بانک مرکزی بررسی کرد: سه عامل رشد نقدینگی

به گزارش نامه نیوز، این گزارش نشان می‌دهد سه عامل پوشش جدید آماری، مطالبات از بخش غیردولتی و خالص دارایی‌های خارجی بانک‌ها دلایل اصلی رشد نقدینگی در سال 92 بوده است. در این گزارش در کنار تغییرات نقدینگی، وضعیت پایه پولی و سپرده‌های بانکی نیز بررسی شده است. نقدینگی با 1/29 درصد افزایش نسبت به پایان سال قبل از آن به 9/5947 هزار میلیارد ریال در پایان سال 1392 رسید. مقایسه رشد نقدینگی در سال 1392 با رقم متناظر در سال 1391 به میزان 9/0 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. در مقایسه رشد نقدینگی سال 1392 با سال 1391 توجه به این نکته ضروری است که بخشی از افزایش رشد نقدینگی در سال 1392 ناشی از افزایش پوشش آمار نقدینگی به واسطه ادغام دو موسسه (صالحین و پیشگامان آتی) در بانک آینده در آبان‌ماه 1392 و اضافه شدن آمار پنج بانک ایران‌زمین، قرض‌الحسنه رسالت، خاورمیانه، بین‌المللی کیش و ایران و ونزوئلا در آذرماه 1392 بوده است. در واقع، 2/3‌واحد درصد از رشد نقدینگی در سال 1392 به دلیل افزایش شمول آماری بوده که ارتباطی به عوامل اقتصادی نداشته و واجد آثار پولی خاصی نیست. در صورت عدم احتساب آمار دو موسسه و پنج بانک جدید در سیستم بانکی سال 1392، نقدینگی در مقایسه با سال 1391 معادل 9/25‌درصد رشد می‌کرد. مطالبات از بخش غیردولتی (بدون سود و درآمد سال‌های آتی) با 8/21 درصد رشد و سهمی فزاینده معادل 7/17 واحد درصد، مهم‌ترین عامل رشد نقدینگی در سال 1392 بود که نسبت به رقم مشابه سال 1391 (سهم 8/15 واحد درصدی در رشد 0/30 درصدی نقدینگی) 9/1 واحد درصد افزایش نشان می‌دهد. خالص دارایی‌های خارجی سیستم بانکی نیز با 1/126 درصد رشد و سهمی فزاینده معادل 6/24 واحد درصد از دیگر عوامل رشد نقدینگی در سال 1392 بود. لیکن، افزایش خالص دارایی‌های خارجی سیستم بانکی متاثر از عوامل اقتصادی نبوده و عمدتا به دلیل افزایش نرخ ارز مرجع (از 12260 ریال به ازای هر دلار به 24770 ریال) در محاسبه معادل ریالی دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی ایجاد شده است. خالص سایر اقلام سیستم بانکی عمدتا به دلیل افزایش مانده حساب ذخیره تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی، با 5/111 درصد (6/587 هزار میلیارد ریال) کاهش، سهم کاهنده‌ای به میزان 8/12 واحد درصد در رشد نقدینگی داشت. سهم پول در نقدینگی سهم پول از مانده نقدینگی در پایان سال 1392 معادل 0/20 درصد بود که در مقایسه با رقم سال 1391 به میزان 7/4 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. در این میان،سهم سپرده‌های دیداری در نقدینگی در پایان سال 1392 در مقایسه با پایان سال 1391 با 1/3واحد درصد کاهش به 4/14 درصد رسید. بررسی عوامل موثر بر پایه پولی پایه پولی طی سال 1392 معادل 8/17 درصد افزایش یافت که در مقایسه با رشد پایه پولی در سال 1391 (6/27 درصد)، 8/9 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی با 9/21 درصد رشد نسبت به پایان سال 1391 و سهمی فزاینده معادل 0/11 واحد درصد، مهم‌ترین عامل فزاینده رشد پایه پولی در پایان سال 1392 بود. این متغیر در دوره مشابه سال 1391 نیز با رشدی معادل 7/16 درصد، سهم فزاینده‌ای به میزان 2/9 واحد درصد در رشد پایه پولی داشت، هر چند که به لحاظ آماری مهم‌ترین دلیل افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی در سال 1392 افزایش اعتبارات مستقیم بانک‌ها بوده است. لیکن این امر صرفا به دلیل تغییر طبقه‌بندی و انتقال بخش عمده‌ای از اضافه برداشت، بانک مسکن به اعتبارات مستقیم بوده و اعتبارات مستقیم جدید در قالب قراردادهای جدید به بانک‌ها ارائه نشده است. خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی با 2/118 درصد افزایش نسبت به پایان سال 1391 و سهمی فزاینده معادل 2/93 واحد درصد، از دیگر عوامل فزاینده رشد پایه پولی در پایان سال 1392 بود. به دلیل اینکه بخش عمده‌ای از افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی مربوط به تغییر نرخ برابری هر واحد دلار با ریال در محاسبه معادل ریالی دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی بوده، آثار پولی خاصی در بر نداشته است، ولی بخش دیگری از افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی که از خرید 1/4 میلیارد دلاری ارز توسط بانک مرکزی از دولت در پایان سال 1392 نشأت می‌گیرد،‌موجبات افزایش 4/10 واحد درصدی پایه پولی در سال 1392 را فراهم آورد. در مقابل سهم بالای خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در رشدپایه پولی که عمدتا از تغییر نرخ ارز مورد استفاده جهت ریالی کردن اقلام ارزی نشأت می‌گرفت، خالص سایر اقلام بانک مرکزی با 9/254 درصد کاهش نسبت به پایان سال 1391 و سهمی کاهنده معادل 7/85 واحد درصد، مهم‌ترین عامل کاهنده پایه پولی در سال 1392 بود. عامل اصلی کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی، افزایش 1/211 درصدی سایر بدهی‌ها و حساب سرمایه بانک مرکزی بود که سهمی کاهنده معادل 4/82 واحد درصد در رشد پایه پولی طی سال 1392 داشت. همچنین افزایش سایر بدهی‌های بانک مرکزی نیز عمدتا ناشی از افزایش مانده حساب ذخیره تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی به دلیل تغییر نرخ هر واحد دلار در برابر ریال در محاسبه معادل ریالی دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی بود. خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی با 8/15 درصد کاهش نسبت به پایان سال 1391 و سهمی کاهنده معادل 7/0 واحد درصد، دیگر عامل کاهنده رشد پایه پولی در پایان سال 1392 بود. در سال 1391، متغیر مزبور با 9/162 درصد افزایش، سهم فزاینده 6/15 واحد درصدی در رشد پایه پولی داشت. بررسی اجزای ضریب فزاینده نقدینگی ضریب فزاینده نقدینگی طی سال 1392 با 6/9 درصد افزایش نسبت به سال 1391 به 175/5 رسید که در مقایسه با رشد دوره مشابه سال قبل (9/1 درصد)، 7/7 واحد درصد افزایش نشان می‌دهد. در توضیح تغییر ضریب فزاینده نقدینگی طی سال 1392 باید اشاره کرد که «نسبت اسکناس و مسکوک در دست اشخاص به کل سپرده‌ها» و «نسبت ذخایر اضافی به کل سپرده‌ها» به ترتیب با 7/22 و 1/18 درصد کاهش به دلیل ارتباط معکوس موجب افزایش 3209/0 و 1477/0 واحدی ضریب فزاینده نقدینگی شدند و «نسبت سپرده قانونی به کل سپرده‌ها» با 5/0 درصد افزایش تنها عامل کاهنده ضریب فزاینده نقدینگی به میزان 0145/0 واحد در سال 1392 بود.

منبع: روزنامه دنیای اقتصاد