ریل به‌جای دریا؛ انتخابی هوشمند برای تجارت با چین

تقویت خط ریلی بین چین و ایران از منظر کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی و تنوع‌بخشی به کریدورهای حمل‌ونقل اهمیت دارد. این مسیر زمینی می‌تواند بخشی از تجارت را از تنگه‌ها و مسیرهای دریایی پرریسک به شبکه‌های داخلی و منطقه‌ای منتقل کند و انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین را افزایش دهد. در شرایطی که حمل‌ونقل جهانی تحت تأثیر محدودیت‌ مسیرهای دریایی در تنگه هرمز قرار دارد، توسعه ریل به عنوان یک مسیر جایگزین پایدار مطرح می‌شود. این اتصال همچنین می‌تواند زمان و هزینه انتقال کالا را کاهش داده و نقش ایران را در ترانزیت اوراسیا تقویت کند و همکاری اقتصادی را گسترش دهد.

علی یوسف پور در گفتگو با خبرنگار نامه نیوز درباره ضرورت تقویت حمل و نقل ریلی برای صادرات و واردات کشور گفت:‌ ژئوپلتیک ایران به لحاظ ترانزیتی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ با این وجود شاهد هستیم که تقویت حمل و نقل ریلی در این حوزه مغفول مانده است.

وی افزود: 600 میلیون تن بار داخلی و 200 میلیون تن بار ترانزیتی مجموعا 800 میلیون تن بار در سال ظرفیت حمل و نقل زمینی است اما حمل و نقل ریلی سهم ناچیزی از آن را انجام می دهد. شرکت راه آهن جمهوری اسلامی بازدهی پایینی دارد. در برنامه ششم توسعه مقرر بود که سهم حمل و نقل ریلی از 15 به 30 درصد افزایش پیدا کند اما نه تنها سهم ریل زیاد نشد بلکه به 7 درصد نیز کاهش یافت.

این فعال حوزه حمل و نقل ریلی اظهار کرد: شرکت راه آهن حاضر نیست که تصدی گری را در حمل و نقل ریلی رها و نقش نظارتی و برنامه ریزی را برعهده گیرد، اگر می خواهیم بخش حمل و نقل ریلی تقویت شود ناگزیر به خصوصی سازی در این حوزه هستیم.  

وی با اشاره به محاصره دریایی آمریکا علیه ایران افزود: خط آهن چین-قزاقستان-ترکمنستان-ایران چند ماه پیش افتتاح شد. این مسیر خوبی است برای آنکه کالاهایی را از چین وارد کنیم،‌ حال آنکه شاید از طریق دریا مشکلاتی برای این موضوع ایجاد شود بنابراین این کریدور را می توانیم بیشتر فعال کنیم.

یوسف پور اظهار کرد: زمان حمل کالا از طریق ریل بین چین و ایران خیلی کمتر از زمان جابه جایی با کشتی است چون حمل و نقل دریایی بین دو کشور 2 ماه طول می کشد؛ در حالیکه برای جابجایی کالا با قطار حدود 2 هفته زمان لازم است بنابراین حمل و نقل ریلی جایگزین خوبی برای حمل و نقل دریایی بین چین و ایران محسوب می شود.

وی افزود: البته یک مسیر کوتاه تری هم برای حمل و نقل ریلی بین چین و ایران می تواند در دستور کار قرار گیرد و آن هم چین-افغانستان-ایران است. هم اکنون خواف-هرات فعال است؛ این خط آهن می تواند به مزار شریف و سپس به شبکه ریلی چین متصل شود. اگر روی این خط هم سرمایه گذاری صورت گیرد ظرفیت حمل و نقلی بین ایران و چین مضاعف خواهد شد.

این فعال سیاسی یادآور شد: در کنار خط آهن ایران-افغانستان-چین می تواند یک لوله نفتی کشیده شود که صادرات نفت به چین بدون نیاز به دریا، زمینی انجام شود.