوی (کپی رایت) کارِ ما را رعایت کنند. ما به شبکههای خارجی ایمیل هم زدهایم و از اینکه بدون اطلاعمان کارمان را پخش میکنند ناراضی هستیم. این دومین کنسرت شماست. چه تفاوتی با کنسرت گذشته دارد و کمی در مورد طراحی صحنه آن توضیح دهید و اینکه ایده این طراحی بر چه اساسی بود؟ اسفندارمز: ما تهران را خیلی دوست داریم. من به شخصه حتی وقتی شیراز میروم دلم برای تهران تنگ میشود، چون خاطرات ما در گوشههای این شهر اتفاق افتاده و شکل گرفته است. خیلی از گپهای من و مهیار درمورد موسیقی در پیادهرویهای ما در تهران بوده است. صالحی: در اصل موزیک ما یک موزیک شهری است. اسفندارمز: تفاوت این کنسرت بیشتر در پرفورمنس ما و نوع شروع و پایانبندی قطعات بود. نوازندههای جدیدی هم به گروهتان اضافه شده بود... نعمتی: بله «سردارسرمست» و«امین طاهری» اضافه شدند. حسام محمدیانپور در حال حاضر در آلمان است و به این دلیل همراه ما نبود. کارهایی که غیر از آلبوم «آقای بنفش» اجرا کردید برای آلبوم بعدیتان است؟ نعمتی: نه، چند قطعه از آلبوم«آقای بنفش» حذف شده بود و ما آنها را برای گروهی که قبلا هم به کنسرت آمده بودند اجرا کردیم و سورپرایزهایی هم برای آنها داشتیم، اما بیشتر روی قطعات آلبوم آقای بنفش مانور دادیم چون کسانی که به کنسرت آمدند میخواستند آلبوم «آقای بنفش» را بشنوند. اسم آلبوم شما برگرفته از یک قطعه بیکلام است. چرا «آقای بنفش»؟ صالحی: من برای یک تئاتر موزیک ساختم که اسم تئاتر آقای بنفش بود شخصیت اصلیاش یک موش بود که در فاضلاب زندگی میکرد. در اصل آقای بنفش یک موش بود که بنفش هم بود. آن قطعه را در پالت تغییر دادیم و خیلی پرداخت شد و بعد اسم این قطعه شد آقای بنفش و غیر از آن به نظرمان خیلی جذاب بود و معانی مختلفی را میتوانست در بر بگیرد. تلاقی سیاسی با این اسم خیلی به نظرم جالب بود... نعمتی: بله، برای ما هم جالب بود چون موسیقی ما سیاسی نیست و قبل از این جریانات ضبط و منتشر شده بود.
دیدگاه تان را بنویسید