روس‌ها جایگاه خود را به‌عنوان میانجی آمریکا پایین نمی‌آورند

نشست اعضای موسوم به پیمان مکه با مقامات تهران و سفر مسعود پزشکیان به روسیه را می‌توان در چارچوب تحولات امنیتی منطقه و افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال درگیری نظامی میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر بررسی کرد. تهران در چنین شرایطی تلاش دارد از مسیر دیپلماسی، هم روابط خود با قدرت‌های مؤثر بین‌المللی را تقویت کند و هم از ظرفیت گفت‌وگوهای منطقه‌ای برای مدیریت تنش‌ها بهره ببرد. با این حال، تأثیر این رایزنی‌ها بر جلوگیری از جنگ احتمالی به مواضع بازیگران اصلی، میزان آمادگی آنها برای مصالحه و تحولات میدانی بستگی دارد.

محمدصادق کوشکی در گفتگو با نامه نیوز درباره سفر رئیس‌جمهور ایران به روسیه و نشست چهارجانبه تهران، ریاض، اسلام آباد و آنکارا گفت: این سفر ارتباطی با نشست اعضای موسوم به پیمان مکه در تهران نداشت و سفر هفته گذشته سرگئی لاوروف به تهران نیز در راستای فراهم کردن مقدمات دیدار رؤسای جمهور دو کشور انجام شد.

وی با اشاره به اهداف و کارکردهای پیمان مکه اظهار کرد: این پیمان با هدف ایجاد همکاری دفاعی در برابر تهدیدات نظامی علیه سه کشور شکل گرفت، اما در عمل تلاشی از سوی عربستان برای جبران خلأهای امنیتی و نظامی خود بود؛ به‌ویژه پس از آنکه آمریکا در برابر حملات حوثی‌ها از عربستان دفاع نکرد. از این رو عربستان ناگزیر شد به سمت همکاری‌های دفاعی منطقه‌ای حرکت کند، اما این پیمان نیز نتوانست در برابر انصارالله نقش مؤثری ایفا کند و ائتلاف سعودی حتی از برخی مناطق حساس در یمن عقب‌نشینی کرد.

این کارشناس مسائل سیاست خارجی گفت: سفر نمایندگان پیمان مکه به تهران در چارچوب تلاش برای حل اختلافات عربستان و یمن با میانجیگری ایران انجام شد. طرف‌های حاضر در این نشست معتقدند ایران می‌تواند بر انصارالله اعمال نفوذ کند و مانع حملات این نیروها به عربستان شود تا زمینه برقراری آتش‌بس میان طرفین فراهم شود اما واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران عملاً کنترلی بر نیروهای انصارالله ندارد و این نیروها به‌صورت مستقل فعالیت می‌کنند. از ابتدا نیز مناسبات ایران و انصارالله از جنس این نبود که تهران،‌ انصارالله را نیروی نیابتی خود بداند.

وی با بیان اینکه برگزاری چنین نشستی لزوماً به آتش‌بس میان عربستان و یمن منجر نخواهد شد، تصریح کرد: من از این جهت که صرفاً برگزاری این دیدار بتواند زمینه آتش‌بس را فراهم کند، چنین احتمالی را منتفی می‌دانم. البته ممکن است عربستان با اعطای امتیاز به طرف یمنی به آتش‌بس برسد که در این صورت، باید مطالبات اصلی یمن یعنی رفع محاصره هوایی و دریایی باید تحقق یابد.

روسیه به یکی از مبادی واردات کالا برای ایران تبدیل شده است

این استاد دانشگاه درباره سفر مسعود پزشکیان به روسیه گفت: روسیه اکنون به یکی از مبادی واردات کالا برای ایران تبدیل شده و در برخی حوزه‌ها جایگزین مسیرهای وارداتی از خلیج فارس و دریای عمان شده است. روسیه نیز به توسعه روابط با ایران نیاز دارد و این همکاری‌ها بر مبنای منافع متقابل شکل گرفته است. روابط راهبردی دو کشور طی چند سال گذشته روندی رو به رشد داشته و همکاری‌های اقتصادی و بانکی میان دو طرف گسترش یافته است.

وی با اشاره به سازوکارهای بانکی مشترک ایران و روسیه اظهار کرد: در حال حاضر، دو کشور از سامانه‌های مشترک بانکی برخوردارند که امکان مبادلات بدون نیاز به دلار و یورو را فراهم می‌کند و مبادلات با استفاده از ارزهای ملی، یعنی ریال و روبل، انجام می‌شود. برای گسترش روابط دوجانبه و توسعه همکاری‌های اقتصادی، هماهنگی‌های مستمری میان دو کشور مورد نیاز است و سفر رئیس‌جمهور ایران به روسیه نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. البته ممکن است در حاشیه این دیدار، درباره جنگ و تحولات منطقه‌ای نیز گفت‌وگوهایی انجام شود.

روسیه در شرایط کنونی به نفع آمریکا وارد عمل نمی‌شود

کوشکی در پاسخ به این سؤال که آیا سفر پزشکیان به روسیه می‌تواند بر احتمال جنگ آینده میان ایران و آمریکا تأثیر بگذارد؟ گفت: روس‌ها جایگاه خود را به‌عنوان میانجی در روابط با آمریکا پایین نمی‌آورند و در شرایط کنونی نیز برداشتن گامی به نفع آمریکا در راستای منافع آنها نیست.