آغاز عقلانی به امید پایان وارونهبینی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
صادقانه بگوید بهرغم عشق و کشش دیرین به بحث و جدلهای سیاسی به ویژه به معلمی و پژوهشگری در آن وادی، ویژگیهای دیرپای شخصیتی یعنی زود آشناشدن و رفیقماندن آن هم بدون شرطی یا حد و مرزی در کنار معلمبودن در این مرز و بوم که باید رقمی بسیار بیشتر از 72ملت مورد تاکید دوست دیرین، حضرت حافظ را دوست داشته باشی، آن هم از عمق دل و جان و تمامی آنان را یکسان ببینی و با ایشان یکسان رفتار کنی، با سیاست چندان سنخیتی ندارد. چراکه معلمی در این خانه کمنظیر، همانگونه در یادنامه استادی عزیز و فرهیختهای جانسوخته، تاکید کرده است: سماعی است در میدان مین. این موارد همواره بر او نهیب زدهاند و میزنند که او، در سرزمینی اثیری چون ایران عزیز، باید حیطه سیاسی پررمز و راز را بوسیده و به کناری نهد. اما برکنار از این اصل مهم که برای همیشه آویزه گوش خویش ساخته است، گاه به نظر میرسد که رخدادهایی هوشبر، اراده را بیکار میسازد، امکان دم فروبستن را میرباید و آدمی را ناخواسته به وسط گود پرتاب میکند. چراکه اگر میتوانی سنگریزهای را از ته کفشی آن هم نه کفش کنشگری سیاسی حتی تماشاچیای حیرتزده به تماشای نقشه سیاسی امروز خانه خویش ایستاده درآوری یا حتی به میزان یک قدم راهی را هموارتر سازی، دیگر سکوت گناهی است نابخشودنی. با این چند و چونهاست که قلمی نحیف بر میدان فراخ و درازدامن سیاست دویده است و حاصل کلماتی است که در مقابل خواننده عزیز و گرانقدری که بر این مردود منت گزارده است. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید. رخدادهای سریع و دگرگونیهای سیاسی 10، 15روز گذشته که چشمانداز سیاسی را به قول قدما در شش جهت عمقی باورنکردنی بخشیده است و آرایش متغیرهای ژئواستراتژیک و ژئوپولیتیک را در سطح جهان به هم ریخته و معادلات مربوط و مرتبط به آنها را از اساس دگرگون ساخته است، آنچنان توان بالقوهای را آزاد کرده که میتواند نهتنها بر روند امور جاری ایران عزیز اثری پایدار گذارد، بلکه بدون اغراق نقشه سیاسی جهان را باز تعریف کند. بدیهی است که در چنان هنگامهای کنشگران منطقهای و جهانی در هر قد و اندازهای حتی آنها که پای از گلیم خویش درازتر کرده، فرصتطلبانه و دزدانه در گیرودار قهر و خشم دوسویه سه دهه، لگدی چند برمنافع ملی این مردمان صبور و مهربان زدهاند و چه آنها که بر منابع مشترک چنگی ناجوانمردانه کشیده و سهم نسلهای آینده را دزدیدهاند که به تعبیر این عاصی تجاوز به آب و خاک ایرانیان بوده است، اتاقهای فکر خود را تقویت یا ایجاد کردهاند تا به بازتعریف جایگاه خویش و شرایط جدید دست گشایند. اینچنین است که در ایران نیز عزمی ملی باید شکل گیرد و هر کس به اندازه توان خود، هر چه باشد، پای در راه نهد و هیچ نپرسد که اگر صادق باشد در سرزمینی بر قله عرفان جهان ایستاده خود راه بگویدت که چون باید رفت. حکایت واقع پس ضرورت پای در راهنهادن از یک سو و مساله فرعی پوشش خبری سفر ریاست محترم جمهور و پروژه رسانهای حاشیهای و فرعی تراما فوق مضحک دستدادن و روبوسی در راهروها و در سالن ناهارخوری به همراه هیاهویی عظیم، بدون کمترین نشانی از لجستیک امر و آمادهشدن برای رخدادی در سالهای اخیر بیهمتا بین دو کنشگری که حداقل در کلام تمامی مرزها را درنوردیده و سیاهنمایی به تمام کرده بودند که در زبان علم سیاست امری غیرمتعارف و فاقد پروتکل بود از سوی دیگر، برای نگارنده اندیشهای کهنه را دوباره زنده کرد و سبب شد تا نکاتی را مطرح سازد و دم فروبستن و سر در جیب مراقبت فروکردن را حداقل برای لحظات محدودی فراموش کند. زیرا رخدادهای اخیر را باید به فال نیک گرفت و آن را دنباله عقلانی مدیریت درست حرکت مردم و به سطحآمدن جنبش اجتماعی عقلانی و خردمندانه منعکسشده در آخرین انتخابات ریاست جمهوری ایران به حساب آورد. مدیریت آگاهانه و متکی به شرایط ملی و بینالمللی حرکت مردم و درک عمیق مخاطرات و محدودیتهای به تدریج شکلگرفته ملی، اجازه داد تا قدرت جنبش اجتماعی درون سیستمی که انتخابات و اثر جهانی حضور هوشمندانه مردم تنها وجه کوچکی از آن است نیز به سطح آید و جایگاه ایران به یکباره و بر دوش مردم دهها پله به بالا پرواز کند. خوشبختانه در سطح مدیریت ارشد میانی نیز تا به این مرحله هر دو سوی میز مذاکره حرفهای عمل کرده و ضمن بهادادن به محدودیتهای خود و طرف مقابل، نشان دادهاند که نسبت به اقدامات گوناگون از سوی کنشگران ریز و درشتی که بهبود روابط را به زیان خویش میدانند و برای به همزدن آن به جان خواهند کوشید و از هر امکانی بدون توجه به ماهیت، مشروعیت و اخلاقیبودن آنها به تمام استفاده خواهند کرد، نیک آگاه هستند و از قبل به خوبی به آن اندیشیدهاند. ارزیابی دقیق متغیرهای اقتصاد سیاسی، شرایط ژئواستراتژیک و بازتعریف نقشه ژئواستراتژیک و ژئوپولیتیک جهان که پس از فروپاشی شوروی برای ایالات متحده، نهتنها ضروری که حیاتی شده است، از مدتها پیش نهتنها فقدان رابطه که نبود همکاری برابرانه برد - برد بین ایران و ایالات متحده را به زیان جدی هر دو کنشگر ساخته بود. اما دیوار عظیم بیاعتمادی و شیطنت دایمی افراد، نهادها و کشورهایی که از نبود رابطه به نحوی باورنکردنی سود بردهاند و هرگز مایل به از دستدادن آن نیستند، بنبست مصنوعی را به امری ابدی بدل ساخته بود و تنها هوشمندی طرف ایرانی میتوانست تقاضای مکرر ایالات متحده را بیپاسخ نگذارد. یعنی درک و بهادادن به همان متغیرهایی که پس از فروپاشی شوروی سابق، ایران که همواره بین پنج نقطه مهم جهان بوده است را از نظر ژئواستراتژیکی بیمانند کرده است. اکنون که نخستین گامها با هوشمندی مدیران ارشد دو کشور برداشته شده و به دلیل تاخیر بیمورد در باب سودبردن دوجانبه از توانمندیهای بالقوه و بالفعل، به طور طبیعی در چشم بر همزدنی بخشی از دیوار بیاعتمادی فروریخته است، باید به تشکیل نیروهای وظیفه محور(*) و اتاقهای فکر واقعی اقدام کرد و با رابطه دایمی بین خود حفظ رابطه را لحظه به لحظه ارزیابی جامع و نظارت کنند. همزمان نیروهای وظیفهمحور دیگری به فهرست، ریزکردن و تحلیلکردن گرهگاههایی بپردازند که به رابطه آسیب میرساند. چشم اسفندیار برای ایرانیها، پاشنهآشیل برای ایالاتمتحده فقدان گفتوگوی صریح و طرح به موقع یا فوری مسایل یا موانع واقعی یا مهندسیشدهای است که در حرکت به سمت جلو پیش خواهد آمد. اجازه دهید بیپرده بگوید که بررسی دقیق شرایط، اوضاع کنونی، مشکلات دو کنشگر و امکانات و توانمندیهای دو طرف در شرایط کنونی، ایران و ایالات متحده را به شرط صداقت در عمل و به حسابآوردن منافع دو طرف، بدون ورود به بازیهای پشت پرده، به دو شریک فوقاستراتژیک بدل ساخته است. این ادعا را میتوان بر اساس حداقل 21 متغیر و موضوع فکرشده و بررسیشده به اثبات رساند که میتواند موضوع کارگاهی علمی باشد. ایران در شرایط کنونی تنها کلید حل چند معضل جدی و خطرناک ایالات متحده آمریکاست. در عین حال با فروریختن دیوار بیاعتمادی پیشرفتهای بومیشده ایران در زمینههای گوناگون دارای حفرههایی است که به یاری آمریکا و در سایه همکاری پایدار قابل حل است. شرایط افغانستان، مساله عراق، موضوع جدی و کج فهمیدهشده تروریسم که بر بستر سرخوردگیها، به حسابنیامدن، سرکوب و تحقیرها زنده میماند و رشد میکند، موضوع بیگانهستیزی و دیگری نابودخواهی که پای در رشدی باورنکردنی گزارده است و مساله امنیت جمعی نرمافزارانه تنها نمونههایی از امکان همکاری شفاف، برابرانه بر پایه احترام متقابل به شمار میروند. بدیهی است که احساسات و ذوقزدگی در دنیای سیاست جایگاهی ندارد، دنیایی که به قول غربیها، به صورتهای سرد نیاز دارد اما فراموش نباید کرد که سردترین صورتها نیز دل دارند. دوکاستی منابع غربی یا وارونهبینی نگارنده همواره احساس کرده است که تحلیلهای رسانههای غربی و در سطحی محدودتر متفکرانی که در باب ایران خود را متخصص میدانند و البته نه کتابهای فراوانی که به قول انگلیسیها بیشتر به کتاب آشپزی شبیهاند و در باب ایران به رشته تحریر درآمدهاند، از کاستیهایی در رنج هستند؛ همان کاستیهایی که در استراتژی دولتهای غربی به ویژه انگلستان و ایالات متحده در مورد ایران نیز قابل ردیابی است.
دیدگاه تان را بنویسید