نگاه تحلیلگر/ گفت‌وگوی «نامه‌نیوز» با محمدعلی وکیلی
پس از جنگ دوگانه اصلاح‌طلب و اصولگرا وجود نخواهد داشت و جبهه‌های سیاسی جدیدی شکل می‌گیرند
یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب گفت: بنیان‌های سیاسی اصلاح‌طلبی و اصولگرایی در جامعه به‌شدت تضعیف شده‌اند و در مقابل، نوعی جبهه ایران‌دوستی در حال شکل‌گیری است. البته پس از جنگ، درباره شیوه حکمرانی و جزئیات اداره کشور اختلاف‌نظرهای تازه‌ای پدید خواهد آمد و همین اختلاف‌ها می‌تواند به شکل‌گیری گروه‌ها و جریان‌های سیاسی جدیدی منجر شود
گروه سیاست نامه‌نیوز: بهزاد نبوی، رئیس پیشین جبهه اصلاحات ایران و از چهره‌های قدیمی و سرشناس جریان اصلاح‌طلب، به‌تازگی در اظهاراتی گفته است: «آقای قالیباف در جریان مذاکراتی که به امضای تفاهم‌نامه منجر شد، نقش بسیار خوبی داشته است. لازم نیست هر کسی نقش خوبی ایفا می‌کند، اصلاح‌طلب باشد؛ یک اصولگرا هم می‌تواند در مقطعی نقش خوبی داشته باشد. آقای قالیباف هیچ‌وقت نگفته است که اصلاح‌طلب است و ما هم آقای قالیباف را اصلاح‌طلب نمی‌دانیم. همه اینها افرادی هستند که در مقاطعی حرکت‌هایی انجام می‌دهند که ما آن حرکت‌ها را تأیید می‌کنیم». این سخنان، آن هم از سوی چهره‌ای چون بهزاد نبوی، نشان می‌دهد که طیف‌های اصلی جریان‌های اصولگرا و اصلاح‌طلب در شرایط حساس کنونی به نوعی هم‌گرایی و انسجام سیاسی رسیده‌اند. در واقع، به نظر می‌رسد تحولات اخیر موجب شده است مرزبندی‌های سیاسی گذشته تا حدودی تحت‌تأثیر قرار بگیرند و منافع ملی به محور مشترک بخشی از نیروهای سیاسی تبدیل شود. بااین‌حال، پرسش مهم این است که طیف‌های مدافع ادامه جنگ در کجای آرایش سیاسی کنونی ایران قرار می‌گیرند و چه نسبتی با این هم‌گرایی سیاسی دارند؟
محمدعلی وکیلی، نماینده مجلس دهم و فعال سیاسی اصلاح‌طلب، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «پس از تحولات دی‌ماه سال گذشته تاکنون، وارد دوره جدیدی از آرایش سیاسی شده‌ایم؛ دوره‌ای که در آن دیگر نشانی از اصلاح‌طلبی و اصولگرایی به معنای گذشته وجود ندارد، بلکه حول محور منافع ملی کشور، نوعی انسجام و اتحاد شکل گرفته است. در این چارچوب، بخشی از نیروها و کنشگران سیاسی کشور در قالب جبهه عقلای کشور گرد هم آمده‌اند و خواهان دفاع از اقتضائات و ضرورت‌های زمانه هستند. ممکن است این نیروها در مقطعی از مقاومت دفاع کنند و در مقطعی دیگر خواهان مذاکره باشند. در ادبیات سیاسی، این گروه را حامیان مذاکره می‌نامند. در مقابل، گروه دیگری نیز وجود دارد که از براندازان تشکیل شده و خواهان جنگ با ایران و ویرانی کشور است. در خارج از کشور، شاه‌طلبان در زمره این جریان قرار می‌گیرند. در داخل کشور هم اقلیتی وجود دارند که به هر قیمتی خواهان ادامه جنگ هستند. به اعتقاد من، جنگ‌طلبان داخلی و براندازان خارجی، با وجود تفاوت‌هایی که ممکن است در مواضع و اهداف خود داشته باشند، عملا در یک جبهه قرار می‌گیرند. در نقطه مقابل، جریانی قرار دارد که خواهان پایان جنگ است و حفظ ایران برای آن اهمیت اساسی دارد. این جبهه ایران‌دوست می‌تواند چهره‌هایی مانند آقایان رضایی و قالیباف و نیز بسیاری از اصولگرایان و اصلاح‌طلبان دیروز را در بر بگیرد».
او ادامه داد: «بدنه اصلی قدرت در ایران اکنون خواهان آن است که جبهه عقلای کشور مسیر آینده را تعیین کند. به نظر من، نمی‌توان گفت اقلیت جنگ‌طلب از قدرت تعیین‌کننده‌ای برخوردار است. البته صدای این جریان بلند است؛ همان‌طور که صدای براندازان نیز بلند به گوش می‌رسد، اما بلند بودن صدای این دو جریان لزوما به معنای برخورداری آنها از قدرت و نفوذ تعیین‌کننده در معادلات سیاسی کشور نیست».
این فعال سیاسی در پاسخ به این پرسش که در دوران پساجنگ شاهد چه تغییراتی در جبهه‌بندی‌های سیاسی خواهیم بود، مطرح کرد: «به نظر من، گفتمان غالب در ایرانِ پس از جنگ، گفتمان سازندگی کشور خواهد بود و شرایط ما به وضعیت پس از جنگ هشت‌ساله شباهت پیدا خواهد کرد. پس از پایان جنگ هشت‌ساله نیز صداهای جنگ‌طلبانه‌ای وجود داشت، اما این صداها به حاشیه رانده شدند. البته بقایای آن جریان‌ها در ادامه مسیر سیاسی کشور باقی ماندند و در شکل‌گیری جریان افراطی کنونی نیز نقش داشتند. بااین‌حال، گفتمان سازندگی پس از جنگ هشت‌ساله آن‌قدر قدرتمند بود که توانست صداهای مخالف و جریان‌های ناسازگار را در خود هضم کند. امروز نیز معتقدم پس از جنگ، گفتمان سازندگی می‌تواند جریان رادیکالیسم را در خود هضم کند. البته این به معنای شکل‌گیری یک جریان کاملا یکدست نیست؛ چراکه در درون همین گفتمان سازندگی نیز دوقطبی‌ها و اختلاف‌نظرهایی به وجود خواهد آمد. پس از جنگ هشت‌ساله، جنگ به چتری فراگیر تبدیل شده بود که همه ایران‌دوستان آن روزگار را زیر پوشش خود قرار می‌داد. در آن مقطع، همه نیروها و جریان‌های سیاسی در چارچوب دفاع از سرزمین تعریف می‌شدند و با وجود تفاوت‌های سیاسی، همگی در این زمینه اشتراک نظر داشتند. جریان‌های چپ و راست همچنان وجود داشتند و در حوزه اقتصاد نیز منتقدانی فعالیت می‌کردند، اما این اختلاف‌نظرها در آن مقطع به تعارضات جدی منجر نشد».
وکیلی در پایان گفت: «پس از پایان جنگ هشت‌ساله، همین جریان‌های سیاسی که در دوران جنگ زیر چتر مشترک دفاع از کشور قرار داشتند، به‌تدریج از یکدیگر متمایز شدند و جریان‌های جدیدی از دل آن جبهه‌های جدیدی شکل گرفتند. در واقع، زمینه‌های پیدایش و تثبیت دو جریان چپ و راست سیاسی در دوره پس از جنگ فراهم شد. اکنون نیز به نظر من، بنیان‌های سیاسی اصلاح‌طلبی و اصولگرایی در جامعه به‌شدت تضعیف شده‌اند و در مقابل، نوعی جبهه ایران‌دوستی در حال شکل‌گیری است. البته پس از جنگ، درباره شیوه حکمرانی و جزئیات اداره کشور اختلاف‌نظرهای تازه‌ای پدید خواهد آمد و همین اختلاف‌ها می‌تواند به شکل‌گیری گروه‌ها و جریان‌های سیاسی جدیدی منجر شود. این جریان‌ها ممکن است نام‌ها و هویت‌های سیاسی تازه‌ای پیدا کنند، اما آنچه مسلم به نظر می‌رسد، این است که دوگانه اصلاح‌طلب و اصولگرا دیگر به شکل و شمایل گذشته وجود نخواهد داشت؛ هرچند اندیشه اصلاح‌طلبی همچنان در میان طیف‌هایی از نیروهای سیاسی حضور خواهد داشت و از بین نخواهد رفت».
دیدگاه تان را بنویسید