آرایش نیروها حاکی از درگیری نظامی است اما اراده سیاسی بر جنگ وجود ندارد

گروه سیاست نامه‌نیوز: وضعیت میان ایران و آمریکا همچنان مبهم است و مشخص نیست که آیا توافق در دسترس است یا خیر؟ برخی باور دارند آمریکا سعی دارد وقت بخرد و احتمال حمله مجدد وجود دارد و برخی نیز معتقدند می‌شود احتمال پایان جنگ و رسیدن به توافق بیش از جنگ است.

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «مذاکرات اخیر به نوعی تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا منجر شده است. قرار است در قالب یک یادداشت تفاهم، موارد مشترک و موضوعاتی که دو طرف درباره آن‌ها اشتراک نظر دارند، به‌صورت مکتوب ثبت شود. تفاهم با توافق تفاوت دارد؛ توافق، تعهدی رسمی و الزام‌آور است که هیچ‌یک از طرفین حق تخلف از آن را ندارند، اما آنچه در حال شکل‌گیری است صرفا یک تفاهم است و هنوز به توافق نهایی نرسیده‌اند. به بیان دیگر محتمل است به تفاهم‌نامه‌ای دست یابیم اما فعلا توافق‌نامه‌ای در کار نیست. بر اساس یک تفاهم قرار است تنگه هرمز باز شود و درگیری‌ها نیز فعلا متوقف بماند. ایران بابت عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز هزینه‌ای دریافت نکند اما در مقابل، برای خدماتی که به کشتی‌ها ارائه می‌دهد، مبلغ مشخصی دریافت کند‌ موضوع مهم دیگر، کاهش یا رفع فشارها و محدودیت‌های آمریکا علیه ایران است. همچنین قرار شده در ازای باز شدن تنگه هرمز، مبلغی اولیه به ایران پرداخت شود. ایران رقم ۲۵ میلیارد دلار را مطرح کرده اما آمریکا اعلام کرده است که حاضر به پرداخت ۱۲ میلیارد دلار است. البته آمریکا تأکید می‌کند که این پرداخت در چارچوب یک توافق رسمی انجام خواهد شد، نه صرفا بر مبنای یک تفاهم اولیه».

او ادامه داد: «در موضوع هسته‌ای، فعلا در مرحله نخست مذاکره، بحثی مطرح نشده است زیرا رهبر انقلاب اعلام کرده‌اند که پیش از جنگ درباره مسئله هسته‌ای مذاکره می‌شد، اما اکنون که جنگ رخ داده و ایران هزینه‌ داده است، چرا باید دوباره درباره بحث هسته‌ای مذاکره کنیم. در مقابل، ترامپ برای آنکه از اوباما عقب نماند می‌خواهد ایران اورانیوم غنی‌شده‌اش را تحویل دهد و غنی‌سازی را متوقف کند. ایران نیز تأکید می‌کند که به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست، اما غنی‌سازی را حق مسلم خود می‌داند. مدت این تفاهم نیز فعلا سی روز تعیین شده است».

این نماینده مجلس همچنین بیان کرد: «هم‌زمان، فشارهای سیاسی زیادی بر ترامپ وجود دارد و منتقدان از او می‌پرسند چرا اساسا از برجام خارج شد. آمریکا حملات موشکی به ایران انجام داد اما به اهداف خود نرسید. در مجموع، آنچه تاکنون شکل گرفته، صرفا چارچوب کلی یک تفاهم است و هنوز به توافق نهایی و رسمی منتهی نشده است. قرار است طرف قطری نیز نقش میانجی را ایفا کند و تلاش کند افرادی مانند کوشنر و ویتکاف را برای پذیرش و امضای این تفاهم متقاعد سازد. از سوی دیگر، تنش و تقابل میان ایران و اسرائیل همچنان ادامه دارد. ایران معتقد است اسرائیل باید از میان برود و اسرائیل نیز معتقد است ایران باید تضعیف یا ویران شود. اسرائیل طی سال‌های اخیر همواره این ادعا را مطرح می‌کرد که ایران در حال ساخت بمب هسته‌ای است و از این طریق تلاش می‌کرد آمریکا را نگران و تحت فشار قرار دهد. در جریان جنگ ۱۲ روزه، ایران سریع آتش‌بس را پذیرفت. ترامپ نیز برای کنترل بحران، بمب‌افکن‌های B2 را اعزام کرد و چند سایت هسته‌ای ایران هدف حمله قرار گرفت. ایران نیز در پاسخ، پایگاه آمریکا در قطر را هدف قرار داد. با این حال، به نظر می‌رسد پس از جنگ ۱۲ روزه، آمریکا و اسرائیل درس کافی را نگرفتند و نتانیاهو تصور می‌کرد که می‌توان با ترور شمار بیشتری از مقامات ارشد، از جمله رهبری و دیگر مسئولان، ساختار سیاسی کشور را دچار فروپاشی کرد. اما این محاسبه با دو مانع جدی روبه‌رو شد: نخست، بسته شدن تنگه هرمز و دوم، حملات موشکی ایران به اهداف مختلف در منطقه».

بخشایش اردستانی در پایان گفت: «اکنون تجربه گذشته باعث شده است آمریکا و اسرائیل در محاسبات خود تجدیدنظر کنند و دریابند که با حملات موشکی و این دست اقدامات نمی‌توانند نظام ایران را ساقط کنند. آنها می‌خواستند در هفته دوم جنگ، کردهای اقلیم کردستان عراق را وارد ایران کنند، اما این اتفاق رخ نداد. همچنین پیش‌بینی کرده بودند که در هفته سوم، مردم به خیابان‌ها بیایند، اما این مسئله نیز محقق نشد. به همین دلیل، بخش مهمی از محاسبات آمریکا و اسرائیل درباره تحولات داخلی ایران، برخلاف انتظارهایشان پیش رفت. در مجموع، در شرایط کنونی آرایش نظامی نیروها همچنان حامی از احتمال بالای وقوع درگیری نظامی است اما در سطح سیاسی، اراده‌ای برای آغاز یک جنگ وجود ندارد».