گفتوگو با «شهرام شکوهی» خواننده و آهنگساز پاپ/خلاقیت؛ چاهی که ته دارد!
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از تهران امروز؛ هر هنرمندی چه بخواهد چه نخواهد، دورهای دارد. این دوره، دوره تعریف شدهای است. اما با نوع رفتارش میتواند تعیین کند که این دوره چقدر طول بکشد. اگر با استراتژی جلو بروی این زمان را بیشتر میکنی. ماندگاری دو سه شرط دارد. یکی اینکه خیلی مراقب گنجینه اصلیتان باشید. بعضیها برایشان مهم نیست. بعد از صدا، نکته مهم این است که خودتان مولف باشید. تا زمانی که مولف آثار خودتان باشید، چه خوب، چه بد، بالاخره هستید. ولی وقتی دست نیازتان به سمت دیگران دراز شود، کارتان تمام است
درست اوایل سال نود بود که صدایی خشدار ضبط ماشینها در خیابانها را قبضه کرد و میخواند «کمی با من مدارا کن/ که من مجنونم و مستم» آلبومی که اسم آشنایی بر جلد آن نوشته نشده بود. نام «شهرام شکوهی» برای اولین بار در همان دوران شنیده شد. کسی که صدا و سبک خاصش در خواندن، جوانهای زیادی را طرفدارش کرد. بعد از انتشار آن آلبوم، دیگر جز در چند تک آهنگ، از این خواننده تازهوارد خبری نبود تا اینکه امسال با چند کنسرت پیدر پی دوباره شد تیتر مهم اخبار موسیقی. او این روزها مشغول جمع کردن آلبوم جدیدش است. با او درباره آلبوم جدید، آلبوم قبلی و کنسرتهایش گفتوگو کردیم. انتقادی که به آلبوم مدارا وارد کرده بودند این بود که آهنگها و اشعار با هم همخوانی ندارند. یعنی آهنگها سنگینتر از اشعار بود. این مشکل را در آلبوم جدید مرتفع کردهاید؟ نه! همانطوری است که در آلبوم قبلی بود! این آلبوم در واقع ادامه همان آلبوم است و تغییر خاصی در آن ندادهام. ترجیح دادم ریتم آلبوم اول در این آلبوم هم حفظ شود. اینکه میگویید در ادامه مداراست، یعنی وقتی ما گوش میدهیم حس میکنیم مداراست؟! نه! قطعاتش عوض شده. از باب ملودی سازی کمی با هم فرق میکند و ملودیهای آلبوم جدید کمی قویتر است. درباره شعر هم تقریبا همان اشعار قبلی است. سراغ ترانه سراهای تکنیکی نرفتهام. یعنی باز هم خودتان شاعر شعرها هستید؟ بله، من و آقای بحرینی. مگر خیلی بد است؟! (میخندد) نه! چون در آلبوم قبلی هم خیلی از ترانهها مال خودتان بود پرسیدم! بله، شعرهای آلبوم جدید هم برای خودم و آقای بحرینی در کنار هم است. نمیخواهید از اشعار دیگران مثلا ترانههای روزبه بمانی استفاده کنید؟ اتفاقا با روزبه هم برای استفاده از اشعارش صحبت کردهایم. البته نه برای این آلبوم. اما کار من طوری است که اول ملودی را میسازم و بعد به سراغ شعر میروم. ترانهسرای کار من باید کسی باشد که خودش را با من هماهنگ کند. این خاصیت در علی بحرینی به نسبت دیگران بیشتر است. بقیه شاعرها شاید دوست نداشته باشند که خواننده در شعرشان دست ببرد. علی در این زمینه خیلی با من راه میآید. در واقع سعی کردهایم سلایقمان را به هم نزدیک کنیم. مگر کار با بقیه شاعران را امتحان کردهاید؟! نه! چون شما وقتی با تیمی کار میکنید و جوابی را که میخواهید میگیرید، دیگر دست زدن به ترکیب و عوض کردن افراد به نظرم کار اشتباهی است. الان کار کردن با ترانهسرای دیگر برای من اشتباه است چون احتیاجی به آن ندارم. شاید بحث غرور این وسط مطرح شود و بعضیها بگویند هنوز هیچی نشده این فکر کرده چه کرده است! این بیشتر بحث سلیقه است... بله، سلیقه من فعلا اینطور میگوید. من فکر میکنم اگر بتوانم آلبومی به حد و اندازههای آلبوم قبلی منتشر کنم خیلی موفق هستم! البته شاید این تفکر من اشتباه باشد. از چه نظر در حد و اندازههای آلبوم قبلی؟ از نظر آهنگسازی، شعر و تنظیم و ... . آن زمان که آلبوم قبلی منتشر شد خیلی از منتقدان به شعرها انتقاد کردند من هم دفاع خاصی نکردم چون نصفشان را خودم سروده بودم. با خودم گفتم اگر خیلی بخواهم از شعرها دفاع کنم دیگران فکر میکنند میخواهم از خودم دفاع کنم. من از اول هم گفته بودم که ترانهسرا نیستم. برای همین خیلی سرش نجنگیدم. ولی فکر میکنم همین شعرهای دست و پا شکسته خیلی بیشتر از شعرهای خوانندههای دیگر در میان مردم جا باز کرده. چون در تمام طول کنسرت همه مردم با شعرهایم همخوانی میکنند. حتی تک آهنگهایی که بعدها منتشر کردم و این یعنی مردم راحت توانستهاند با اشعار ارتباط برقرار کنند. وقتی کسی شعری را حفظ میکند یعنی خوشش آمده. موسیقیای که ما داریم کار میکنیم پاپ است؛ یعنی باید در میان مردم پرطرفدار باشد و همین کافی است. سال نود آلبوم اولتان منتشر شد. و اولین کنسرتتان در سال ۹۲. چرا اینقدر دیر کنسرت گذاشتید؟ سدی سر راهتان بود یا خودتان نمیخواستید؟ یک سری مسائلی وجود داشت که باید حل میشد و بعد از مدتها اجازه برگزاری کنسرت گرفتیم. البته ضرر کوچکی هم در این میان برای ما داشت؛ در دورهای که آلبوم موفق بود و خوب فروش رفت، بهترین زمان بود برای اینکه ما کنسرت برگزار کنیم. اما ما یک سال را از دست دادیم. دقیقا زمانی را که میتوانستیم بهتر ظاهر شویم. یعنی از همان موقع برای برگزاری کنسرت اقدام کردید؟ بله. ولی صلاحدید دوستان این بود که بلافاصله بعد از آلبوم، کنسرت نگذاریم. ما هم کاری جز احترام گذاشتن نمیتوانستیم انجام دهیم! دوستان یعنی چه کسانی؟ کسانی که مسئول تصمیمگیری درباره موسیقی این کشور هستند. آنها تصمیم گرفتند که ما به روی صحنه نرویم وما هم به تصمیمشان احترام گذاشتیم. زمانی هم تصمیم گرفتند ما کنسرت برگزار کنیم و ما هم این کار را کردیم! کنسرتهای شهرستان شما هم لغو شد؟ نه. فقط تغییر زمانی داشتیم. یک روز از کنسرت بندرعباس به دلیل حضور رئیسجمهور پیشین، در این شهر لغو شد. چون آنجا یک سالن بیشتر ندارد و رئیسجمهور هم میخواست در همان سالن سخنرانی کند. یک کار مشترک با بهنام صفوی دارید. این اتفاق چطور پیش آمد با اینکه سبک خواندتان با هم متفاوت است؟ بهنام دوست خوب من است. همخوانی کردن یعنی دو نفر با هم میخوانند. لزوما به این معنا نیست که دو نفری که صدایشان شبیه هم است باید با هم بخوانند. این اتفاق در خارج از کشور به صورت همخوانی بین خانم و آقا میافتد. ولی در ایران دو مرد با هم میخوانند. حالا به نظر شما جنس صداها خیلی فرق میکرد؟ صدای هردو بم است ولی به هرحال جنس خواندن شما متفاوت است. شما درباره آهنگسازی کار نظر ندادید؟ بهنام فقط از من خواست بخوانم. هیچ سوال دیگری نکردم. درباره هیچ چیزش هم نظری ندادم. حتی درباره صدای خودم هم نظری ندادم. کاملا سپردم به خودش. اصلا پیشنهاد چه کسی بود که با هم بخوانید؟ خود بهنام. البته به من گفت برای آلبوم میخواهد. شاید اگر شخص دیگری غیر از بهنام بود حتما دربارهاش دودوتا چهارتا میکردم، ولی برای بهنام این کار را نکردم. البته تیم کاری خودم خیلی از آن قطعه راضی نبودند. یعنی حتی ناراحت هم نشدید که در آلبوم منتشر نشد و به صورت تک آهنگ منتشر شد؟! نه! آهنگی است که با بهنام صفوی خواندهام و اختیارش را هم به خود او دادهام. دیگر سراغش را نمیگیرم که چرا اینطور منتشر کرد و چرا آنجایش آنطور است و غیره! شما وقتی با دوستتان یک مقاله مشترک مینویسید ولی اختیارش را به دوستتان میدهید دیگر کاری ندارید که با آن مقاله چه میکند. شاید اصلا دوستتان خواست پارهاش کند! به هر حال این آهنگ الان یک اثر منتشر شده است و اگر خوب نباشد تاثیرش را در آینده کاری شهرام شکوهی میگذارد! من معمولا معاملهام را با خدا انجام میدهم. من با بهنام صفوی همینطور جلو رفتم. البته برای من بد هم نشد. تا به حال هم نظر بدی درباره آن کار نشنیدهام. یادم میآید قبلا گفته بودید خدا شما را با پس گردنی به موسیقی وارد کرد. الان راضی هستید؟! از پس گردنی؟! بله! با توجه به اینکه قلبتان را به خاطر این کار عمل کردید و تا الان به کلی مشکل خوردید! این چیزها ناگزیر است. من اساسا آدمی هستم که خیلی به خودم استرس وارد میکنم. در هر شغل دیگری هم باشم باز هم همین است. در کار قبلی هم بودم همینقدر استرس به خودم وارد میکردم. این چیزها ذاتی است و نمیتوانم همهاش را به گردن مجوز و اینها بیاندازم. ولی واقعیتش این است که راضی هستم! قبلا گفته بودید ملودیهای مدارا را خیلی سال پیش ساختهاید. درباره آلبوم جدید هم همینطور است؟ ملودیهای این آلبوم هم برای ۸-۹ سال پیش است. این گنجینه ذهنی شما تا کجا میتواند آلبوم منتشر کند؟! به نظر من خلاقیت، چاهی است که ته دارد! اما تا زمانی که خوراک خوب به آن بدهید میتوانید ازش خوب استفاده کنید. هر هنرمندی چه بخواهد چه نخواهد، دورهای دارد. این دوره، دوره تعریف شدهای است. اما با نوع رفتارش میتواند تعیین کند که این دوره چقدر طول بکشد. اگر با استراتژی جلو بروی این زمان را بیشتر میکنی. ماندگاری دو سه شرط دارد. یکی اینکه خیلی مراقب گنجینه اصلیتان باشید. بعضیها برایشان مهم نیست. بعد از صدا، نکته مهم این است که خودتان مولف باشید. تا زمانی که مولف آثار خودتان باشید، چه خوب، چه بد، بالاخره هستید. ولی وقتی دست نیازتان به سمت دیگران دراز شود، کارتان تمام است. منظورتان تقلید است؟ آن هم بخش دیگری است. چیزی که من گفتم، کلیتر است. مثال میزنم؛ فلان خواننده نمیتواند آهنگهایش را خودش بسازد. آهنگهایش را از آهنگسازان دیگر میگیرد. معمولا تا یک جایی آهنگسازها آهنگ خوب به او میدهند. بعضی آهنگسازها هستند که قبلا فقط آهنگسازی میکردند اما الان دیگر خواننده هم شدهاند. این افراد دیگر آهنگ خوب به کسی نمیدهند چون آهنگ خوبش را برای خواندن خودشان نگه میدارند. خوانندهای که خودش آهنگش را نسازد، عملا از دور رقابت حذف میشود. به همین ترتیب هر چقدر جلوتر برویم، خوانندههایی در این تنازع بقا باقی میمانند که آهنگشان را خودشان میسازند. یعنی خواننده مولف... بله، دقیقا. بعضی از این خوانندههای مولف هم گاهی گریزی میزنند و کاور میخوانند. در میان این افراد هم خلاقیت حرف اول را میزند. هنرمند باید بتواند به روز باشد و مخاطبشناسی کند تا نیاز روز مخاطب را بهتر بشناسد و باب میل مخاطبش آهنگسازی کند. مثلا اگر میخواهی خلاف جهت همه بروی، با هدف این کار را انجام دهی. استقبال در شهرستانها از کار شما چطور بود؟ چقدر شکوهی خواننده توانسته در آن شهرها نفوذ کند؟ من اصلا باورم نمیشد! غیر از یک شهر، در هیچ شهر دیگری به مشکل نخوردیم. در شیراز در یک روز، سه هزار بلیت فروختیم که چنین چیزی در تهران هم اتفاق نمیافتد. در همان بندرعباس حتی بلیت کنسرت به بازار سیاه ۲۰۰ هزار تومانی رسید! اهواز هم همینطور بود و همه بلیتها فروش رفت. خدارا شکر استقبال همه جا خوب بود به جز یک جا که آنهم به خاطر شیطنتی، یک سانسش کم جمعیت بود. چه شیطنتی؟ نمیدانم چه کسانی و با چه نیتی، پیامکی برای تماشاگران فرستاده و گفته بودند شهرام در بیمارستان است و نمیآید! این پیامک در صبح روز برگزاری کنسرت منتشر شده بود. جالب است که بلیت آن سانس بهطور کامل فروش رفته بود ولی نصف مردم نیامده بودند. در سانس بعدی اما جمعیت تقریبا دوبرابر شد. همین باعث شد کل آن کنسرت با مشکل مواجه شود. در سانس اول که نصف جمعیت نیامده بودند و در سانس دوم جمعیت آنقدر زیاد بود که سر و صدا شد و کنسرت به خوبی برگزار نشد. فکر میکنید لغو شدن کنسرتها در شهرستان ریسک برگزاری کنسرت در این شهرها را برای خوانندگان بالا نمیبرد؟ یک مسئله کلی وجود دارد و آن اینکه وقتی در تهران مجوز میگیرید بالای مجوز نوشته، جمهوری اسلامی ایران. یعنی این مجوز در سطح کشور باید معتبر باشد. اما جالب این است که این مجوز در بعضی شهرها وجاهت دارد و در بعضی دیگر ندارد! ما در ایالات متحده ایران که زندگی نمیکنیم! ایران جایی است که همه استانهایش تابع پایتختش هستند. مسئول فرهنگی یک استان نمیتواند چیزی خارج از قوانین پایتخت بگوید ولی به هر حال این اتفاق در بسیاری از شهرستانها رخ میدهد. به نظر میرسد این مشکل فقط برای موسیقی باشد. بله. موسیقی کلا هیچ پشتوانهای ندارد. خیلی دلم میخواهد فقط یک روز برنامههای تلویزیون را بدون موسیقی پخش کنند! با اینکه تلویزیون نمیتواند بدون موسیقی باشد باز هم از موسیقی حمایت نمیشود. الان علی مرادخانی به عنوان معاون هنری انتخاب شده. فکر میکنید تغییری برای موسیقی به وجود بیاید؟ بله، حتما! حداقل این است که آقای مرادخانی ۱۳ سال رئیس دفتر موسیقی بودند و تا زمانی که او آن سمت را داشت خیلی از ادارات و جاهایی که الان شدیدا در موسیقی دخالت میکنند، آن زمان نمیتوانستند این دخالت را داشته باشند. الان که معاون هنری هستند حتما کسی را در دفتر موسیقی میگذارند که آشنا به موسیقی باشد. اصلا همین که خودشان هم در معاونت هنری هستند کمک بزرگی به ما میکند. تخصص مرادخانی در زمینه موسیقی است. فکر میکنید در هنرهای دیگر هم میتوانند مفید باشند؟ هنرهای دیگری چون تجسمی، تئاتر و ... ؟ کسی که مدیر است قطعا هنرهای دیگر هم از مدیریتش بهره کافی میبرند.
دیدگاه تان را بنویسید