"مسعود رایگان" از بازی در نقش "جلال" سریال "داوران" میگوید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
ـ بعد از سریالهای شمسالعماره و جستجوگران من سقوط یک فرشته را کار کردم تا رسیدم به داوران . درواقع یک فاصله زمانی بین دو کار جستجوگران و داوران وجود دارد . سریالهای جستجوگران و داوران هیچ ارتباطی به هم ندارد . در سریال داوران من نقش یک وکیل مدافع را بازی میکنم، در حالیکه در سریال جستجوگران آن آدم برای منافع ملی کشورش تجسس و کنکاش میکند و درواقع می خواهد سوء استفادههای مالی را که در کشور اتفاق افتاده و ... را رو کند .
جالب اینکه نام اول آن سریال « پروژه های خاموش » بود، به نظرم عنوان بهتری برای آن کار بود که نمیدانم به چه دلیلی تغییر کرد . آن آدم مدعیالعموم بود در آن راستا فعالیت میکرد و جانش را هم بر سر همین قضیه میگذارد، ولی داوران در دفاع از بیگناهان در حال فعالیت است و این دو فضای جداگانه است . آن شخصیت در رفتارش تغییری داشت ( عطاء بهرامی در سریال جستجوگران ) ؛ در حالیکه جلال داوران یک ملایمت و یک ملاطفت و البته تعمقی پشت سرش دارد که وجه تمایز این دو کاراکتر است .
حرفهای که جلال داوران انتخاب کرده جزو معدود مشاغلی است که میتوان به آن نگاه چند وجهی داشت. در واقع او هم میتواند یک نگاه اقتصادی به حرفه اش داشته باشد و البته میتواند یک حقوقدان باشد و ...
ـ بله جلال یک حقوقدان است .
درواقع او یک نگاهی دیگر به زندگی و به حرفه اش دارد ...
ـ ببین، رنج ! ما در زندگی از خیلی چیزها رنج میبریم، از بیعدالتیها رنج میبریم، از عدم تساوی حقوق که باید میان همه به یکسان تقسیم شود رنج میبریم، از بچههای خیابانی رنج میبریم و ... فکر میکنم جلال داوران آدم رنجوری است، به معنای فلسفی کلمه . یعنی اینکه او رنج خودش را با دیگری قسمت نمیکند، اما رنج دیگری را به جان میخرد . با چنین نگاهی به سمت جلال داوران رفتم . این نگاه جلال داوران را از دیگر شخصیتهای این سریال و حتی آدمهایی که ما گاه در اطرافمان در مشاغل مختلف میبینیم، متمایز میکند .
نمونهاش سکانسی که جلال داوران در دیالوگ با خواهرش (نوشین) دارد ...
ـ بله، نوشین از جلال میپرسد آقای جلال داوران شما چند سالتان است؟ او میگوید خیلی ! در ادامه میگوید الان چند شب است که دیگر نمیتوانم بخوابم چرا که به یاد پدر و مادر هستم که در آن بمباران آوار روی سرشان ریخت، فکر رفقای جبهه هستیم و ... این افکار به من هجوم میآورند و خواب راحت را از من ربودهاند . فکر میکنم زمان بازنشستگی من رسیده است و باید بازنشسته شوم . برخی مواقع حس میکنیم که او میگوید به ته خط رسیده ...
ولی مقاومت میکند، چون نمیخواهد به ته خط برسد؟
ـ بله مقاومت میکند !
چرا؟
ـ چون رنج میکشد و میخواهد از آن بیعدالتی جلوگیری کند . ببین داستانی که در سریال داوران مطرح میشود، داستان قانون اساسی است یعنی میثاق ملت، میگوید اصل فلان، حقوق شهروندی که به کرات در قانون اساسی از آن صحبت شده است و در سریال داوران به آن پرداخته شود، چون جلال داوران حقوقدان است، وکلایی را آموزش میدهد و تربیت میکند که بتوانند داد بیگناهان را بگیرند نه چیز دیگری ...
شما اصولاً بازیگری تکنیکی هستید حتی در نقشهای حسیتان، از جمله فیلم خیلی دور خیلی نزدیک و حتی سریال مدار صفر درجه، به شدت تکنیک را بیش از حس در کارتان لحاظ کردهاید؛ در مورد جلال داوران همین طور است.
ـ بله ...
فکر میکنم کار سختی باشد فاصله گرفتن از نقشی با چنین مختصات و خصوصیات و اجرای آن صرفاً با تکیه بر قدرت تکنیک، در این باره هم صحبت کنید، شاید یک روز در سریال شمسالعماره شما با اهرم تکنیک بتوانید گلیم شخصیت را راحت از آب بیرون بکشید، اما در سریال داوران و شخصیت جلال، کار به مراتب سختتر است و انرژی مفصلی میگیرد.
ـ درست میگویی انرژی مفصلی میگیرد . اگر ما اعتقاد داشته باشیم کار بازیگری یک حرفه است بخش اعظمی از کارش تحقیقات میدانی اوست در ارتباط با شخصیت . در واقع اگر بازیگر در مورد نقشی که قرار است بازی کند تحقیق نکرده باشد، شک نکنید که او نمیتواند و نقش باسمهای و سردستی میشود . تمام روند حوادثی که در دل فیلمنامه رخ میدهد، باید از صافی بازیگری عبور کند تا به مخاطب برسد . مثل این میماند که شما دیوان حافظ را باز کنید و همین جوری بدون آنکه شعر این شاعر ارجمند و بزرگ را بفهمی، بخواهی با صدای بلند و قرا بخوانی ! خب نتیجه معلوم است ! وقتی خود تو نمیفهمی که این شعر چه میگوید قطعاً مخاطب هم نتیجه نخواهد گرفت . خود تو هم از اجرایت لذت نمیبری، چون فقط شعر را قرا خواندهای بدون اینکه مفاهیم اشعار را فهمیده باشی و به آن توجه کرده باشی ...
پس میتوان گفت یکی از راههای اجرای درست هر نقش به واسطه تکنیک، فهمیدن و درک شخصیت به لحاظ دیدگاه، جایگاه اجتماعی، روانشناسی کاراکتر و ... است؟
ـ معلوم ... ( میخندد ) وقتی شخصیتی از صافی شما ( شمای بازیگر ) رد نمیشود، هیچ فیلتری نمیتواند آن را دریافت کند ...
پس از آنجا تکنیک هم بیاثر خواهد بود؟
ـ دقیقاً، چرا ما میرویم دانشکده بازیگری؟ دانشکدههایی که الی ماشاا ... در کشور ما زیاد است و هر دو سال یکبار انبوهی از بازیگران و کارگردانان را فارغ التحصیل به جامعه تزریق میکنند، در حالیکه محلی از اعراب ندارند . نمیخواهم تخطئه کنم، ولی محل کار این عزیزان فارغ التحصیل کو؟ کجاست؟ اینها کجا میخواهند بروند کار کنند؟ آیا محل و شرایط کار آنها در نظر گرفته شده و چارت سازمانی آنها مشخص است؟ !
البته آموزشگاههای بازیگری صرفاً یک بنگاه اقتصادی هستند و معمولاً تعهدی برای ورود به بازار کار به دانشجویان خود نمیدهند، مگر در مواردی محدود و انگشت شمار ...
ـ بله همان بنگاه اقتصادی هستند ! درست و گویی هیچ تضمینی ندارند ! بگذریم، از بحثمان فاصله نگیریم . وقتی میروید دوران آکادمیک را به خصوص در رشته بازیگری آموزش ببینید، در واقع تکنیک را یاد میگیرید و بستری بزرگ را در عرصه تکنیک برای شما مهیا میکند، فرصتی است که آشنا شوید با زیر و بمهای این رشته، چون متمرکز شدهاید روی هنر، هنر بازیگری ! بنابراین باید بروی خوب ببینی، فهم داشته باشی، تلاش کنی، هدف داشته باشی و ... شما اگر بخواهی در کشور سوئد بازیگری آموزش ببینی، در موقع ثبت نام، اول از شما سؤال میکنند برای چه میخواهی وارد این عرصه شوی؟ ! اصلاً به نمره شما در دبیرستان کاری ندارند و به آن توجهی ندارند، تنها هدف شما را میپرسند ! شما باید از این قضیه دفاع کنید ...
که با چه ذهنیتی وارد این عرصه شدهاید؟ آیا تنها شهرت و پول و ...
ـ دقیقاً، تو باید بگویی با چه ذهنیتی میخواهی وارد این کار شوی ! آیا کار آماتوری کردهای؟ آیا کار دبیرستانی کردی؟ فضا را میشناسی؟ از کی شروع کردی؟ کار حرفهای میتوانی انجام بدهی؟ از کی شروع کردی؟ جالب اینکه میشنوم که خیلیها میگویند خیلی خب ! جای دیگری نیست که ما قبول شویم خب میرویم دانشگاه بازیگری !! در واقع آن علاقه ذاتی و خواهش قلبی اینجا دیگر وجود ندارد
. تنها به دنبال تیتر و مدرک هستیم ! خب اینگونه جواب نمیدهد ! چرا الان در مورد جوانانمان که وارد رشته بازیگری، کارگردانی و در کل تئاتر میشوند دچار بحران هستیم ! ؟ چرا؟ واقعاً چرا؟ من به شما میگویم چرا، به این دلیل که هم نسلان خود بنده، اگر دقت کرده باشی مسیری را طی کردهاند که امروزیها کمتر به آن رجوع میکنند !
اولاً که اکثر همدورهایهای من بچههای شهرستان هستند، اینها چه کردهاند؟ باور کن خبر دارم که این عزیزان طراحی صحنه کارشان را خودشان در یک دورهای خودجوش انجام دادهاند، بدون استاد و هیچ کمکی . در سن 10 ـ 12 سالگی به کار علاقهمند بودند، گروه تشکیل دادهاند تلاش کردهاند، خسته نشدهاند تا به جایی برسند و خودشان را تثبیت کنند .
شما از تمام دوستان من سؤال کن، از رضا کیانیان، پرویز پرستویی و بقیه دوستان، بپرس ورود شما به تئاتر چگونه بوده؟ ! احتمالاً تو تا الان بارها از این دوستان سؤال کردهای و در آرشیوتان وجود دارد . حتماً این بزرگان راجع به خاطراتشان برای شما گفتند، گل مالی کردند، کف صحنه را شستهاند، آن هم نه به صورت یک ماه و دو ماه و یکسال و دو سال، مدتها ! چرا؟ چون به این کار علاقهمند بودند دوست داشتند بدانند آخرش کجاست !
و جالب اینکه اکثراً امروز میگویند ما هنوز به انتها نرسیدهایم، چون ...
ـ بله، چون بیانتهاست، ته ندارد ! باور کن گاهی همین الان ما هر کاری را که میرویم شروع کنیم از نقطه صفر و با زدن کورنومتر آغاز میکنیم . چون تمام آموختهها، احساس و تکنیک را باید بگذاریم کنار و یک شخصیت جدید آغاز کنم.
بنابراین این شخصیت جدید را باید بفهمیم و این میشود خودش یک تجربه دیگر و در کار جدید این شخصیت کنار میرود با کورنومتر جدید شروع میکنیم ! نباید این کارگردان را سرسری بگیریم، چون سرسری نیست . شما اگر از تمام این دوستان سؤال کنید متوجه میشوید این عزیزان آثار آقای بهرام بیضایی را همه اجرا کردهاند، آقای ساعدی را که حلوا حلوا کردهاند و خوردهاند در تمام شهرستانهای ایران، ( منظورم قبل از انقلاب است ) این نمایشها را خواندهاند، اجرا کردهاند، بحث کردهاند، توی سر هم زدهاند، تحلیل کردند و ... البته با عقل آن زمان خودشان، با عقل جوان سیزده چهار سالهشان ...
در واقع استارت به درستی در وجودشان راجع به این حرفه (بازیگری)خوردهاست ...
ـ دقیقاً، استارت را به درستی زدهاند . همین آقای علی نصیریان با دو نمایشنامه قوی « بلبل سرگشته » ، « افعی طلایی » ، حالا تو برو از بسیاری از این دانشجویان جوان بپرس میگویند آقای نصیریان ؟ نمایشنامهنویس هم بودهاند؟ ! بابا آقای نصیریان دو نمایشنامه درخشان دارند . بهمن فرسی، عباس نعلبندیان و خیلیهای دیگر را آیا دانشجویان امروز ما میشناسند؟ آثارشان را خواندهاند ! باور کن افراد صاحبنام این حرفه تمام این آثار را تجربه کردهاند بعد رفتهاند سراغ آثار پینتر !
بعد رفتند دانشکده و گفتند خب ما آن آثار را حلوا کردیم و گذاشتیم کنار، حالا میخواهیم ببینیم برخورد ما باید با درام غربی چگونه باشد ! در واقع ابتدا را با یک تجربه خوب قبل از دانشکده پشت سر گذاشته و با شناخت کامل وارد تحصیلات آکادمیک میشود، حالا میتواند بیاید و تکنیک را بیاموزد و بعد میرود روی مبانی تئوری این حرفه انگشت میگذارد . الان چه اتفاقی در تئاتر ما میافتد ! ؟ باور کن خود کارگردان هم نمیفهمد چرا این نمایش را باید اجرا کند؟ ! چه لزومی دارد اصلاً چنین نمایشنامهای امروز روی صحنه برود؟ !
تو میتوانی پینتر را که از آن ما نیست بروی و تجربی اجرا کنی، ولی هزار تا اشکال در کار تو وجود خواهد داشت ! تو میدانی که من اصلاً تعارف ندارم . دولتی در سوئد آمدهبود و نمایش را با یک طراحی لباس عجیب و غریبی اجرا کرده بود و در اندازه فهم خودش آن طراحی و اجرا عالی بود . ما با دو تا کارگردان سوئدی آشنا بودیم، پرسیدم شما نمایشنامه را دیدید؟ گفت بله فکر میکنم کارگردانی و بازیگری شما برمیگردد به دهه 30 ـ 40 میلادی، اینقدر عقب است ! باور کن اصلاً قصد تخطئه کردن ندارم .
در حالیکه آن نمایشنامه نوشته یک آدم کله گندهای است مثلاً استریندبرگ، بابا استریندبرگ برای خودش یک غول است، او رو در روی « ایبسن » که پدر تئاتر مدرن است میایستد و ... . یک نمایشنامه دارد استریندبرگ به نام « مادمازل ژولی » ، خیلی خب ما برای اینکه بتوانیم این نمایشنامه را اجرا کنیم، باید فضای آن کار را بفهمیم، خواسته این نویسنده بزرگ را از آن مدل طراحی قصه متوجه بشویم، هدفش را درک کنیم تا بتوانیم آن را به درستی اجرا کنیم و به تماشاگرمان بفهمانیم ... خب ما این را اگر نفهمیم، چگونه میتوانیم این کار را اجرا کنیم؟ دیدگاه ما چیست ! آقا بحث راجع به این مسائل که زیاد است، کلی از موضوع مدوری گفت و گو فاصله گرفتیم ... ( میخندد
به گزارش نامه به نقل از باشگاه خبرنگاران، مسعود رایگان در حالیکه این روزها نمایش «دو مرد در یک اتاق» را در گالری باروک با بازی همایون ارشادی و فرخ نعمتی روی صحنه برده، مهمان بانی فیلم شد. تا از حضورش در سریال «داوران» (در نقش جلال داوران) به کارگردانی احمد امینی صحبت کند. کاراکتری که شاید با شنیدن توضیحات بازیگرش بیش از پیش برای مخاطب تلویزیون شناخته و باز شود. بخش های از این گفتگو را در ادامه می خوانید.
میدانم که اخیراً فیلمنامههای بسیاری را خواندهاید و رد کردهاید، چه برای سینما و چه در عرصه سریالهای تلویزیون، قطع به یقین وسواس شما در انتخاب پیشنهادهای تلویزیونی در این وانفسا مثل هر هنرمند دیگری منطقی است. پس از سریال جستجوگران و همکاری با دفتر شاهسواری، چه انگیزهای برای همکاری مجدد با این دفتر و ایفای شخصیت جلال داوران (در فضایی شبیه به کار قبلی) شما را ترغیب کرد؟ نقش؟ قصه؟ شرایط مساعد همکاری؟ ...
ـ بعد از سریالهای شمسالعماره و جستجوگران من سقوط یک فرشته را کار کردم تا رسیدم به داوران . درواقع یک فاصله زمانی بین دو کار جستجوگران و داوران وجود دارد . سریالهای جستجوگران و داوران هیچ ارتباطی به هم ندارد . در سریال داوران من نقش یک وکیل مدافع را بازی میکنم، در حالیکه در سریال جستجوگران آن آدم برای منافع ملی کشورش تجسس و کنکاش میکند و درواقع می خواهد سوء استفادههای مالی را که در کشور اتفاق افتاده و ... را رو کند .
جالب اینکه نام اول آن سریال « پروژه های خاموش » بود، به نظرم عنوان بهتری برای آن کار بود که نمیدانم به چه دلیلی تغییر کرد . آن آدم مدعیالعموم بود در آن راستا فعالیت میکرد و جانش را هم بر سر همین قضیه میگذارد، ولی داوران در دفاع از بیگناهان در حال فعالیت است و این دو فضای جداگانه است . آن شخصیت در رفتارش تغییری داشت ( عطاء بهرامی در سریال جستجوگران ) ؛ در حالیکه جلال داوران یک ملایمت و یک ملاطفت و البته تعمقی پشت سرش دارد که وجه تمایز این دو کاراکتر است .
حرفهای که جلال داوران انتخاب کرده جزو معدود مشاغلی است که میتوان به آن نگاه چند وجهی داشت. در واقع او هم میتواند یک نگاه اقتصادی به حرفه اش داشته باشد و البته میتواند یک حقوقدان باشد و ...
ـ بله جلال یک حقوقدان است .
درواقع او یک نگاهی دیگر به زندگی و به حرفه اش دارد ...
ـ ببین، رنج ! ما در زندگی از خیلی چیزها رنج میبریم، از بیعدالتیها رنج میبریم، از عدم تساوی حقوق که باید میان همه به یکسان تقسیم شود رنج میبریم، از بچههای خیابانی رنج میبریم و ... فکر میکنم جلال داوران آدم رنجوری است، به معنای فلسفی کلمه . یعنی اینکه او رنج خودش را با دیگری قسمت نمیکند، اما رنج دیگری را به جان میخرد . با چنین نگاهی به سمت جلال داوران رفتم . این نگاه جلال داوران را از دیگر شخصیتهای این سریال و حتی آدمهایی که ما گاه در اطرافمان در مشاغل مختلف میبینیم، متمایز میکند .
نمونهاش سکانسی که جلال داوران در دیالوگ با خواهرش (نوشین) دارد ...
ـ بله، نوشین از جلال میپرسد آقای جلال داوران شما چند سالتان است؟ او میگوید خیلی ! در ادامه میگوید الان چند شب است که دیگر نمیتوانم بخوابم چرا که به یاد پدر و مادر هستم که در آن بمباران آوار روی سرشان ریخت، فکر رفقای جبهه هستیم و ... این افکار به من هجوم میآورند و خواب راحت را از من ربودهاند . فکر میکنم زمان بازنشستگی من رسیده است و باید بازنشسته شوم . برخی مواقع حس میکنیم که او میگوید به ته خط رسیده ...
ولی مقاومت میکند، چون نمیخواهد به ته خط برسد؟
ـ بله مقاومت میکند !
چرا؟
ـ چون رنج میکشد و میخواهد از آن بیعدالتی جلوگیری کند . ببین داستانی که در سریال داوران مطرح میشود، داستان قانون اساسی است یعنی میثاق ملت، میگوید اصل فلان، حقوق شهروندی که به کرات در قانون اساسی از آن صحبت شده است و در سریال داوران به آن پرداخته شود، چون جلال داوران حقوقدان است، وکلایی را آموزش میدهد و تربیت میکند که بتوانند داد بیگناهان را بگیرند نه چیز دیگری ...
شما اصولاً بازیگری تکنیکی هستید حتی در نقشهای حسیتان، از جمله فیلم خیلی دور خیلی نزدیک و حتی سریال مدار صفر درجه، به شدت تکنیک را بیش از حس در کارتان لحاظ کردهاید؛ در مورد جلال داوران همین طور است.
ـ بله ...
فکر میکنم کار سختی باشد فاصله گرفتن از نقشی با چنین مختصات و خصوصیات و اجرای آن صرفاً با تکیه بر قدرت تکنیک، در این باره هم صحبت کنید، شاید یک روز در سریال شمسالعماره شما با اهرم تکنیک بتوانید گلیم شخصیت را راحت از آب بیرون بکشید، اما در سریال داوران و شخصیت جلال، کار به مراتب سختتر است و انرژی مفصلی میگیرد.
ـ درست میگویی انرژی مفصلی میگیرد . اگر ما اعتقاد داشته باشیم کار بازیگری یک حرفه است بخش اعظمی از کارش تحقیقات میدانی اوست در ارتباط با شخصیت . در واقع اگر بازیگر در مورد نقشی که قرار است بازی کند تحقیق نکرده باشد، شک نکنید که او نمیتواند و نقش باسمهای و سردستی میشود . تمام روند حوادثی که در دل فیلمنامه رخ میدهد، باید از صافی بازیگری عبور کند تا به مخاطب برسد . مثل این میماند که شما دیوان حافظ را باز کنید و همین جوری بدون آنکه شعر این شاعر ارجمند و بزرگ را بفهمی، بخواهی با صدای بلند و قرا بخوانی ! خب نتیجه معلوم است ! وقتی خود تو نمیفهمی که این شعر چه میگوید قطعاً مخاطب هم نتیجه نخواهد گرفت . خود تو هم از اجرایت لذت نمیبری، چون فقط شعر را قرا خواندهای بدون اینکه مفاهیم اشعار را فهمیده باشی و به آن توجه کرده باشی ...
پس میتوان گفت یکی از راههای اجرای درست هر نقش به واسطه تکنیک، فهمیدن و درک شخصیت به لحاظ دیدگاه، جایگاه اجتماعی، روانشناسی کاراکتر و ... است؟
ـ معلوم ... ( میخندد ) وقتی شخصیتی از صافی شما ( شمای بازیگر ) رد نمیشود، هیچ فیلتری نمیتواند آن را دریافت کند ...
پس از آنجا تکنیک هم بیاثر خواهد بود؟
ـ دقیقاً، چرا ما میرویم دانشکده بازیگری؟ دانشکدههایی که الی ماشاا ... در کشور ما زیاد است و هر دو سال یکبار انبوهی از بازیگران و کارگردانان را فارغ التحصیل به جامعه تزریق میکنند، در حالیکه محلی از اعراب ندارند . نمیخواهم تخطئه کنم، ولی محل کار این عزیزان فارغ التحصیل کو؟ کجاست؟ اینها کجا میخواهند بروند کار کنند؟ آیا محل و شرایط کار آنها در نظر گرفته شده و چارت سازمانی آنها مشخص است؟ !
البته آموزشگاههای بازیگری صرفاً یک بنگاه اقتصادی هستند و معمولاً تعهدی برای ورود به بازار کار به دانشجویان خود نمیدهند، مگر در مواردی محدود و انگشت شمار ...
ـ بله همان بنگاه اقتصادی هستند ! درست و گویی هیچ تضمینی ندارند ! بگذریم، از بحثمان فاصله نگیریم . وقتی میروید دوران آکادمیک را به خصوص در رشته بازیگری آموزش ببینید، در واقع تکنیک را یاد میگیرید و بستری بزرگ را در عرصه تکنیک برای شما مهیا میکند، فرصتی است که آشنا شوید با زیر و بمهای این رشته، چون متمرکز شدهاید روی هنر، هنر بازیگری ! بنابراین باید بروی خوب ببینی، فهم داشته باشی، تلاش کنی، هدف داشته باشی و ... شما اگر بخواهی در کشور سوئد بازیگری آموزش ببینی، در موقع ثبت نام، اول از شما سؤال میکنند برای چه میخواهی وارد این عرصه شوی؟ ! اصلاً به نمره شما در دبیرستان کاری ندارند و به آن توجهی ندارند، تنها هدف شما را میپرسند ! شما باید از این قضیه دفاع کنید ...
که با چه ذهنیتی وارد این عرصه شدهاید؟ آیا تنها شهرت و پول و ...
ـ دقیقاً، تو باید بگویی با چه ذهنیتی میخواهی وارد این کار شوی ! آیا کار آماتوری کردهای؟ آیا کار دبیرستانی کردی؟ فضا را میشناسی؟ از کی شروع کردی؟ کار حرفهای میتوانی انجام بدهی؟ از کی شروع کردی؟ جالب اینکه میشنوم که خیلیها میگویند خیلی خب ! جای دیگری نیست که ما قبول شویم خب میرویم دانشگاه بازیگری !! در واقع آن علاقه ذاتی و خواهش قلبی اینجا دیگر وجود ندارد
. تنها به دنبال تیتر و مدرک هستیم ! خب اینگونه جواب نمیدهد ! چرا الان در مورد جوانانمان که وارد رشته بازیگری، کارگردانی و در کل تئاتر میشوند دچار بحران هستیم ! ؟ چرا؟ واقعاً چرا؟ من به شما میگویم چرا، به این دلیل که هم نسلان خود بنده، اگر دقت کرده باشی مسیری را طی کردهاند که امروزیها کمتر به آن رجوع میکنند !
اولاً که اکثر همدورهایهای من بچههای شهرستان هستند، اینها چه کردهاند؟ باور کن خبر دارم که این عزیزان طراحی صحنه کارشان را خودشان در یک دورهای خودجوش انجام دادهاند، بدون استاد و هیچ کمکی . در سن 10 ـ 12 سالگی به کار علاقهمند بودند، گروه تشکیل دادهاند تلاش کردهاند، خسته نشدهاند تا به جایی برسند و خودشان را تثبیت کنند .
شما از تمام دوستان من سؤال کن، از رضا کیانیان، پرویز پرستویی و بقیه دوستان، بپرس ورود شما به تئاتر چگونه بوده؟ ! احتمالاً تو تا الان بارها از این دوستان سؤال کردهای و در آرشیوتان وجود دارد . حتماً این بزرگان راجع به خاطراتشان برای شما گفتند، گل مالی کردند، کف صحنه را شستهاند، آن هم نه به صورت یک ماه و دو ماه و یکسال و دو سال، مدتها ! چرا؟ چون به این کار علاقهمند بودند دوست داشتند بدانند آخرش کجاست !
و جالب اینکه اکثراً امروز میگویند ما هنوز به انتها نرسیدهایم، چون ...
ـ بله، چون بیانتهاست، ته ندارد ! باور کن گاهی همین الان ما هر کاری را که میرویم شروع کنیم از نقطه صفر و با زدن کورنومتر آغاز میکنیم . چون تمام آموختهها، احساس و تکنیک را باید بگذاریم کنار و یک شخصیت جدید آغاز کنم.
بنابراین این شخصیت جدید را باید بفهمیم و این میشود خودش یک تجربه دیگر و در کار جدید این شخصیت کنار میرود با کورنومتر جدید شروع میکنیم ! نباید این کارگردان را سرسری بگیریم، چون سرسری نیست . شما اگر از تمام این دوستان سؤال کنید متوجه میشوید این عزیزان آثار آقای بهرام بیضایی را همه اجرا کردهاند، آقای ساعدی را که حلوا حلوا کردهاند و خوردهاند در تمام شهرستانهای ایران، ( منظورم قبل از انقلاب است ) این نمایشها را خواندهاند، اجرا کردهاند، بحث کردهاند، توی سر هم زدهاند، تحلیل کردند و ... البته با عقل آن زمان خودشان، با عقل جوان سیزده چهار سالهشان ...
در واقع استارت به درستی در وجودشان راجع به این حرفه (بازیگری)خوردهاست ...
ـ دقیقاً، استارت را به درستی زدهاند . همین آقای علی نصیریان با دو نمایشنامه قوی « بلبل سرگشته » ، « افعی طلایی » ، حالا تو برو از بسیاری از این دانشجویان جوان بپرس میگویند آقای نصیریان ؟ نمایشنامهنویس هم بودهاند؟ ! بابا آقای نصیریان دو نمایشنامه درخشان دارند . بهمن فرسی، عباس نعلبندیان و خیلیهای دیگر را آیا دانشجویان امروز ما میشناسند؟ آثارشان را خواندهاند ! باور کن افراد صاحبنام این حرفه تمام این آثار را تجربه کردهاند بعد رفتهاند سراغ آثار پینتر !
بعد رفتند دانشکده و گفتند خب ما آن آثار را حلوا کردیم و گذاشتیم کنار، حالا میخواهیم ببینیم برخورد ما باید با درام غربی چگونه باشد ! در واقع ابتدا را با یک تجربه خوب قبل از دانشکده پشت سر گذاشته و با شناخت کامل وارد تحصیلات آکادمیک میشود، حالا میتواند بیاید و تکنیک را بیاموزد و بعد میرود روی مبانی تئوری این حرفه انگشت میگذارد . الان چه اتفاقی در تئاتر ما میافتد ! ؟ باور کن خود کارگردان هم نمیفهمد چرا این نمایش را باید اجرا کند؟ ! چه لزومی دارد اصلاً چنین نمایشنامهای امروز روی صحنه برود؟ !
تو میتوانی پینتر را که از آن ما نیست بروی و تجربی اجرا کنی، ولی هزار تا اشکال در کار تو وجود خواهد داشت ! تو میدانی که من اصلاً تعارف ندارم . دولتی در سوئد آمدهبود و نمایش را با یک طراحی لباس عجیب و غریبی اجرا کرده بود و در اندازه فهم خودش آن طراحی و اجرا عالی بود . ما با دو تا کارگردان سوئدی آشنا بودیم، پرسیدم شما نمایشنامه را دیدید؟ گفت بله فکر میکنم کارگردانی و بازیگری شما برمیگردد به دهه 30 ـ 40 میلادی، اینقدر عقب است ! باور کن اصلاً قصد تخطئه کردن ندارم .
در حالیکه آن نمایشنامه نوشته یک آدم کله گندهای است مثلاً استریندبرگ، بابا استریندبرگ برای خودش یک غول است، او رو در روی « ایبسن » که پدر تئاتر مدرن است میایستد و ... . یک نمایشنامه دارد استریندبرگ به نام « مادمازل ژولی » ، خیلی خب ما برای اینکه بتوانیم این نمایشنامه را اجرا کنیم، باید فضای آن کار را بفهمیم، خواسته این نویسنده بزرگ را از آن مدل طراحی قصه متوجه بشویم، هدفش را درک کنیم تا بتوانیم آن را به درستی اجرا کنیم و به تماشاگرمان بفهمانیم ... خب ما این را اگر نفهمیم، چگونه میتوانیم این کار را اجرا کنیم؟ دیدگاه ما چیست ! آقا بحث راجع به این مسائل که زیاد است، کلی از موضوع مدوری گفت و گو فاصله گرفتیم ... ( میخندد
دیدگاه تان را بنویسید