دیپلماسی نفتی زنگنه جواب داد/عادلی دبیرکل مجمع جهانی صادرکنندگان گاز شد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از شرق: سه ماه از زمانیکه زنگنه پشت تریبون مجلس قرار گرفت و از دیپلماسی نفتی خود طی هشت سال مدیریت نفت دوره اصلاحات دفاع کرد، میگذرد و امروز شاید روزی باشد که این دفاعیه به منصه ظهور گذاشته شد. دیپلماسی زنگنه روز گذشته در پانزدهمین اجلاس مجمع کشورهای صادرکننده نفت به تصویر کشیده شد و درنهایت منجر به کسب سمت دبیرکلی این مجمع شد. از پس از انقلاب تاکنون ایران همواره سعی داشته تا صندلی دبیرکلی در سازمان کشورهای صادرکننده نفت و در سالهای گذشته مجمع کشورهای صادرکننده گاز را تصرف کند اما متاسفانه طی این سالها به دلیل سیاسیکاریهای صورت گرفته هیچگاه این فرصت در اختیار ایران و ایرانی قرار نگرفته است. اما روز گذشته با برگزاری مجمع کشورهای صادرکننده گاز در هتل پارسیان آزادی تهران سید محمد حسین عادلی بر جایگاه دبیرکلی این مجمع تکیه زد. البته این کار هم چندان آسان نبود. رایگیری ابتدایی میان 13 عضو این مجمع آغازشد اما نتیجهای نداشت و پس از آن از آنجا که طبق آییننامههای جیایسیاف، دبیرخانه مجمع نمیتواند هیچگاه بدون دبیرکل فعالیت کند، بنابراین فرمول دوم انتخاب دبیرکل از طریق رایگیری مخفی و روی برگه انجام شد که بر اساس آن، دکتر سیدمحمدحسین عادلی، نماینده جمهوری اسلامی ایران با کسب شش رای موافق توانست از عبدالرحمان دنیزا، نماینده لیبی که پنج رای موافق کسب کرده بود پیشی گرفته و بهعنوان دبیرکل جدید مجمع کشورهای صادرکننده گاز انتخاب شود. البته موفقیت ایران در این مجمع، تنها به این نکته ختم نشد بلکه نوع مذاکره زنگنه با نمایندگان کشورهای عضو این مجمع و نوع تعاملات صورتگرفته نشان از تغییر دیپلماسی نفتی ایران داشت. این تغییر نگاه ایران برای وزرای حاضر در ایران کاملا قابل لمس بود و این استدلال را میشد از نوع برخورد و تعاملات وزرای حاضر، بالاخص وزیرنفت عراق تشخیص داد. زنگنه در افتتاحیه این مجمع، اظهارات خود را درخصوص بازار گاز چنان با قدرت خاصی آغاز کرد که به هر شنوندهای این احساس را انتقال میداد که دوران دید و بازدید وزرای کشورهای دارنده گاز به پایان رسید و روزی فرا رسیده که قرار است این مجمع به اوپکی دیگر تبدیل شود که هر اجلاس آن، دلهرهای به جان مصرفکنندگان میاندازد. بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران از روند کاهشی قیمت گاز انتقاد کرد و به نوعی خواستار اقدام جدی برای مقابله با افزایش تولید ذخایر نامتعارف شد. رییس مجمع کشورهای صادرکننده گاز در تشریح مهمترین چالشهای پیشروی صنایع گاز جهان، بیان کرد: سقوط آزاد قیمتها، توجیه اقتصادی اجرای طرحهای جدید گازی را با مشکلاتی روبهرو کرده است و این موضوع حتی ریسک اجرای پروژهها را افزایش و ابهامات در عرضه پایدار و بلندمدت عرضه گاز ایجاد کرده است. این مقام مسوول با تاکید بر اینکه رشد قیمتها منجر به افزایش تولید گاز از ذخایر نامتعارف همچون شیلگسها میشود، تبیین کرد: افزایش ظرفیت تولید گاز از ذخایر نامتعارف مشکلاتی را برای تولید و صادرکنندگان گاز به وجود آورده است. وی با یادآوری اینکه در شرایط فعلی مجمع کشورهای صادرکننده گاز بهعنوان یک موسسه میان دولتی از ١٧کشور عضو و ناظر تولیدکننده و مصرفکننده گاز از همه گوشههای جهان تشکیل شده است و به دنبال افزایش سهم و نقشپذیری خود در بازار انرژی جهان است، تصریح کرد: با وجود این، به نظر میرسد زمان آن فرا رسیده است که ما فعالیتها و روند تکاملی جیایسیاف در سالهای گذشته را با هدف دستیابی به دستاوردها، مورد بازنگری قرار دهیم. رییس مجمع کشورهای صادرکننده گاز با تاکید بر اینکه بر این باور هستم که در تلاش جیایسیاف برای توسعه جایگاه خود در صحنه بینالمللی انرژی این مجمع باید نقشه راهی را بر اساس یک دیدگاه تازه برای آینده تعیین کند، اظهار کرد: برای تحقق این هدف باید موضوعاتی همچون توسعه همکاری کشورهای عضو و تبادل تجربیات و فناوری، ترویج همکاریها برای اتخاذ سیاستهای مشترک در مناطق تولید و توسعه بازار مدنظر قرار گیرد. این پیشنهاد زنگنه بهعنوان رییس مجمع کشورهای صادرکننده گاز و پس از آن انتخاب دکتر عادلی بهعنوان دبیرکل این مجمع یک پیام برای جهانیان داشت و آن اینکه مجمع کشورهای صادرکننده گاز همانند اوپک در سالهای ابتدایی با توان ایران بال و پر خواهد گرفت. در روزهای ابتدایی تشکیل سازمان کشورهای صادرکننده گاز نیز انتخاب فواد روحانی، یکی از کارشناسان و حقوقدانان برجسته ایرانی توانست این سازمان را بهعنوان یکی از سازمانهای تاثیرگذار در دنیا بدل کند. واقعیت این است که اگر قدرت اداری، اجرایی و علمی و سوابق ممتد شغلی روحانی نبود، کشورهای عربی هرگز زیر بار انتخاب یک دبیرکل ایرانی، آن هم در ابتدای کار اوپک نمیرفتند. ولی نهایتا همه اعضا به این نتیجه رسیدند که در آن زمان، تجربه حقوقی و قدرت مذاکره و چانهزنی روحانی بیش از شعارها و فریادهای کشورهای تندرو عرب میتواند به احقاق حقوق ملی و افزایش درآمد نفتی کشورها منجر شود. طبعا در شرایطی که نه وضع موجود و نه دورنمای قابل پیشبینی هیچکدام به سود کشورهای نفتی و بازار انرژی نبود، اهمیت تاریخی کار فواد روحانی در بهکرسینشاندن تدریجی و مسالمتآمیز خواستههای بحق صادرکنندگان نفت، بدون ایجاد اخلال در چرخه توزیع و درآمدهای نفتی آن کشورها، بیشتر آشکار میشود. البته در انتخاب روحانی بهعنوان نخستین دبیرکل اوپک، شناخت جامعه بینالمللی از او و وجاهتش نزد اکثر جناحهای ذینفع در چرخه جهانی تولید و توزیع نفت تاثیرگذار بود. روحانی در نطقی فصیح در اولین سخنرانی خود بهعنوان دبیرکل اوپک اعلام کرد: «ما در این سازمان گردهم نیامدهایم تا با گروهی رویارویی کنیم، یا برای چرخه منظم صدور نفت به مصرفکنندگان مشکل ایجاد کنیم، یا از موقعیت قوی و انکارناپذیر خود در این امور استفاده کنیم. ما اینجا هستیم تا با اتخاذ سیاستهای هماهنگ، از منافع عالی ملتهای خود از منابع طبیعی سرزمین خود حفاظت کنیم.» در یک ارزیابی بیطرف، چنانکه در متون رسمی درباره تاریخ اوپک نیز تصریح شده، باید گفت که سازمان اوپک و کشورهای عضو آن مدیون قدرت مذاکره و چانهزنی، تلاشها و درایتهای مدیریتی و تخصصی روحانی هستند. با کوشش او و همکارانش بود که تولید و صادرات نفتخام از مرحله سنتی و اولیه به دوره مدرن و با حضور و مشارکت و تصمیمگیری صاحبان منابع نفتی وارد شد. روحانی توانست ضمن حفظ و ارتقای حقوق مادی و معنوی کشورهای عضو اوپک، از رویارویی خصومتبار با شرکتهای بینالمللی و وقفه در چرخه تولید و صادرات نفت نیز جلوگیری کند. در فاصله ۱۵ساله میان کنارهگیری فواد روحانی و سقوط نظام سلطنتی در ایران از ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹، بهخصوص در سالهای ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۷ ایران توانست بر اوپک و سیاستگذاریهای آن مسلط شود. این امر از یکسو ناشی از عدم همراهی ایران در تحریم نفتی اعراب علیه غرب در جریان جنگ اعراب و اسراییل در سال ۱۹۷۳ و جهش ناگهانی بهای جهانی نفت خام بود و از سوی دیگر ناشی از گسترش و عمقیافتن مناسبات راهبردی با اروپا و آمریکا بهعنوان متحد اصلی غرب در مناطق خاورمیانه و خلیجفارس بود. اکنون حدود 50سال از پایان دوران دبیرکلی فواد روحانی در اوپک میگذرد. در این مدت ایران به دلایل مختلفی نتوانسته یکبار دیگر به این جایگاه دست یابد. از آن زمان بهبعد سه عراقی، سه کویتی، یک سعودی، سه ونزوئلایی، پنج اندونزیایی، سه لیبیایی، یک الجزایری، چهار نیجریهای، یک قطری، یک اکوادوری و یک گابونی به سمت دبیرکل اوپک انتخاب شدهاند. در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی در چندین نوبت، ایران تا آستانه احراز مجدد این سمت پیش رفت و نامزدهایی (از جمله حسین کاظمپوراردبیلی در چند مرحله) را برای احراز این سمت معرفی کرد، ولی لابی عربی با حمایت بیدریغ از عراق مانع این انتخاب شدند. ابتدای آذرماه امسال نیز بار دیگر بحث دبیرکلی ایران در اوپک با وجود رقبایی از عراق و عربستان در یکی از نشستهای این سازمان مطرح خواهد شد و امیدواریم دیپلماسی زنگنه و یارانش در این سازمان نیز حرف ایران و ایرانی را به کرسی بنشاند.
دیدگاه تان را بنویسید