احتمال شروع مجدد جنگ بالاست اما هنوز قطعی نیست

گروه سیاست نامه‌نیوز: سفر اخیر ترامپ به چین و گفت‌وگوی با شیر جین‌پینگ با تحلیل‌های متعدد و متفاوتی روبه‌رو شد زیرا در این سفر بحث‌های مهمی میان این دو رئیس‌جمهور رد و بدل شد. حالا پرسش این است دیدار ترامپ و شی چه تاثیری در معادلات منطقه و به ویژه تنش میان ایران و آمریکا خواهد داشت؟

رضا صارمی‌راد، کارشناس روابط بین‌الملل، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «دونالد ترامپ سفر خود به چین را حدود یک ماه به تعویق انداخت زیرا امیدوار بود پیش از این سفر بتواند تسلط بر نفت ایران پیدا کند و از طریق کنترل بخشی از منابع انرژی مورد نیاز چین، با اهرم فشار وارد مذاکره با پکن شود اما در نهایت، با موضوعی به نام احتمال بسته‌شدن تنگه هرمز مواجه شد. در این سفر درباره محورهای مهمی از جمله تایوان، تنگه هرمز، روابط چین و ایران، هوش مصنوعی و همچنین تعرفه‌های تجاری گفت‌وگو شد. در موضوع تایوان، آمریکا با موضعی بسیار سخت از سوی چین روبه‌رو شد. شی جین‌پینگ صراحتا اعلام کرد که تایوان خط قرمز چین است و نمی‌توان از یک‌سو درباره صلح سخن گفت و از سوی دیگر از استقلال تایوان حمایت کرد. او تأکید داشت که آمریکا باید حمایت از استقلال تایوان را کنار بگذارد. بخش مهمی از منافع اقتصادی چین به تأمین نفت از مسیر تنگه هرمز وابسته است. ایران نیز با عبور نفتکش‌های خود برای چین این پیام را منتقل کرد که تنگه هرمز برای چین بسته نخواهد بود. در مقابل چینی‌ها نیز پذیرفتند که دغدغه‌ها و ملاحظات ایران درباره تنگه هرمز مورد توجه قرار گیرد».

او ادامه داد: «شیطنت‌های آمریکایی‌ها و سخنان دوپهلو و متناقض ترامپ و روبیو باعث شد وزارت خارجه چین بیانیه‌ای رسمی صادر کند. چین در این بیانیه، برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران را به رسمیت شناخت و بر حقوق ایران در تنگه هرمز تأکید کرد؛ البته همزمان اعلام کرد که این تنگه باید برای همه کشورها باز بماند. در حوزه هوش مصنوعی نیز توافق‌هایی صورت گرفت و رؤسای برخی شرکت‌های فناوری‌های نوین آمریکا نیز به چین سفر کرده بودند. با این حال، در مجموع نمی‌توان این سفر را موفق ارزیابی کرد. حواشی‌ای هم در جریان سفر به وجود آمد؛ از جمله اینکه ترامپ مدعی شد شی جین‌پینگ گفته است آمریکا رو به افول است، اما بعدا تلاش کرد این موضوع را به نفع خود تفسیر کند و گفت منظور شی، آمریکای دوره بایدن بوده است. چین در ماجرای تایوان بسیار قاطع برخورد کرده است. بسیاری معتقدند جنگ تحمیلی علیه ایران باعث شده پکن در موضوع تایوان نیز مواضع محکم‌تر و صریح‌تری اتخاذ کند. در جریان این سفر درباره انتقال سلاح به ایران هم گفت‌وگو شد اما چین از ابتدا اعلام کرده بود که به هیچ‌یک از دولت‌های دیگر سلاح نخواهد داد و عملا تغییری در موضع چین رخ نداده است. از سوی دیگر، سفر آتی پوتین به چین می‌تواند باعث تقویت و تحکیم پیمان‌های امنیتی میان روسیه و چین شود».

این تحلیلگر مسائل دیپلماتیک همچنین بیان کرد: «ترامپ امیدوار بود در این سفر بتواند از اهرم چین برای باز نگه داشتن تنگه هرمز استفاده کند اما چین از این موضوع استقبال نکرد. ترامپ اکنون با محدودیت زمانی و فشارهای داخلی در دولت و حزب جمهوری‌خواه مواجه است. جمهوری‌خواهان تنها پنج‌ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای با مشکلات جدی روبه‌رو شده‌اند و احتمال شکست آنها وجود دارد. طرح انتقال اختیارات ریاست‌جمهوری به سنا برای هفتمین بار شکست خورد اما نتیجه رأی‌گیری ۵۰ به ۴۹ بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد فضا به ضرر ترامپ تا چه حد شکننده شده است. در رأی‌گیری قبلی اختلاف چهار رأی بود، اما اکنون فاصله به حداقل رسیده و ممکن است در هفته‌های آینده شرایط به نفع دموکرات‌ها تغییر کند. موضوع جام جهانی نیز مطرح است؛ هرچند شاید برای ترامپ اهمیت درجه‌ اول نداشته باشد اما اگر فضای تبلیغاتی آمریکا بر محور جنگ شکل بگیرد، درآمدها کاهش پیدا خواهد کرد. از سوی دیگر، نرخ تورم در آمریکا به ۳.۸ درصد رسیده و احتمال افزایش بیشتر آن در ماه‌های آینده وجود دارد و قیمت نفت، بنزین و گازوئیل نیز به شدت افزایش یافته است. مجموعه این فشارها زمان را برای ترامپ محدود کرده است».

صارمی‌راد در پایان گفت: «ممکن است آمریکا در بازه زمانی محدود دست به اقدام نظامی بزند برای مثال حملاتی با شدت بالا علیه شهرهای موشکی یا سایت‌های هسته‌ای انجام دهد. البته احتمال حمله به زیرساخت‌ها کمتر است زیرا آمریکا می‌داند در صورت آسیب به زیرساخت‌های ایران، تهران نیز زیرساخت‌های کشورهای منطقه را هدف قرار خواهد داد. حمله به سایت‌های حساس یا تلاش برای تصرف جزایر نیز تلفات سنگینی خواهد داشت. هنوز مشخص نیست که آیا در نهایت حمله‌ای صورت می‌گیرد یا خیر؛ شاید هم صرفا از تهدید نظامی به عنوان اهرم فشار استفاده شود. من احتمال اقدام نظامی را بالا می‌دانم، اما آن را قطعی نمی‌دانم. حتی ممکن است آمریکا ناگهان اعلام پیروزی کند و از منطقه خارج شود. انتقال پیام‌ها همچنان ادامه دارد و سفر ناگهانی وزیر خارجه پاکستان به تهران نیز می‌تواند در همین چارچوب قابل تحلیل باشد. اقدام نظامی با نیروی ۱۵ هزار نفره ممکن نیست، اما شاید عملیاتی محدود، مثلا در جنوب اصفهان، مدنظر باشد. با این حال، به نظر می‌رسد بیشتر به دنبال دستاوردسازی تبلیغاتی هستند. با ۱۵ هزار نیرو حتی تصرف یک جزیره نیز ممکن نیست. این تعداد نیرو بیشتر به یک شوخی شبیه است و حضور مؤثر در نوار ساحلی با چنین ظرفیتی عملا غیرممکن خواهد بود».