به مناسبت درخشش «12 سال برده» استیو مککوئین در جشنواره تورنتو
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از شرق؛ واپسین اثر استیو مککوئین که هفته گذشته در جشنواره تیفِ تورنتو برای اولینبار پخش شد، با تحسین و تشویقهای جامعه منتقدان و مردم روبهرو شد. استقبال مردمی از فیلم چشمگیر بود و این اثر برنده جایزه بهترین فیلم از نگاه مخاطبان سال جشنواره تورنتو شد. همانطور که عنوان فیلم ـ 12سال برده ـ مشخص میکند، فیلم پیرامون زندگی «سالومون نورتاپ» نوازنده ویولن ساکن نیویورک است که پس از دزدیدهشدن بهجنوب برده شده و در آنجا 12سال بهعنوان برده بهکار گرفته میشود. فیلم به نمایشِ زندگی در این 12سال و تقلای او در راه آزادی میپردازد. برخلاف آنکه عنوان اثر تا حد زیادی از محتوای آن را برملا ساخته است، اما جذابیت تماشای اثر از بین نرفته؛ با تمرکز بر تقلای رومزه سالومون و نمایش تقلای«بدن» در راه دستیابی بهاستقلال، استیو مککوئین داستانی فوقالعاده گیرا خلق کرده است. در این هجوم بیرحمانه بر بدن، کارگردان بههیچعنوان مغلوب کلیشه نشده، سینمای مککوئین سینمای بدنهای زجرکشیده است. مککوئین در «هنگر» نشان داد که استاد خلق «وضعیت استثنای» جورجیو آگامبنی است: وضعیتی که در آن بدن فرد در یک کمپ محصور میشود و فرد از هرگونه مالکیتی بر بدن محروم شده. در ادامه همین سنت، در فیلم مورد بررسی نیز تاکید زیادی بر بدن وجود دارد. در نگاه فیلم تفاوتی میان فاشیسم و بردهداری از نظر نوع برخورد با بدن وجود ندارد: هر دو رژیم در فکر تسلط بر بدن آدمی هستند و از هرگونه تحقیری شامل لختکردن و شکنجهدادن در این زمینه خودداری نمیکنند. با قراردادن برده در وضعیت خاص آگامبنی، مککوئین مشخص میکند مساله کسی که برده میشود دسترسی به آگاهی و دانش بهتنهایی نیست. مساله اصلی برده حفظ حیات است که برای از بیننرفتن آن فرد مجبور به هرکاری میشود او مجبور است آگاهی خویش را نفی کند و خود نیز گاه مبدل به اهرمی که زور را بهدیگران تحمیل میکند، شود. در اینجا نقطه قوت کار مککوئین در آن است که مخاطب با طیف گوناگونی از شخصیتها در فیلم روبهرو میشود. برعکس«جنگوی آزادشده» تارانتینو، مردان سفیدپوست همگی انسانهای خونخوار بیکله نشان داده نشدهاند که فقط برای لذت سیاهان را شکنجه میکنند؛ شخصیتهای معقول هم در بین سفیدها وجود دارد. با وجود آنکه بر زجر سیاهان در فیلم تاکید شده، اما داستان هیچگاه در دام سانتیمانتالیسم نیفتاده؛ کار بهجایی رسیده که رابطه عشقی بین سالومون و خانوادهاش نیز کمتر موضوعیت یافته و صحنه گردهمایی دوباره آنها بعد از 12سال بههیچعنوان سبب نمیشود که اشکی در چشم جمع کند. ویژگی بارز فیلم ساختار موسیقاییوار آن است. اگر در ساختار کلاسیک هالیوود، فیلم یک آغاز دارد، یک داستان و یک نتیجهگیری، در اینجا ساختار بهنحوی است که بخش مشخص نتیجهگیری در اثر بهچشم نمیخورد. با وجود آنکه بیننده منتظر است بخشی از فیلم به فرآیند رهایی سالومون اختصاص داده شود، اما این مهم هیچگاه رخ نمیدهد و رهایی او با انتقامگیریهای عظیم از شکنجهگران خاتمه نمییابد. بخش اعظم فیلم پیرامون زندگی روزمره بردگان میگذرد، فیلم بیننده را با درون شخصیتها آشنا میکند و درست در جایی که هنوز بیننده منتظر آن است که این روزمرگی کشنده ادامه پیدا کند، با پایانبندی فیلم روبهرو میشود. این پایانبندی ناگهانی بههیچعنوان چکشی و غیرمعقول نیست و نشانههای متعددی در فیلم به بیننده داده میشود تا آن را باورپذیر کند. با این کار، فیلم به یک قطعه موسیقی شبیه شده که نواخته میشود، بیننده آن را میشنود، از آن لذت میبرد، اما هیچگاه حس نمیکند که اثر بهپایان رسیده است؛ در واقع با به پایانرسیدن موسیقی این حس به بیننده دست میدهد که نتها بهآسمان رفتهاند و در جایی دیگر مشغول زندگی هستند؛ کیفیتی که موسیقی را اثری همواره زنده و فراتر از زمان میسازد. بازی فرمیک مککوئین در این اثر، خاصیت«جاودانگی» بهاثر بخشیده و مشخص کرده که بردهداری فارغ از زمانها و درد مشترک تمامی دورهها است.
دیدگاه تان را بنویسید