در پاسخ به امام جمعه مشهد مطرح شد:
سیدصادق حقیقت،استاد دانشگاه مفید: برداشت علمالهدی از قرآن با حکم، ناسازگار است.
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز به نقل از شرق متن این یادداشت به شرح زیر است: دکتر محمدجواد ظریف، وزیر خارجه دولت یازدهم در شهریور 1392 خانم مرضیه افخم را بهعنوان سخنگوی وزارت خارجه برگزید. آقای علمالهدی در این خصوص گفت: «در دیدارم با روحانی به آیه 18 سوره مبارکه زخرف اشاره کردم و گفتم سخنگوی وزارت خارجه بیانگر سیاست خارجی یک دولت اسلامی و دینی است؛ لذا نباید در این خصوص خلاف آیه قرآن عمل کرد.»این مورد از این نظر حایزاهمیت است که یک روحانی علیه روحانی دیگر به آیه قرآن درخصوص حق و حقوق زنان به قرآن کریم استناد میکند. مقصود، آیه «أَوَمَن ینَشَّأُ فِی الْحِلْیه وَ هُوَ فِی الْخِصَامِ غیرمُبِینٍ» است: آیا کسی را که در لابلای زینت و زیور پرورش مییابد و به هنگام گفتوگو و کشمکش در بحث و مجادله (به خاطر حیا و شرم و عاطفه نازکی که دارد) نمیتواند مقصود خود را خوب و آشکار بیان و اثبات کند (فرزند خدا میدانید و پسران را فرزند خود!؟). قبل از هر چیز، لازم است به برخی تفاسیر و برداشتهایی که از این آیه شده، اشاره کنیم. بعضی مثل ابنزید و ضحاک گفتهاند که منظور از کسی که در زیور پرورش مییابد، بتهایی بوده که اعراب جاهلی میساختند. هرچند این برداشت مساله ناتوانی زنان را منتفی میکند، اما اساسا «فی الخصام غیرمبین» با انتساب به بتها ناسازگار به نظر میرسد. پس، باید به قول مشهور پرداخت که مقصود آیه را زنان دانسته است. در اینجا، حداقل دو احتمال مطرح میشود: اول آنکه آیه به شکل قاعدهای کلی به ناتوانی ذاتی زنان در این زمینه اشاره کرده و دوم آنکه صرفا نوعی جدل با کفار و مشرکان بوده است. زمخشری مینویسد آیه استفهام انکاری دارد؛ یعنی آیا اینان از میان دختر و پسر، ناپسندترین را و ناقصترین را برای خدا قرار داده و سهم او میدانند؟ از دیدگاه وی، به واقع، زن در مقام مخاصمه از بیان و برهان ناتوان است و خرد و آفرینش او نسبت به مردان کاستی دارد. وهبه زحیلی ناتوانی زنان را در جدال به خاطر انوثت، نقص عقل و ضعف رای آنان دانسته است.اما در مقابل، عدهای همچون سیدقطب معتقدند چنین آیهای اساسا در جهت خردکردن استدلال اعراب جاهلی بوده است. همانگونه که دیده میشود برداشت آقای علمالهدی صرفا یکی از برداشتهای موجود است؛ و نمیتوان گفت عمل وزارت امور خارجه با نص قرآن کریم تعارض دارد. عقل مستقل نمیتواند حکمی کلی درخصوص علاقه زنان به زیورآلات و ناتوانی ایشان نسبت به مباحثه را بپذیرد. به بیان دیگر، قرآن کریم درصدد ارایه قاعده کلی در باب برتری مردان نسبت به زنان در این زمینه نبوده است؛ بنابراین، برداشت احمد علمالهدی از قرآن با حکم، ناسازگار است. از سویی دیگر، عقل مستقل نمیتواند حکمی کلی درخصوص علاقه زنان به زیورآلات و ناتوانی ایشان نسبت به مباحثه و بیان مطالب را بپذیرد. وجود بعضی زنان فاضل و عالم در تاریخ اسلام و در این زمان، ناقض این ادعاست. خطبههای غرای فاطمه زهرا و زینب کبری (سلام الله علیهما) نشانگر این مسالهاند که خداوند، حکمی کلی برای زنان بیان نفرموده است. به بیان دیگر، قرآن کریم درصدد ارایه قاعده کلی در باب برتری مردان نسبت به زنان در این زمینه نبوده؛ بنابراین، اولا برداشت آقای علمالهدی از قرآن تنها یک برداشت است؛ ثانیا این برداشت با حکم عقل ناسازگاری دارد. اگر تفاسیر و احتمالاتی در تفسیر این آیه فرض شود، برداشتی تقویت میشود که با عقل مستقل ناسازگاری نداشته باشد. در مجموع، اگر این آیه شریفه نقصی نسبت به روانشناسی زنان را گوشزد کرده باشد، یا در مقام جدل بوده یا حکم به مورد یا زمان مشخصی اختصاص داشته است.
دیدگاه تان را بنویسید