سیدمحمد بهشتی:عملکرد ما در میراث فرهنگی با قوانینی که در اختیار داریم خیلی فاصله دارد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از ایسنا ، در کارگاه تخصصی «شناخت ظرفیتها، چالش و فرآیند ثبت میراث جهانی ایران» که در دانشگاه تهران برگزار شد، کارشناسان این حوزه همراه تعدادی از مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در آن حضور داشتند. در مراسم ابتدایی این کارگاه تخصصی، رییس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گفت: وضعیت میراث فرهنگی در همه جای دنیا مصداق ضربالمثل «همسایهها یاری کنید تا من شوهرداری کنم» است، زیرا بخشهای مختلفی در هر کشور باید برای حفاظت از آثار فرهنگی و تاریخی به متولی این امر کمک کنند. این کار تدبیر، قانون، ساز و کار و مدیریتی میخواهد که بیشتر آنها در کشور ما وجود دارد، اما عمل ما با قوانین در اختیارمان خیلی فاصله دارد.
آسمان میراث فرهنگی در همهی دنیا یک رنگ است
او با بیان خاطراتی از سفرهای خارجی دوران مسئولیتش در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، تأکید کرد: در بازدیدهایی که آن زمان از برخی سایتها و بناهای تاریخی در کشورهای مختلف همراه مدیران سازمان داشتم متوجه شدم که آسمان میراث فرهنگی در همه جای دنیا یک رنگ است و همهی مشکلاتی که ما با آنها سر و کار داریم، برای دیگران هم وجود دارد. البته ممکن است در کشورهای مختلف، صنعت، تکنولوژی، بهداشت و درمان و دیگر موضوعها تفاوت داشته باشند، ولی میراث فرهنگی در همهجا یک وضعیت را دارد.
وی با اشاره به ثبت شدن آثار تاریخی کشورهای متعددی در فهرست میراث در خطر یونسکو، ادامه داد: اصولا بحث ثبت در فهرست میراث جهانی یعنی اینکه در جهان آثاری وجود دارند که فقط مادیت آنها در اختیار یک کشور است، ولی از نظر معنوی در اختیار کل جهان هستند. سوالی که در اینباره مطرح میشود، این است که ایران بهصورت بالقوه چه سهمی در ثبت جهانی دارد که با تلاش و کوشش میتواند آن را بالفعل کند؟
بهشتی افزود: امروز پس از گذشت حدود 30 سال از تشکیل کمیتهی میراث جهانی یونسکو، حدود یکهزار اثر در فهرست میراث جهانی ثبت شدهاند که اگر این تعداد در همینجا متوقف شود، ایران 15 سهم در این میان دارد. البته این رقم از «هیچی» بهتر است، ولی باید ببینیم نسبت به ظرفیتهای بالقوهی کشور چه تعداد اثر داریم.
به اندازهی تمام آثار ثبت جهانی، قابلیت ثبت اثر داریم
رییس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با بیان اینکه در زمان مسئولیتم در این سازمان، تلاش میکردم در اجلاسهای ثبت جهانی یونسکو هر سال حضور داشته باشم تا ببینم شرایط چگونه است، گفت: در این سفرها با چند نکته مواجه شدم؛ نخست اینکه اگر آثار موجود در کشور را بررسی کنیم میبینیم امروز میتوانیم هزار اثر ثبت جهانی داشته باشیم، زیرا اهمیت آثار ایران از هزار اثری که تا کنون ثبت جهانی شدهاند کمتر نیست. نکته دیگر اینکه هر سال میدیدم حدود 50 پرونده در کمیتهی میراث جهانی مطرح و برای ثبت شدن یا نشدن آنها چانهزنی میشود؛ اما تقریبا هیچ پروندهای از آثار ایران نبود که با مخالفت روبهرو شود، فقط پاسارگاد مورد اعتراض قرار گرفت که دربارهی آن هم گفتند، چرا اینقدر پروندهی اثر دیر به یونسکو رسیده است؟
او با تأکید بر اینکه سهم ما مسلما چیزی نیست که امروز میبینیم، اظهار کرد: ما در سرزمینی زندگی میکنیم که اگر آن را مانند جادوگرها از نقشه حذف کنیم، تمام پوشش گیاهی و جانوری شرق و غرب جهان دگرگون میشود. ما در سرزمینی زندگی میکنیم که به اندازهی یک قاره تنوع طبیعی دارد.
بهشتی در ادامهی سخنان خود با اشارهی دوباره به اینکه ما با سهم خود در میراث فرهنگی جهانی خیلی فاصله داریم، بیان کرد: اصولا باید ببینیم نسل ما چرا تلاش میکند آثاری را در فهرست میراث جهانی ثبت کند. در حال حاضر یکی از فرصتهایی که کشورها دارند تا بگویند چه کسی هستند و در کجا قرار دارند، حضور در فهرست میراث جهانی است.
چ را سهم ما در میراث جهانی به قیافهمان نمیآید؟!
وی با اشاره به ثبت باغ ایرانی در فهرست میراث جهانی که یکی از سه الگوی باغ در دنیاست، اظهار کرد: ما بهطور بالقوه سهم زیادی در میراث جهانی داریم؛ اما چرا این موضوع به قیافهمان نمیآید؟! چرا ما خیلی ترسان و لرزان هستیم که مبادا چیزی بگوییم که اشتباه باشد. مگر میشود آدمی که اینقدر ثروت دارد اینگونه ترسان باشد. در این شرایط، ما اعتماد به نفس فرهنگی خود را از دست میدهیم و موقعیت خود را درک نمیکنیم. ما گم شدهایم و در حال حاضر فقط پترسها هستند که کار میکنند.
رییس سابق سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تأکید کرد: در چنین شرایطی ابتدا پزشکان بیمارستان، یعنی متولیان امر باید حالشان خوب باشد تا اعتماد به نفس داشته باشند و ارزش آثار را بدانند. کارشناسان فرهنگی هم که همیشه با آثار تاریخی سر و کار دارند، باید سر و کارشان از جنس انس باشد. اگر با آثار انس بگیرند وجه آینهیی آثار که نشان میدهد ما که هستیم مشخص میشود.
بهشتی در ادامه بیان کرد: ما باید کاری کنیم تا آثار تاریخی بالقوهی ما، بالفعل شوند که این کار هم پروسه دارد و هم تبعات. روزگاری پروندههای ثبت جهانی فقط به چند بند و نام و مکان خلاصه میشد؛ اما بهمرور، اقدامات هر کشور قبل و بعد از ثبت اثر و همچنین هنگام ثبت جهانی تبیین شد.
او با بیان اینکه الگوی پایگاههای میراث فرهنگی بهترین و موفقترین الگویی بود که در این راستا برای بالفعل کردن آنچه داریم ایجاد شد، گفت: در فاصلهی 600 تا 700 متری ارگ بم یک بنای خشتی وجود دارد که بقایای یک کوشک دورهی سلجوقی است و در جهان هیچ کوشکی از این دوره وجود ندارد. ما این اثر را تا قبل از زلزله بم نمیشناختیم و آنقدر در ارگ بم حبس شده بودیم که نمیدانستیم زیر این آسمان، کوشک منحصربهفردی هم به نام «رحیمآباد» در نزدیکی ارگ بم وجود دارد.
وی ادامه داد: برای اینکه متوجه چنین موضوعهایی شویم تلاش کردیم به الگوهای پایگاههای میراث فرهنگی نزدیک شویم و این کار را از چغازنبیل آغاز کردیم. دلیل اینکه پس از زلزلهی بم هم توانستیم از پس موضوعی به این مهمی برآییم، تمرینهایی بود که در پایگاهها انجام داده بودیم.
بهشتی در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه پایگاهها در بالفعل کردن سهم بالقوهای که ایران در میراث جهانی دارد اهمیت بسزایی دارد، اضافه کرد: یکی از مهمترین مسائلی که باید به آن توجه کنیم این است که ما بیشتر از هرچیزی نمیدانیم که کی هستیم و اگر این را بدانیم بسیاری از شرایط سهل خواهد شد.
دیدگاه تان را بنویسید