بریکس فعلا توانایی جایگزین کردن دلار را ندارد

گروه سیاست نامه‌نیوز: نشست بریکس برگزار شد و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز در این نشست به سخنرانی پرداخت و از ضرورت رفع یک‌جانبه‌گرایی آمریکا در دنیای کنونی سخن گفت. بیانیه پایانی بریکس هم دلالت بر همین موضوع داشت و همسو با نظر ایران بود. حالا پرسش آن است که سازمانی مانند بریکس یا شانگهای چه قدر می‌توانند در این مسئله یعنی کاهش قدرت آمریکا به ویژه در حوزه مالی مؤثر باشند؟ و به طور مشخص در زمینه کم‌رنگ کردن نقش و اثر دلار در مبادلات بین‌المللی اعضای این دو سازمان آسیایی چه قدر توان و اراده واقعی دارند؟

علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «هیچ‌یک از کشورهای عضو بریکس و شانگهای توانایی مالی لازم را برای جایگزین کردن واحد پولی به جای دلار ندارند. ممکن است سیاست کلی این کشورها فاصله‌گرفتن از دلار باشد اما اینکه بخواهند دلار را به‌طور کامل حذف کنند، در حال حاضر امکان‌پذیر نیست. پیش از این نیز مطرح شده بود که مبادلات پولی بر اساس واحدهای پولی کشورهای عضو انجام شود، اما این طرح در عمل محقق نشد».

او درباره مواضع پوتین در نشست اخیر بریکس مطرح کرد: «سخنان آقای در نقد سیاست‌های آمریکا بود. ترامپ نیز گفت در این نشست برخی حملات به ما شده است که منظورش پوتین بود. پوتین به دلیل مشکلاتی که روسیه با آمریکا بر سر مسئله اوکراین دارد، مسائلی را مطرح کرد و الزاما در حمایت از ایران به آمریکا هجمه وارد نکرد. در هر حال، ممکن است جهان در آینده به سمت چندجانبه‌گرایی حرکت کند، اما در شرایط کنونی اینکه شانگهای و بریکس بتوانند یک‌جانبه‌گرایی آمریکا را بشکنند، چندان متصور نیست».

او ادامه داد: «استراتژی کشورهای عضو بریکس و شانگهای نیز یکسان نیست. به همین دلیل، در بیانیه پایانی نیز موضوع ضرورت فاصله گرفتن از دلار مطرح نشد و صرفا بر برخی مسئله کلی از بین‌بردن یک‌جانبه‌گرایی تأکید شد».

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی درباره ارتباط چین و آمریکا نیز توضیح داد: «کشورهای آسیایی بازار جذابی برای چین ندارند. چین سالانه بین ۸۰۰ میلیارد دلار تا یک تریلیون دلار مبادلات بازرگانی دارد که سهم چین نیز در این مبادلات بیشتر است؛ بنابراین اینکه آقای شی به بازار آسیا اشاره می‌کند، چندان با واقعیت‌های اقتصادی منطبق نیست. تنها نفت آسیا برای چین جذاب است، اما همه سیاست چین به نفت محدود نمی‌شود. تجارت میان چین و آمریکا بسیار سودآور است. چین با کشورهای عربی منطقه و اسرائیل نیز روابط تجاری دارد. چین قرارداد ۲۵ ساله‌ای را که با ایران امضا کرد، با کشورهای عربی نیز منعقد کرده است؛ اما قرارداد ۲۵ ساله با ایران در عمل اجرایی نشد، در حالی که قراردادهای چین با کشورهای عربی در حال اجراست. با این اوصاف، چین و آمریکا نمی‌توانند به‌سادگی از یکدیگر جدا شوند و چند روز دیگر نیز رئیس‌جمهور چین به آمریکا سفر خواهد کرد که نشان از همین ارتباط ادامه‌دار دو کشور دارد».

بیگدلی در پایان درخصوص موضع اعضای بریکس در قبال ایران گفت: «در منشور بریکس چنین چیزی وجود ندارد که کشورهای عضو موظف باشند از یکدیگر حمایت نظامی و امنیتی کنند. بریکس و شانگهای اساسا سازوکارها و نشست‌هایی با محوریت مسائل اقتصادی هستند. اکنون که روابط ما با چین و روسیه خوب است، حتی در جریان جنگ نیز کمکی از سوی این دو کشور به ما ارائه نشد. نشست شانگهای نیز چندان مورد استقبال مطلوب رئیس‌جمهور چین قرار نگرفت. در بریکس نیز با اصرار ایران و حمایت هند از موضع ایران، که میزبان این دوره از نشست بود، بیانیه‌ای نیم‌بند صادر شد. در این بیانیه گفته شد که نباید یک‌جانبه‌گرایی وجود داشته باشد و کشورها باید خویشتن‌داری کنند. بنابراین، اعضای بریکس در حمایت از ایران تنها تا همین اندازه موضع گرفتند و فراتر از آن اقدامی انجام ندادند».