نگاه تحلیلگر/ گفتوگوی «نامهنیوز» با فواد ایزدی
تنگه هرمز باز و مشکل ترامپ حل شود، دوباره حمله میکند
یک تحلیلگر مسائل سیاست خارجی گفت: تصور اینکه آمریکا به هر توافقی پایبند خواهد ماند، یک توهم است. اکنون گفته میشود متنهای پیشنهادی میان طرفین در حال ردوبدل شدن است، اما سؤال اصلی این است که آیا آمریکا پس از آنکه مشکلات خود را حل کرد، به تعهداتش پایبند خواهد ماند؟
گروه سیاست نامهنیوز: دونالد ترامپ از مطرحشدن شروط جدیدی در مذاکرات سخن گفته است؛ شروطی که به نظر میرسد رسیدن ایران و آمریکا به توافق را دشوارتر از گذشته کرده است. از سوی دیگر، مقامات ایران تأکید دارند که زیر بار زور نخواهند رفت و از حقوق مسلم ملت ایران عقبنشینی نمیکنند. در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که روند تحولات به چه سمتی خواهد رفت؟
فواد ایزدی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، درباره این موضوع به «نامهنیوز» گفت: «این مسئله به رفتار طرف ایرانی بستگی دارد. اگر ایران امتیازات زیادی بدهد و در برابر خواستههایی که با منافع ملی کشور در تعارض است تمکین کند، طرف مقابل به اهداف خود خواهد رسید و مذاکرات هم به نتیجه منتهی میشود. مذاکره برای آمریکا چند کارکرد مختلف دارد که باید به آنها توجه کرد. نخستین کارکرد، کارکرد سیاسی برای ترامپ است. برای مثال، در رأیگیری اخیر کنگره درباره جنگ، ترامپ با مشکل مواجه شد. در کنگره برای ادامه جنگ ترامپ شکست خورد و مجلس نمایندگان این کشور یک هفته تعطیل شد تا یک هفته فرصت بیشتری در اختیار ترامپ قرار داشته باشد. در چنین شرایطی، وقتی موضوع مذاکره مطرح باشد و میان ایران و آمریکا تبادل پیام صورت گیرد، ترامپ میتواند ادعا کند که ایران مذاکرات را جدی گرفته و به دنبال توافق است. از سوی دیگر، قانون اختیارات جنگ نیز موضوع مهمی است که ترامپ تاکنون ناچار به رعایت آن بوده است. کارکرد دوم مذاکره برای آمریکا، کارکرد اقتصادی است. ترامپ بهطور مداوم اعلام میکند که توافق در دسترس است و از همین طریق بر بازار نفت اثر میگذارد و آن را کنترل کرده است. همین فضای ناشی از احتمال توافق باعث کاهش حدود ۱۰ درصدی قیمت نفت شده است. همچنین اقداماتی مانند اجازه عبور روزانه ۲۰ تا ۳۰ کشتی از تنگه هرمز نیز به کاهش قیمت نفت کمک میکند».
او ادامه داد: «کارکرد سوم مذاکره برای آمریکا، کارکرد نظامی است. مذاکره میتواند فرصتی برای آمریکا باشد تا برای حمله مجدد آمادگی بیشتری پیدا کند. در این میان، طرف ایرانی باید یک سؤال اساسی را مطرح کند؛ آنکه آیا در طول تاریخ روابط ایران و آمریکا حتی یک مورد وجود داشته است که آمریکا به توافقی که برای طرف مقابل منفعت واقعی داشته، پایبند مانده باشد؟ پاسخ خیر است. حتی برجام نیز در دو سال پایانی دولت اوباما بهطور کامل و صحیح اجرا نمیشد و در نهایت ترامپ از آن خارج شد. به همین دلیل، تصور اینکه آمریکا به هر توافقی پایبند خواهد ماند، یک توهم است. اکنون گفته میشود متنهای پیشنهادی میان طرفین در حال ردوبدل شدن است، اما سؤال اصلی این است که آیا آمریکا پس از آنکه مشکلات خود را حل کرد، به تعهداتش پایبند خواهد ماند؟ برای مثال، اگر موضوع تنگه هرمز حل شود و آمریکا به اهداف موردنظر خود برسد، آیا همچنان به توافق پایبند خواهد بود؟»
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: « میگویند آمریکا در حملات اخیر تنها ۱۳ کشته داده است و این میزان تلفات برای آن کشور قابل تحمل محسوب میشود. اگر آمریکا بتواند هم قیمت نفت را کنترل کند و هم هزینههای خود را کاهش دهد، ممکن است دوباره و حتی چندباره دست به حمله بزند. بنابراین اگر با دقت به روند مذاکرات نگاه کنیم، دلیلی برای خوشبینی وجود ندارد. در غیر این صورت، ممکن است به سمت وضعیتی برویم که نمونه آن را در لبنان مشاهده کردهایم؛ وضعیتی که در آن حملات بهطور مستمر ادامه پیدا میکند. اسرائیل نیز در غزه و لبنان چنین رویکردی را دنبال کرده است. تا 47 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، آمریکا به ایران حمله نمیکرد، زیرا برآوردش این بود که هزینه چنین اقدامی بسیار بالاست. اما از سال گذشته به این نتیجه رسیده که هزینههای حمله به ایران میتواند قابل تحمل باشد. تا زمانی که به سیاست بازدارندگی 47 سال گذشته بازنگردیم و هزینه جنگ برای آمریکا افزایش پیدا نکند، احتمال تکرار حمله وجود خواهد داشت؛ چه پیش از جام جهانی و چه پس از آن».
ایزدی در پایان گفت: «برخی میگویند ایران پایگاههای آمریکا را هدف قرار داده است؛ بله، این اقدام انجام شده و اقدام درستی هم بوده است، اما نباید فراموش کرد که جنگ برای شرکتهای تسلیحاتی و حامیان اقتصادی ترامپ نیز منافع و پروژههای جدید ایجاد میکند. به همین دلیل معتقدم نباید تنگه هرمز را باز کرد، نباید فشار اقتصادی بر آمریکا را کاهش داد و نباید از مواضع خود عقبنشینی کرد. اگر تنگه هرمز باز و مشکل ترامپ حل شود، دوباره حمله خواهد کرد. تا زمانی که هزینه حمله به ایران برای آمریکا قابل پذیرش باشد، احتمال تکرار حملات وجود دارد. از نگاه من، مسئله اصلی میان ایران و آمریکا تنها زمانی حل خواهد شد که آمریکا در محاسبات خود به این نتیجه برسد که حمله به ایران به صرفه نیست و نباید انجام شود. به همین دلیل باور دارم راه حل میان ایران و آمریکا از مسیر دیپلماسی نیست و راه حل نظامی دارد اما نه به این معنی که ما به خاک آمریکا حمله کنیم؛ بلکه باید باید هزینه حمله را برای آمریکا بالا ببریم تا نتواند حمله کند. راه حل دیپلماتیک در نهایت منجر به بدعهدی آمریکا میرسد».